ورود اعضا [Sign in]  
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/8/15: واكاوي
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4491
يك شنبه 18 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4466 15/8/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


واكاوي



اشتراكات تجار قاجاري

تجار قاجاري همه به عمده فروشي مي پرداخته اند. ولي معمولا در رشته خاصي از تجارت يا در واردات و صادرات كالاهاي خاصي تخصص نداشته اند و در صورت لزوم به تجارت و مبادله كالاهاي گوناگون و نيز به صرافي مي پرداختند. فعاليت عمده آنان گردآوري و صدور موادخام مورد نياز ابزارهاي خارجي، در راس آن ترياك، پنبه، ابريشم، خشكبار و مواد غذايي و وارد كردن كالاهاي صنعتي به خصوص قماش منچستر و قند و شكر و چاي بود. برخي از آنان همراه با تجارت به سرمايه گذاران در صنايع نيز اقدام مي كردند و تمايزي ميان سرمايه داري تجاري و صنعتي قائل نبودند. تجار بزرگ و متوسط آن زمان گرايش شديدي به سرمايه گذاري در املاك مزروعي داشتند. اين گونه قسمت قابل ملاحظه اي از سرمايه و نيروي آنان به اين سوي كشانده مي شد. ويژگي ديگر تجار نسبت به ساير اقشار بازار اين بود كه تجار به كل از پرداخت ماليات رسمي دولتي معاف بودند.

هر فرد تاجري بايد بنابر اقتضاي زندگي شغلي خود خواندن و نوشتن را ياد بگيرد. به عبارت ديگر تحصيلات خواندن و نوشتن از ملزومات هر فرد تاجري بود. از لحاظ حساب و رياضي بايد تا آن حد كسب معلومات كند كه شخصا قادر به محاسبه دخل و خرج روزانه و ساير محاسبات مالي و تجاري خود باشد. از نظر محل سكونت، خانه تجار در محلاتي خارج از بازار قرار داشت و معمولا اين محلات مناطق خلوتي بود كه طبقات متمول در آنجا ساكن بودند. خانه تجار معمولا وسيع و زيبا بود.چنان كه خانه امين الضرب يكي از بهترين خانه هاي تهران بود. تا آنجا كه شاه با شنيدن وصف زيبايي باغ و ساختمانش به ديدار آن شتافت. از نظر پوشش تجار با گروه هاي ديگر تفاوت داشتند. آنها دستاري از شال ترمه و كلاه بخارايي، پيراهني پنبه اي و لباسي رسمي از پارچه پنبه، مخمل يا ساتن مي پوشيدند و در فصل سرد قبا از پارچه برك نيز مي پوشيدند. جوراب و كفش هايي كه از چرم ساغري محلي ساخته مي شد، لباس ايشان را تكميل مي كرد هنگامي كه به گردش يا ملاقات كسي مي رفتند، عبا يا رداي گشاد كه از پارچه موي شتر، برك يا كشمير بود به روي شانه مي انداختند.

تجار به پوشش و لباس خود اهميت زيادي مي دادند و با آنكه به خارج از كشور سفر مي كردند، تحت تاثير پوشش كشورهاي اروپايي قرار نگرفتند؛ به نحوي كه سياحاني كه در اين دوره به ايران آمده بودند به نحوي تصريح دارند كه بازرگانان با تعصب و وفاداري تمام لباس قديمي خود را حفظ كرده اند و با اينكه كلاه بخارايي روز به روز تعدادش در مقابل كلاه هاي كوچكي كه از ماهوت سياه درست مي شد درحال كاهش بود، ولي تجار همان كلاه سنتي را بر سر مي گذاشتند. تجار بسيار افراد مذهبي به شمار مي رفتند و بسياري از آنان به زيارت مكه رفته و اغلب ملقب به حاجي بودند. به طوري كه از 25 تاجر معروف و سرشناس اصفهان به جز چهار نفر بقيه لقب حاجي داشتند. تجار بزرگ از زمان هاي قديم در تدارك تاسيسات عمومي و عام المنفعه مشاركت مي كردند. آمار اواخر قرن سيزدهم و اوايل قرن چهاردهم هجري قمري شواهدي از مشاركت تجار در ساختن راه ها، پل ها، كاروانسراها، قنات ها، مدرسه ها، دارالايتام ها و مسجدها به دست مي دهند. اصولا وصلت و پيوند زناشويي ميان تجار درون گروهي يا تنها با علما زياد بود و اين نيز باعث شد از نظر اجتماعي تجار و علما قدرت مستقل و جدا از حكومت باشند.

منبع: علي محمد حاضري، هادي رهبري، «بررسي ماهيت طبقاتي تجار در دوره قاجاريه»، جامعه شناسي ايران، 1385.
دلايل شكست محاصره هرات

بر خلاف اكثر منابع كه حمله كشتي هاي انگليسي به خارك و ترس از عواقب پس از آن را عامل مهم در ترك محاصره هرات ذكر كرده اند.

رياضي هروي سبب مراجعت شاه قاجار از هرات را جواب مثبت او به خواهش ملكه ويكتوريا براي عقب نشيني از هرات ذكر مي كند و درباره نتايج منفي 10 ماه محاصره هرات به وسيله سپاه ايران نيز چنين مي نويسد: «از اهالي هرات بسياري شان بس كه به شهر محصور ماندند به امراض مختلفه فلج و لنگي گرفتار شدند كه هنوز يادگار آن عهد در هرات موجودند.» (رياضي هروي، 1369:35) خورموجي از جمله مورخان دوره قاجار و نزديك به اين واقعه است كه به صورتي موشكافانه و موجز به علل ناكامي محمد شاه در فتح هرات و مراجعت به تهران اشاره مي كند و مي نويسد: «برحسب تقدير قادر قدير يا به سبب سوءتدبير حاجي وزير يا به جهت اخلال سفير كبير انگريز صورت فتحي روي نداد. به سبب بعضي امور اتفاقيه معاودت به دارالخلافه لازم افتاد. از آن جمله شورش اهالي اصفهان بر خسروخان والي آنجا و تفويض حكومت آنجا به فضل عليخان قراباغي، ديگر فرار شاهزادگان محبوس در اردبيل به سمت محالات روس، ديگر عليرضا پاشا وزير بغداد بدون جهت فساد بين دولتين اسلام را وجهه همت ساخت، بر محمره (خرمشهر)غفلتا تاختن آورد.»

علاوه بر موارد فوق، مي توان به وقوع جنگ و درگيري داخلي در همدان و محال تويسركان اشاره كرد كه شش ماه به طول انجاميد و يكي از موانع ارسال سپاه از غرب كشور به سوي هرات بود. مواجه شدن سپاهيان قاجار با كمبود آذوقه از ديگر عوامل مهمي بود كه موجب ناكام ماندن محمد شاه در فتح هرات بود. چنان كه واتسن در اين مورد مي نويسد: از دفترچه شخصي به نام ميرزا آقا[؟] كه در محاصره هرات در اردوي شاه قاجار حضور داشته بود، ديدم كه سپاهيان قاجار بيست و پنج روز بود كه آذوقه دريافت نكرده بودند و چنان در مضيقه قرار داشتند كه مجبور بودند تا چخماغ تفنگ هاي خود را بفروشند. (واتسن، 1340:206) سرانجام تهديد انگليسي ها به حمله به فارس و ديگر مناطق جنوب ايران در كنار وجود وزيري سياس به نام يارمحمدخان در كنار كامران ميرزا، از جمله علل مهم ديگر در عدم موفقيت محمد شاه براي استيلا بر شهر هرات و محتملا ديگر مناطق افغانستان بود. شايد بتوان اظهار كرد كه اگر مسائل فوق رخ نمي داد، چنان كه از نوشته هاي پاتينجر برمي آيد؛ اگر قشون دولت ايران با رهبري مناسب و علم به جنگ و نظم در امر محاصره هرات عمل مي كرد، مي توانست در عرض يك روز يا بيست و چهار ساعت آن شهر را فتح كند.

منبع: پژوهش هاي تاريخي (علمي- پژوهشي) دانشكده ادبيات و علوم انساني - دانشگاه اصفهان، بهار 1392، بخشي از يك مقاله به قلم محمدحسن رازنهان و امير آهنگران
 
واكاوي


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4466 به تاريخ 15/8/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه ياد
متن مطالب شماره 127-128، بهار و تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است