|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق97/8/6: قانون بيو? ساوار و اشتباهي كوچك
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3305
يك شنبه 11 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3279 6/8/97 > صفحه 8 (علم) > متن
 
      


آيينه هاي مات 
قانون بيو? ساوار و اشتباهي كوچك


نويسنده: حسن فتاحي

گاهي اوقات در كتاب هاي فيزيك يا در كلاس هاي درس اشتباهاتي رايج رخ مي دهد و شوربختانه از استاد به شاگرد و برعكس منتقل مي شود. يكي از آن اشتباهات درباره اسامي دانشمندان است؛ مثلا در برخي كتب فيزيك به زبان فارسي، اعم از ترجمه يا تاليف، قانون «گي-لوساك» را به اشتباه گيلوساك مي نويسند؛ حال آنكه، گي ?لوساك نام يك نفر است و رسم الخط صحيح آن به شكل «گي -لوساك» است. بهتر است علامت كسره را زير حرف «گ» بگذاريم تا خواننده اي كه به تازگي با نام او آشنا مي شود، آن را درست بخواند. نام كامل شيمي فيزيك دان فرانسوي ژوزف لوئي گي-لوساك است. چنين اشتباهي درباره «قانون بيو?ساوار» هم رخ داده است. اين قانون به دو نوع تلفظ مي شود: الف- قانون بيوساوار، ب- قانون بيو و ساوار. دانشجويي كه براي اولين بار بيوساوار را مي شنود، اگر استاد توضيح ندهد كه بيو و ساوار دو فرد مجزا هستند، به احتمال زياد به اين موضوع پي نخواهد برد. در اين يادداشت قصد دارم بعد از معرفي اجمالي قانون بيو?ساوار، اين دو دانشمند را معرفي كنم تا بيشتر با دستاوردهاي آنها آشنا شويم.

قانون بيو? ساوار

سيم رسانايي را در نظر بگيريد، از اين سيم جريان پايايي مي گذرد. هر جزء كوچك سيم يك چشمه جريان كوچك است و در يك نقطه ميدان جزئي ايجاد مي كند. با جمع اين ميدان هاي جزئي، ميداني را كه جريان در آن نقطه خاص به وجود مي آورد، مي توان حساب كرد. به بيان ديگر قانون بيو?ساوار مي گويد ميدان مغناطيسي به وجود آمده از عنصر جريان كوتاه تناسب مستقيم دارد با شدت جريان و نسبت عكس دارد با فاصله نقطه مشاهده از رسانا. اين قانون تجربي كه اندكي پس از كشف اورستد وضع شد، شدت ميدان مغناطيسي را در نزديكي هاي رساناي نازك، دراز و راست خط كه از آن جريان الكتريكي ثابت مي گذرد، به دست مي دهد. لاپلاس در كوششي قياسي به وجود قانوني راهنمايي شد كه به نام «قانون ديفرانسيلي بيو-ساوار» شناخته مي شود.

بيو و ساوار چه كساني بودند؟

فليكس ساوار به سال 1791 در شهر مزئير متولد شد و به سال 1841 در پاريس درگذشت. اين فيزيك دان فرانسوي پس از تحصيل پزشكي در مس و استراسبورگ جراح ارتش شد، اما بيشتر به صوت شناسي ساز ويولون علاقه داشت. به منظور بررسي كاركرد درست ويولون، چرخ دندانه داري ابداع كرد كه چرخش آن صوت هايي با بسامدهاي تنظيم پذير توليد مي كرد. ساوار ويولوني جديد و بسيار فني به شكل ذوزنقه ابداع كرد، اما موسيقي دانان استقبال نكردند. در ادامه كارهاي خود در همين زمينه موسيقايي، ويژگي هاي صداي انسان را بررسي كرد. او مخترع «چرخ ساوار» است؛ صفحه اي از كوارتز براي مطالعه نور قطبيده. فليكس ساوار همراه با ژان بيو قانون بنيادي مغناطيس توليدشده با جريان الكتريكي، يعني قانون بيو?ساوار را اثبات كردند. به سال 1828 ساوار به استادي كولژ دو فرانس انتخاب شد.

 ژان? باتيست بيو، رياضي دان و فيزيك دان فرانسوي، متولد 1774 پاريس و متوفي به سال 1862 در همان شهر است. ژان بيو شاگرد مدرسه عالي راه و پل سازي، به محض افتتاح پلي تكنيك در آنجا پذيرفته شد. بيو به ترتيب استاد فيزيك اكول سانترال، كولژ دو فرانس در سال 1800 و استاد نجوم دانشكده علوم پاريس به سال 1809 بود. بيو يكي از استادان فعال و پركار زمان خود است. به سال 1803، بيو خاستگاه برون زميني شهاب سنگ ها را اثبات كرد و باعث شد بر پاره اي از فرضيه هاي افسانه اي رايج درباره آنها خط بطلان كشيده شود. در سال 1804، همراه با گي-لوساك براي مشاهده بستگي ميدان مغناطيسي زمين با ارتفاع، با بالون صعودي را انجام دادند و در بنانهادن نقشه ميدان گرانشي زمين دخالت موثر داشته است. در همين سال بيو پس از انجام يك رشته اندازه گيري درباره فلزها، نظريه اي درباره رسانش گرما ارائه داد. از سال 1806 تا 1810، در ماموريت هاي زيادي براي اندازه گيري نصف النهار زمين شركت كرد. در سال 1806، به همراه فرانسوآ آراگو، نخستين اندازه گيري ها را درباره ضريب شكست هواي جو وابسته به اندازه هاي چگالي، به منظور تصحيح اندازه هاي زاويه اي ستارگان انجام داد و در ضمن اين تحقيقات موفق شد توضيحي براي منشا سراب هم پيدا كند. در سال 1815 توان چرخشي بسياري از مايعات را كشف كرد و آن را به ناهمسانگردي مولكول ها نسبت داد. در اين زمينه، قندسنج را اختراع كرد كه در تشخيص مرض قند به كار مي رود. در سال 1820، همراه با ساوار، با مشاهده نوسان هاي عقربه آهن ربا، جريان الكتريكي حاصل از ميدان مغناطيسي را آشكار كرد كه قانون بنيادي برهمكنش مغناطيسي ميان دو جريان الكتريكي را اثبات مي كند. ژان-باتيست بيو در جامعه علمي فرانسه صاحب نفوذ بسياري بود.


*عضو هيئت تحريريه فصل نامه نقد كتاب علوم محض و كاربرديقانون بيو? ساوار و اشتباهي كوچك


 روزنامه شرق، شماره 3279 به تاريخ 6/8/97، صفحه 8 (علم)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 12 بار
    



آثار ديگري از " حسن فتاحي"

  «استيون ويليام هاوكينگ»، از خيال تا واقعيت
حسن فتاحي *، شرق 6/6/97
مشاهده متن    
  پرسش و پاسخ نجومي
حسن فتاحي *، شرق 18/5/97
مشاهده متن    
  اصول نوشتار علمي
حسن فتاحي *، شرق 11/5/97
مشاهده متن    
  ابرنواخترها؛ منشا عناصر
حسن فتاحي *، شرق 28/4/97
مشاهده متن    
  رصد آسمان بر فراز ابرها / نجوم آماتوري و نقش آن در زندگي حرفه اي يك خلبان جنگي در گفت وگو با تيمسارخلبان «مصطفي روستايي»
حسن فتاحي، شرق 3/3/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مشق تندرستي
متن مطالب شماره 26، آذر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است