|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/8/15: عالمي آگاه به«زبان» و«زمانه» خود
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6924
پنج شنبه 24 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6918 15/8/97 > صفحه 10 (انديشه) > متن
 
      


عالمي آگاه به«زبان» و«زمانه» خود
تاملي بر شيوه گفت وگويي حضرت امام رضا (ع)

نويسنده: دكتر سيدجواد ميري

امام رضا(ع) در شرايط زماني و مكاني بسيار استراتژيكي زندگي مي كردند و همين فضا و بستر، در رويكرد گفت وگويي و ارتباطي ايشان با جامعه اي كه در آن زيست مي كردند، بسيار تاثيرگذار بود و اگر امام رضا(ع) در مدينه مي ماندند، به طور يقين چنين فرصت و بستري براي تعامل با اديان ديگر نمي يافتند.

خراسان، در آن دوران يكي از مراكز بسيار مهم جهان اسلام و اساسا در كل جهان بود كه در آن ترجمه هاي متون پيشااسلامي در ايران، متون چيني، هندي، يوناني، آرامي، عبري، بودايي و... به زبان هاي روز صورت مي گرفت و مي توان گفت مركز خلافت مامون يكي از مراكز تبادلات بزرگ جهاني بود. وقتي امام رضا(ع) به خراسان مي آيند، با آگاهي از «زبان» و «زمانه» خود، به خوبي از اين فضا استفاده كرده و معارف و مباحث خود را منتقل مي كنند.

عمران صابي از جمله افرادي است كه مناظره هاي بسياري با امام رضا(ع) داشته است، اين مناظره، مبتني بر سوالاتي است كه وي درباره هستي شناسي خداوند، نسبت باري تعالي به ساير مراتب هستي، چگونگي علم باري تعالي به خويشتن و... مطرح كرده است. اين مناظره را شيخ صدوق در كتاب «توحيد» و در «عيون اخبار الرضا» و حتي علامه مجلسي در جلد 10 «بحار الانوار» صفحه 309 و سپس محقق عاليقدر، شيخ عزيزالله عطاردي در جلد دوم «مسند الرضا» آورده است.

همچنين علامه جعفري نيز در كتاب «معارف الهي»، بر احتجاجات امام رضا(ع) با عمران صابي تفاسيري نوشته و در اوايل دهه شصت به تحليل و بررسي اين پرسش و پاسخ ها مي پردازد. او در كتاب «معارف الهي» نشان مي دهد كه در روزگار ما، شخصيت هاي ديني و عالمان ديني، چگونه عالماني بايد باشند؟ يعني هم، زمانه خود را بشناسند و هم اينكه بتوانند با زبان دنياي معاصر و زبان اديان متفاوت سخن بگويند. به عنوان مثال، در اين كتاب آورده شده است كه وقتي امام رضا(ع) درباره مسيحيت صحبت مي كردند، علاوه بر اينكه به نوع نگاهي كه در قرآن كريم نسبت به عيسي مسيح(ع) وجود داشت توجه داشتند، نگاه عيسويان، يهوديان، زرتشتيان و اديان ديگر درخصوص حضرت عيسي(ع) را نيز مدنظر قرار مي دادند. ما امروزه به اين رويكرد گفت وگويي امام رضا(ع) بسيار نيازمنديم.

كاري كه دانشگاه اديان و مذاهب در قم در دستور كار خود قرار داده است، گام بسيار مهمي در همين راستا است و متوليان آن مي كوشند تا اديان مختلف را از رهگذر متون خود مورد بازخواني و مطالعه قرار دهند. اين رويكرد، مي تواند به قدر رويكردهاي درون ديني به اديان گوناگون، نتيجه بخش باشد.

امام رضا(ع) وقتي با عالم مسيحي صحبت مي كنند، به انجيل يا به كتاب عهد عتيق و عهد جديد اشاره مي كنند و حتي مي كوشند تا در ارجاعات خود به اين كتب مقدس، با زبان عبري و آرامي سخن بگويند و انجيل را تنها در زبان عربي مطرح نمي كنند. همچنين در گفت وگو با يهودي ها، صائبين و بودايي ها نيز به متون آنان ارجاع مي دهند. بنابراين، با زبان و از دريچه متون اعتقادي شان با پيروان اديان ارتباط برقرار مي كردند.

از منظر فلسفه و جامعه شناسي دين، آگاهي به «زبان» و «محتواي اديان مختلف» به مثابه پل هاي ارتباطي است كه مي تواند پيروان اديان مختلف را به هم پيوند زند. در اين فضا، سوء تفاهم ها از بين رفته و زمينه براي «گفت وگوي ميان ديني» فراهم مي شود. امام رضا(ع) از اين منظر نمونه بسيار مثال زدني هستند.

آثار بسياري وجود دارد كه نشان مي دهد گفت وگوهاي برون ديني امام رضا(ع) با اديان مختلف، پيشينه و عقبه اي قابل تامل دارد. البته به نظر مي رسد كه چارچوب اين روايت ها بيشتر درون مذهبي و به نوعي فرقه اي است. ايشان «عالم به زمانه خود» و اهل انصاف، گفت وگو، محبت و خير بود؛ البته تقريرهايي كه ما از اين مباحثه ها در كتب شيعي داريم، بيشتر تقريرهايي درون ديني است و از اين رو، نيازمند بازخواني انتقادي اين تقريرها هستيم؛ چراكه نگارش تاريخ، متضمن نگاهي پديدارشناسانه به متون و وقايع گذشته است و بايد پديده ها را آن گونه كه روي داده، نقل كرد و اين موضوعي است كه به نظر مي رسد كه ما درخصوص آن ضعف داريم.

امام رضا(ع) به عنوان يك شخصيت ديني، قابليتي را ايجاد كرده بود كه نمايندگان اديان مختلف او را به عنوان شخصيتي دانا و اهل انصاف و مدارا، به رسميت مي شناختند و در فهم ديني از مذهب شان، به چشم انداز و نوع نگاه ايشان احترام مي گذاشتند و از آن بهره مي گرفتند. بنابراين، مي توان از اين ويژگي ايشان، به عنوان يك نقطه عطف ياد كرد؛ به اين معنا كه انسان ديني مي تواند به مراتبي از انصاف، مدارا، تساهل و دانايي برسد كه افراد متفاوت با خاستگاه هاي گوناگون اعتقادي، حتي اگر «هم-كيش» و «هم- دين» او نباشند اما به انصاف، محبت و مداراي او اعتراف كنند. همچنان كه در آن دوره، بودايي ها، مسيحيان، يهودي ها و صائبين و... امام رضا(ع) را به عنوان فردي دانا و اهل انصاف مي شناختند.

از اين رو، ميراث ايشان براي امروز ما در حوزه «اخلاق فردي» انصاف، مروت و خيرخواهي بوده و در حوزه «علمي» اشراف نظري، فكري و انديشه اي به متون مقدس اديان مختلف و ارائه تفسيري باطني نه صرفا ظاهرگرايانه از اين متون مقدس است. اين امر، يكي از بزرگترين قابليت هاي امام رضا(ع) است كه امروزه مي تواند سرمشق علماي ما و شخصيت هايي باشد كه متوليان دين در جامعه هستند.


*عضو هيات علمي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگيعالمي آگاه به«زبان» و«زمانه» خود


 روزنامه ايران، شماره 6918 به تاريخ 15/8/97، صفحه 10 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 41 بار
    



آثار ديگري از "دكتر سيدجواد ميري"

  تلخ اما عسل / چرا اخبار منفي و حادثه اي بيشتر مخاطب جذب مي كند؟
دكتر سيدجواد ميري، ايران 30/4/97
مشاهده متن    
  صداي مردم را بشنويم / چطور مي توان آسيب هاي خروج ترامپ از برجام را به حداقل رساند؟
دكتر سيدجواد ميري*، ايران 24/2/97
مشاهده متن    
  چرا آكادمي از مطهري فاصله گرفته است؟ / يادمان آيت الله مرتضي مطهري در آستانه سالروز شهادتش
دكتر سيدجواد ميري*، ايران 10/2/97
مشاهده متن    
  چرا شاد نيستيم؟ / 108 پله با خوشحالي فاصله داريم!
دكتر سيدجواد ميري *، ايران 22/9/96
مشاهده متن    
  تعلق به جامعه، تجاري نشود
دكتر سيدجواد ميري*، جام جم 27/8/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه رشد آموزش شيمي
متن مطالب شماره 123، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است