|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان97/8/15: درخشش گنجينه آثار كهن ادبي با قلم نويسندگان متعهد ايراني
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22051
شنبه 26 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 22044 15/8/97 > صفحه 5 (گزارش روز) > متن
 
      


درخشش گنجينه آثار كهن ادبي با قلم نويسندگان متعهد ايراني
ضرورت بازنويسي آثار كهن و ارزشمند براي كودكان و نوجوانان - بخش پاياني


 

گروه گزارش، منابع غني ادبيات كه توسط سرآمدان ادبيات فارسي ايران خلق شده اند، امروزه يكي از مهم ترين ذخاير توليد آثار ادبي كودك و نوجوان هستند؛ علاوه بر آن ها، پس از انقلاب شكوهمند اسلامي نيز آثار ارزشمند فراواني در حوزه كودك و نوجوان خلق شده اند كه بازآفريني اين آثار مي تواند جايگزيني براي آثار ترجمه غربي باشد كه مغاير با ارزش هاي ديني و ملي كودكان و نوجوانان ما هستند اما در دست آنها قرار گرفته اند.

زبان فارسي، هويت ملي و فرهنگي و زبان تمدن و هنر ديرپاي ايران زمين است و اگرچه در دوره هاي مختلف تاريخي فراز و فرودهاي زيادي را از سر گذرانده است، ولي با آثار بي نظيرش در هنر و ادب، همواره درخشان و برجا مانده است. در بازنگري به اين آثار همان گونه كه دقت و توجه در بازنويسي يا بازآفريني مي تواند خالق آثار خوبي باشد؛ به همان اندازه هم بي دقتي و بي مسئوليتي در برابر آنها مي تواند سبب كم رنگ شدن ارتباط نسل كودك و نوجوان امروز با آنها شود.

 در اين گزارش به بررسي نظرات برخي از نويسندگان كودك و نوجوان درباره بازنويسي اين آثار براي كودكان و نوجوانان مي پردازيم.

بازنويسي صحيح آثار انتقال فرهنگ و عدم انقطاع نسل ها

در دنياي كنوني كه لالايي هاي كودكانه ديگر به تاريخ پيوسته و قصه و افسانه ها ديگر سينه به سينه نقل نمي شود نيازمندي به بازنويسي و برگردان آثار مكتوب كهن به شدت حس مي شود.

جعفر توزنده جاني، نويسنده ادبيات كودك و نوجوان با اشاره به اهميت در نظر گرفتن زمانه در بازنويسي آثار براي كودكان و نوجوانان مي گويد: «نويسنده در بازنويسي متون كهن براي كودكان و نوجوانان، بايد عصر و زمانه خودش را در نظر بگيرد و توجه داشته باشد كه در بسياري از افسانه ها و حكايت ها مسائلي مطرح شده كه ديگر مناسب اين عصر و زمانه نيست.»

وي در ادامه مي افزايد: «قصه گويان و داستان نويسان گذشته داستان را از نگاه زمانه خودشان بيان كرده اند، خواه ناخواه در بازنويسي متون گذشته، گزينش هايي لازم است كه بايد درست انجام شود و آن چه در داستان ها و متون گذشته آورده شده بايد مطابق جامعه امروز بازنويسي شود. امروزه مواجه هستيم با كودك و نوجواني كه داستان هاي جديد را كه شخصيت پردازي و طرح دارد خوانده، پس اين نسل ديگر شكل ساده متون كهن را نمي پذيرد.»

اين نويسنده بازنويسي آثار گذشتگان را نياز جامعه امروز مي داند و مي گويد: «بازنويسي شكل هاي مختلفي دارد و ساده ترين شكل آن اين است كه زبان متن را به امروز برگردانيم تا بچه هاي امروز از انديشه گذشتگان آگاه شوند.»

بازنويسي آثاري كه حاوي پيام اسلام و انقلاب اسلامي براي كودك و نوجوان امروز است، يكي از مهم ترين عناصر در انتقال فرهنگ ايراني - اسلامي هستند.

توزنده جاني در ادامه با تاكيد بر تاثيري كه بازنويسي آثار كهن در انتقال فرهنگ هر جامعه دارد بيان مي كند: «اگر فرهنگي از نسلي به نسل بعد منتقل نشود، اين موضوع باعث انقطاع نسل ها مي شود.» و ضمن اشاره به اين كه ما همواره به بازآفريني و بازنويسي احتياج داريم، مي افزايد: «گر ادبيات در كلان ترين سطح خود هم قرار بگيرد، باز هم بايد آثار ادبي بزرگ گذشته را بخوانيم و امكان ندارد اثر ادبي اي پيدا كنيد كه ردپايي از گذشته در آن نباشد.»

توزنده جاني در پايان در پاسخ به اين سوال كه دور شدن نسل امروز از آثار كهن چه آسيب هايي را مي تواند در بر داشته باشد، مي گويد: «اين مسئله سبب جدايي كودك و نوجوان از هويت خودش مي شود چرا كه بسياري از اين حكايت ها مسائلي است كه به لحاظ جغرافيايي متناسب با سرزمين ماست. همچنين بسياري از افسانه ها و متون كهن از يك غناي زباني برخوردار هستند؛ بافت و ساخت جملات متون گذشته ايجازي دارد كه با كم ترين كلمات حرف را منتقل كنند.»

قصه ها و افسانه ها در طول تاريخ از نسلي به نسل ديگر منتقل و به روز شده اند. پس ما هم بايد بتوانيم داستان ها و افسانه هاي خود را به روز كنيم. براي مثال، مسئله بي آبي و تخريب محيط زيست، يكي از مشكلات بشر امروز است، و جالب اينكه اگر به اسطوره ها مراجعه كنيم، مي بينيم بيشتر جنگ هايي كه در ايران رخ داده بر سر آب و كمبود مراتع بوده است. يا با خواندن داستان هاي شاهنامه درمي يابيم بيشتر جنگ هاي ايران و توران بر سر آب بوده و ما مي توانيم همه اين داستان ها را دوباره روايت كنيم.

تلاش نويسندگان براي بازآفريني قصه هاي قرآني، پس از انقلاب

پس از انقلاب اسلامي و احياي باورهاي مذهبي در جامعه اسلامي ايران در حوزه ادبيات كودك نيز كتاب ها و نشريه هاي متعددي پديد آمدند كه دربرگيرنده آداب و احوال زندگي پيامبران وامامان معصوم عليهم السلام بود.

صدها نفر نويسنده جوان كه در سال هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي رشد نموده اند، قلم به دست گرفته و مي نويسند. كلاس هاي داستان نويسي و نقد در جاي جاي ميهن اسلامي برقرار است و پرورش استعدادهاي جوان در سر لوحه كار بسياري از نويسندگان با تجربه قرار دارد.

از نكات مثبتي كه پس از انقلاب در حوزه ادبيات كودك و نوجوان به چشم مي خورد؛ تلاش نويسندگان براي بازآفريني قصه هاي قرآني و داستان هاي مذهبي است. به عبارت ديگر، برخي نويسندگان تلاش كرده اند تا با الهام گرفتن از قصه هاي مذهبي، يك داستان واقعگرا با نثر و زبان امروزي بيافرينند؛ كاري كه پيش از اين متداول نبود. به عنوان نمونه مي توان به داستان «گاو بني اسرائيل» (نوشته ي علي آقا غفار) اشاره كرد.

اين داستان با الهام از آيات 67 تا 71 سوره ي بقره كه به ماجراي اين گاو و تقاضا هاي قوم بني اسرائيل از حضرت موسي عليه السلام و لجاجت آنها اشاره كرده، نوشته شده است. داستان «گاو بني اسرائيل» يك قصه خوش ساخت و روان است كه با شيوه اي كاملا نو در قصه هاي قرآني پرداخت شده است.

ضرورت تسلط كافي نويسندگان در بازنويسي آثار

مريم جلالي، كارشناس و متخصص ادبيات كودك و نوجوان، بازنويسي متون كهن براي نوجوانان را نيازمند تسلط كافي بر متن مي داند و مي گويد: «نويسنده براي بازنويسي از ادبيات كهن، بايد تسلط كافي به موضوع داشته باشد تا بتواند با ايجاد هماهنگي ميان اثر ادبي كهن و تحولات اجتماعي، ارتباط مناسبي برقرار كند.»

 وي همچنين مي افزايد: «آثار ادبيات كهن، منابع بسيار مهم و جذابي هستند و اگر خوب تعريف شوند، با استقبال كودكان و نوجوانان روبرو خواهند شد. اين بازنويسي ها براي كودكان، زمينه آشنايي آنان با آثاري چون شاهنامه و ديگر متون ارزشمند كهن را فراهم مي كند.»

جلالي در ادامه با بيان اين كه در اقتباس از متون كهن براي كودكان بايد آثار ادبي كه محتواي آنها آموزه هاي اخلاقي يا اجتماعي و علمي است مد نظر باشد، عنوان مي كند: «با توجه به گروه سني بايد مخاطب مناسب سازي شده و در اختيار آنان قرار گيرد. در بازنويسي از متون كهن براي كودكان هم، بيشتر به كل يك متن و تدوين دوباره يك اثر اشاره مي شود كه بايد بدون دخل و تصرف در درون مايه و محتوا صورت بگيرد و هدف آن متناسب كردن نوشته با گروه سني كودك و نوجوان باشد. بازنويسي را بيشتر مربوط به تعديل ساختار متون كهن مي دانند، به گونه اي كه كهنگي و دشواري زبان و سبك قديم از آنها گرفته شود.»

وي در پايان بيان كرد: «آثار باز آفريني آن دسته از آثاري هستند كه از متون كهن الهام گرفته شده و دوباره توسط نويسنده خلق مي شوند، اما در بازنويسي هرگاه درون مايه با رويكردي متفاوت نسبت به متن اصلي عرضه شود، به آن بازآفريني گفته مي شود. نويسنده براي بازنويسي از ادبيات كهن، بايد تسلط كافي به موضوع داشته باشد تا بتواند با ايجاد هماهنگي ميان اثر ادبي كهن و تحولات اجتماعي، ارتباط مناسبي برقرار كند.»

ادبيات كهن ايران، منبع پايان ناپذيري است براي توليد محصولات فرهنگي متنوع براي همه گروه هاي سني، اما چگونگي روايت نويسندگان از اين منبع ماندگار هم مهم است.

  مرحوم مهدي آذريزدي را شايد بتوان يكي از موفق ترين نويسنده هايي دانست كه در بازنويسي داستان هاي كهن براي كودكان فعاليت مي كرد. بازنويسي و البته ساده نويسي او از متوني چون كليله و دمنه، مثنوي مولوي، سندبادنامه، قابوس نامه، شيخ عطار، مرزبان نامه در قالب مجموعه كتاب هايي با عنوان «قصه هاي خوب، براي بچه هاي خوب» به گونه اي بود كه مي توان آن آثار را در يك قالب و گونه ادبي مجزا بررسي كرد.

  آنچه آذريزدي به رشته نگارش درآورد با پشتوانه متون كهن به قدري داراي ظرفيت است كه حتي مي توان كتاب هاي او را در بخش هايي از كتاب هاي درسي رده هاي سني نوجوانان گنجاند.

از سال هاي پيش از انقلاب تاكنون بازنويسي هاي او به عنوان موفق ترين نمونه در اين حوزه شناخته مي شود. تسلط اين نويسنده بر ادبيات كهن و بزرگ ترين قالب هاي روايي مناسب براي بازنويسي حكايت هاي منظوم و منثور از جمله دلايل موفقيت آثار اوست.  

اهميت وفاداري به گنجينه اي از حكمت، فلسفه و انديشه

طاهره ايبد، نويسنده كودك و نوجوان، درباره بازنويسي آثار كهن براي كودكان و نوجوانان مي گويد: «زبان در متون كهن فقط وسيله نقل و انتقال داستان و ماجرا و اتفاق نبوده و هر واژه اي در همنشيني با ديگر واژه ها مفهوم خاصي را القا مي كند.»

 وي سپس با اشاره به وجود صنايع ادبي در ساختار متون كهن مي افزايد: «صنايع ادبي مختلف در جملات و روايت متون كهن پنهان شده اند كه مي بينيم اين آثار در بازنويسي ساده مي شوند و ادبيات آنها از بين مي رود و مفهوم را به كودك و نوجوان منتقل نمي كنند.»

ايبد با بيان اين كه بايد به اين نكته توجه داشت كه ادبيات آثار كهن از ارزش هايي است كه سبب تاثيرگذاري آنها مي شود، مي گويد: «مشاهده مي كنيم وقتي اين آثار خوانده مي شوند، تاثير خاصي بر مخاطب خصوصا نسل نوجوان دارند.»

اين نويسنده ادبيات كودك و نوجوان در حالي كه معرفي آثار كهن به كودكان و نوجوان را يك ضرورت مي داند، بيان مي كند: «انديشه هاي عميقي در لايه هاي مختلف متون كهن پنهان شده است كه بازگو كردن آنها به زباني كه بچه ها بتوانند درك و با آنها ارتباط برقرار كنند و همزمان اصل متن آسيبي نبيند به يك ضرورت تبديل مي شود.»

او سپس با تاكيد بر اهميت وفادار ماندن به محتوا و مضمون مورد نظر نويسنده اصلي در بازنويسي آثار كهن مي گويد: «در ادبيات كهن گنجينه اي از حكمت، فلسفه و انديشه نهفته است؛ چيزي كه در آثار نويسندگان امروز كمرنگ شده است و حتي بازنويسان هم در بازنويسي اين آثار صرفا به روايت يك حادثه داستاني اكتفا مي كنند؛ در حالي كه انديشه هاي انساني و ديني در اين آثار اهميت بسياري دارد.» اين نويسنده همچنين مي افزايد: «اين كه امروزه شاهديم بي توجهي به مسائل انساني، شرافت و كرامت انساني و دردها و رنج ها دارد امري عادي مي شود و هويت انساني نوع بشر دارد زير سوال مي رود و هر روز شاهد خشونت و پايمال كردن حقوق ملت ها هستيم، نشان مي دهد كه تا چه حد در آثارمان پرداختن به مسائل و حقوق انساني ضروري است و اين در حالي است كه توجه به انسان و انسانيت يكي از ارزشمندترين وجوه ادبيات كهن است كه در بازنويسي ها چندان به آن توجهي نمي شود.»

ما متون كهن فراواني داريم اما كيفيت اين آثار به توان بازنويس يا بازآفرين بستگي دارد و ما بايد نيروهاي جواني را براي اين كار تربيت كنيم، چرا كه به بازآفريني آثار كهن نياز بسياري داريم.

درخشش گنجينه آثار كهن ادبي با قلم نويسندگان متعهد ايراني


 روزنامه كيهان، شماره 22044 به تاريخ 15/8/97، صفحه 5 (گزارش روز)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 12 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه سيماي بانكداري
متن مطالب شماره 13، مهر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است