|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/8/15: درنگي بر چيستي شعر الهياتي
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6921
دو شنبه 21 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6918 15/8/97 > صفحه 13 (ايران فرهنگي (پرونده اي براي هنر و ادبيات آييني)) > متن
 
      


درنگي بر چيستي شعر الهياتي


نويسنده: عبدالجبار كاكايي

اگرچه به كار بردن اصطلاح «شعر آييني» رايج شده است اما به نظر من به لحاظ علمي بهتر است به جاي آن بگوييم «شعر مذهبي». چون آيين تقريبا شامل بخش وسيعي از مسائل حوزه فرهنگي است كه بعضا ممكن است ريشه ديني نداشته باشد. مساله مربوط به آداب و رسوم باشد و خارج از حوزه هايي كه مد نظر شعر مذهبي و الهيات و گرايش ها معنوي است. پيشتر به اين موضوع بارها پرداخته شده و به نظرم پرداختن به آن ديگر بيش از اين، ضرورتي ندارد. به هر حال نامگذاري اين گونه آثار عموما ناظر بر محتواي آنهاست. يعني محتواي اين آثار به مسائل مذهبي، ديني و الهياتي مربوط مي شود و بايد نامي متناسب با اين محتوا براي آنها در نظر گرفت. اگر از اين منظر هم نگاه كنيم، تقريبا اكثر آثاري كه در حوزه الهيات، دين و گرايش هاي معنوي خلق مي شوند، ولو اينكه اشاره مستقيمي به موضوع مذهب و تاريخ مذهب نداشته باشند، لزوما نمي توان به آنها شعر غيرديني گفت و مرزي بين آنها و شعر ديني يا شعر آييني قائل شد. علي الاصول به شعري كه حدود معرفت اخلاقي دين را رعايت كرده باشد، بايد شعر مذهبي يا شعر ديني بگوييم.

با همه اين اوصاف، به آثاري شعر ديني، شعر مذهبي يا شعر آييني اطلاق مي شود كه مستقيما در پاسخ به موضوعات مذهب و ديني سروده شده و به آن اختصاص داده شده باشد. شاعراني هم كه معمولا آثارشان به اين حوزه مربوط مي شود، در گذشته اختصاصا با نام شاعران آييني يا شاعران اهل بيت يا شاعران مذهبي معروف بوده اند.

از طرفي شعر مذهبي در چند حوزه تعريف دارد: يك شعر عامه پسند مذهبي است كه شعر نوحه و نغمات ديني است. اين ها آثاري است كه مطابق با لحن، سروده و در محيط هاي مذهبي و در مساجد اجرا مي شود. اين نوع شعر از زمان قديم مرسوم بوده است؛ از شاعران دوره قاجار و زمان محمدشاه مي توان به يغماي جندقي اشاره كرد. همين طور مي توان به شعرهايي اشاره كرد كه قابليت قوالي و خواندن به شكل لحن داشته اند. اين نوع آثار هم از ديرباز در مساجد، معابر، كنيسه ها و خانقاه ها خوانده مي شده است. يا شعري كه در كل در حوزه الهيات مذهبي مربوط به مسائل اصول و عقايد و راجع به مثلا توحيد و... باشد مانند كتاب حديقهالحقيقه سنايي يا آثار عطار و ديگران كه اين ها هم شعرهاي مذهبي و الهيات ديني بوده اند. ما نمي توانيم منظومه منطق الطير عطار را يك منظومه غيرآييني و غيرديني محسوب بكنيم. به هر حال اين نام به خيلي از آثاري كه در خصوص موضوع الهيات مذهبي سروده شده اند، اطلاق مي شود.

شعر مذهبي فقط شعرهاي مربوط به معصومين و اعياد شيعي نيست. هر اثري كه مستقيما مربوط به حوزه اصول و عقايد، نص قرآن، سلوك باطني يا عرفان مرتبط باشد، در اين حيطه مي گنجد. همه اين ها آثار مذهبي و ديني تلقي مي شود.

شعر ديني و الهياتي هر نوع شعري است كه انسان را به سمت معنويت، به سمت بالا، به سمت معنا كردن زندگي سوق مي دهد. بنابراين مي بينيد كه معناي آن بسيار گسترده تر از اين نامگذاري مختصري است كه صورت گرفته است. به نظر من اين نامگذاري بيشتر يك جور يارگيري در حوزه گروه هاي اجتماعي است. همان طور كه بعضي ها خود را غزلسرا ناميده، بعضي ها مي گويند ما نوگراييم، بعضي ها هم نام شاعر آييني بر خود مي گذارند. يعني نوعي گرايش به جريان سازي كه از دل آن موقعيت هايي هم براي عرضه اثر خود يا حمايت و پشتيباني از آن دريافت كنند. شعر فارسي از بدو پيدايش تاكنون عموما گرايش هاي الهياتي و ديني داشته است. بجز در سده اخير كه گرايش هايي مانند جريان هاي چپ ايدئولوژيك ماركسيستي وارد شده يا اومانيسم ذيل تعريف ليبراليسم غرب در شعر نفوذ كرده و گرايش هاي متفاوتي نشان داده، انسان محور شده است. وگرنه در مجموع به همه آن آثار كه پيشتر برشمرده شد، آثار ديني و مذهبي گفته مي شود.همچنين منظومه هاي مذهبي خوبي در قوالب غيركلاسيك داريم. مثل منظومه زيباي «گنجشك و جبرئيل» اثر زنده ياد سيدحسن حسيني، آثار آقاي موسوي گرمارودي يا مرحومه طاهره صفارزاده كه سرآمد سرايندگان اين نوع شعر در قالب هاي غيركلاسيك بودند، از آثار شاخص در اين بخش به شمار مي روند. با اين حال متاسفانه قالب هاي غيرسنتي و غيركلاسيك نتوانستند در محافل مذهبي رشد و نفوذ پيدا كنند و مخاطبان عام پيدا كنند. اين آثار مذهبي عموما در بين روشنفكران ديني يا طبقه متوسط جامعه مشهور و معروف شدند و چندان به محافل عامه پسند مثل جاهايي كه نغمات و نوحه هاي مذهبي رايج است راه پيدا نكردند. آن محافل بيشتر بر همان سنت هاي قديم استوار است و دليل آن شايد عادت ذهني ناخودآگاه اهالي آن محافل به موزون بودن شعر و موسيقي عروضي است كه در شعر غيركلاسيك نمي بينند.


*شاعر و ترانه سرادرنگي بر چيستي شعر الهياتي


 روزنامه ايران، شماره 6918 به تاريخ 15/8/97، صفحه 13 (ايران فرهنگي (پرونده اي براي هنر و ادبيات آييني))

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار
    



آثار ديگري از " عبدالجبار كاكايي"

  حرف هاي متخصصان اجتماعي را بشنويم
عبدالجبار كاكايي، اعتماد 24/6/97
مشاهده متن    
  روشنفكري براي زمانه خويش
عبدالجبار كاكايي، اعتماد 19/6/97
مشاهده متن    
  مردم را از وفاق به نفاق سوق ندهيد! / در حاشيه شادي و سرور ملي پيروزي ايران بر مراكش
عبدالجبار كاكايي*، ايران 27/3/97
مشاهده متن    
  اينجا همان نقطه اي است كه بايد بايستيم
عبدالجبار كاكايي، اعتماد 12/3/97
مشاهده متن    
  فرصتي براي بازسازي چهره ايران در جهان
عبدالجبار كاكايي، اعتماد 29/1/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه كفش تبريز
متن مطالب شماره 60، مهر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است