|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق97/10/9: حال و هواي جشن هاي زمستاني
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3335
يك شنبه 16 دي 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3329 9/10/97 > صفحه 16 (صفحه آخر) > متن
 
      


مغز اجتماعي 
حال و هواي جشن هاي زمستاني


نويسنده: دكتر عبدالرحمن نجل رحيم

شب يلدا، كريسمس و سال نو مسيحي مراسمي زمستاني اند كه هر ساله به بهانه هاي اعتقاديسنتي -تاريخي سعي دارند در انقلابي زمستاني ما را به آينده اي سرشار از روشنايي و گرماي خورشيد حيات بخش، اميدوار كنند و به جشن و سروري همگاني فراخوانند. ولي بايد بدانيم كه عده زيادي در دنيا زندگي مي كنند كه از مراسم سنتي، به طورمثال از جشن و سرور كريسمس، خوشحال نمي شوند، بلكه از آن بيزار و متنفرند. در دوران انقلاب صنعتي، در ميانه قرن هجدهم و اوج گيري سرمايه داري در اروپا كه كودك 9 ساله بايد روزي 9 ساعت كار مي كرد و تعطيلات ساليانه كارگران به يك روز رسيده بود و فقر و شكاف طبقاتي بيداد مي كرد، چارلز ديكنز در رمان معروف خود، «سرود كريسمس»، كوشيد تا اغنيا و ثروتمندان زمان خود را متوجه فقر و تهيدستي و شرايط غيرانساني حاكم بر جامعه كند. او در اين رمان، ثروتمند پير خسيسي به نام اسكروج را به تصوير مي كشد كه از شادي مردم در كريسمس متنفر است. از آن به بعد، از روي تكيه كلام ناسزاگويانه اسكروج، كساني را كه از مراسم كريسمس متنفرند مبتلا به سندرم «عيد لعنتي- bah hambug» مي دانند. امروزه هم كم نيستند كساني كه به دلايل مختلف از اين مراسم ناخشنودند. البته ديكنز در سير داستان سرود كريسمس، اسكروج را در عالم خيال به مراسم كريسمس در گذشته و حال و آينده مي برد و در طول قصه به اين ثروتمند خسيس و بي اعتنا به همنوعان فقير مي آموزد چگونه با گشاده دستي و كمك رساندن به فقرا و تنگدستان در جشن كريسمس، براي خود شادي بيافريند و چگونه از شادزيستن با ديگران لذت ببرد. 

چند سال پيش، در پژوهشي در بيمارستاني وابسته به دانشگاه كپنهاگ در دانمارك، فعاليت غيرمستقيم مغز افرادي را كه كريسمس را جشن مي گرفتند، با مغز كساني كه مراسمي براي كريسمس نداشتند، از طريق ام ار آي كاركردي مقايسه كردند و به نتايج جالبي رسيدند كه در نشريه علمي نيوانگلند ژورنال، به چاپ رسيد. در اين پژوهش نشان داده شد كه مغز افرادي كه كريسمس را جشن مي گيرند، در مناطقي فعال مي شود كه نورون هاي با فعاليت چندمنظوره دارند و در مسير مدارهايي قرار دارند كه مي توانند معاني نفساني وابسته به تن را اعتلا داده و به معاني گسترده تري در پيوند با ديگر افراد جامعه و طبيعت در سطحي وسيع تر تعميم دهند. اين مدارهاي فعال در مغز افرادي كه مي توانستند در جشن كريسمس خود را سهيم بدانند، در نواحي كرتكس جديد پيش پيشاني و آهيانه اي قرار دارند. اين پژوهش آغازين نشان مي دهد كه معاني و ارزش هاي اجتماعي ذهني اوليه براي ما انسان ها نيز در محور جسماني در مغزمان شكل مي گيرد، گسترش پيدا مي كند و به مفاهيمي پيچيده تر تبديل مي شود. ديگر اينكه ما راهي غير از خويشتن براي رسيدن به غير خود در اجتماع و طبيعت نداريم و از اين طريق است كه مي توانيم خود را در جايگاه وسيع تري در ميان جمعي گسترده تر تصور و تخيل كنيم. به علاوه، تنوع و گوناگوني رسوم و سنت ها در جغرافياي پراكنده جهان، وسيله اي براي پيونددادن گذشته به آينده و كسب هويت جمعي در مغز اجتماعي ما است. 

براي مثال، در جشن يلدا در ميان ايرانيان، خوراكي ها و ميوه ها اهميت فراتغذيه اي و متعالي دارند و استعارات فرهنگي مانند بركت دانه هاي انار و بهشتي بودن آن و تصور تابش قرص خورشيد در سرخي رنگ قاچ هندوانه، در مغز هاي صاحبان سنت خلق مي شود. از طريق اين ارزش گذاري هاي تعميم يافته، معاني جديد فرهنگي، در بين افراد خانواده، قوم و مليت ها ايجاد مي شود. تفاوت ها و گوناگوني هاي هويت هاي محلي از درون رسمي عام به نام يلدا يا شب چله نيز نمايان مي شود؛ شبي كه قرار است طولاني ترين شب سال باشد كه به تابش خورشيد طولاني تر در روز بينجامد. بنابراين در اين رسم و سنت نيز بسته به بافتار دروني و بيروني فعاليت هاي مغزي انسان ها تنوع و گوناگوني ديده مي شود. در آينده شايد اين تفاوت ها در علاقه مندي به اين آيين و رسوم را بتوان به طور مستقيم تري در نحوه كاركرد مغزهاي افراد مشاهده و حتي پيش بيني كرد. 

كريسمس نيز عيدي مذهبي است كه در آيين مسحيت در دوران مختلف از قرون وسطي تاكنون، در تاريخ و جغرافياي مختلف با اشكالي گوناگون برگزار مي شود و مي توان حدس زد در هر دوره درجه و نوع هيجانات و عواطف برانگيخته در بدن و مغز افراد برگزاركننده متفاوت باشد. شرايط اجتماعي در دوره هاي تاريخي خاص، تعيين كننده معاني، اهداف خاص و متفاوت شكل گيرنده در مغز انسان ها براي اجراي رسومي مانند كريسمس مي شود و به همين علت به دلايلي متفاوت ممكن است عده اي نيز از شركت فعال در آن بيزار باشند. فراموش نكنيم كه شرايط دوران امروز با قرن هجدهم در زمان چارلز ديكنز متفارت است كه در آن فقط اغنيايي مانند اسكروج از جشن كريسمس بيزار مي شدند. در اين ميان، جشن سال نو مسيحي، تنها مقوله اي فرهنگي، تاريخي و سنتي مربوط به گذشته نيست كه منحصرا كاركردي براي حفظ هويت فرهنگي داشته باشد، چون اين جشن آغاز يكي از گاه شمارهاي مهم در جهان سرمايه داري امروز است كه با ادامه زندگي توده وسيعي از مردم سروكار پيدا مي كند. با اين حساب، بديهي است كه جشن آغاز سال نو مسيحي، مغز عده بيشتري از مردم جهان را در مقايسه با جشن كريسمس به هيجان و تكاپو وا  دارد، چون نشانه سالي جديد و دوره اي از فعاليت در همه عرصه هاي مختلف اجتماعي است. 

بسيار جالب خواهد بود اگر روزي بتوان اين تفاوت ها در حال وهواي برپايي جشن هاي همگاني را از طريق چگونگي درگيري مدارهاي مغزي و پيچيدگي هاي كاركردي آن مشاهده كرد. چراكه از طريق اين نوع بررسي هاست كه انسان اجتماعي امروز مي تواند به آرزوي ديرين خود، يعني شناخت بيشتر خويشتن خويش و ريشه هاي هويت و محدوديت توانايي ها در اين جهان نزديك تر شود و براي كشف آن مانند گذشته  به بيراهه نرود. 


*مغزپژوهحال و هواي جشن هاي زمستاني


 روزنامه شرق، شماره 3329 به تاريخ 9/10/97، صفحه 16 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 5 بار
    



آثار ديگري از "دكتر عبدالرحمن نجل رحيم"

  مشق شب
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 2/10/97
مشاهده متن    
  رشد بي عدالتي در رابطه با اوج گيري پوپوليسم
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 25/9/97
مشاهده متن    
  مصائب خلاقيت در هنر سينما
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 18/9/97
مشاهده متن    
  نوستالژي
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 11/9/97
مشاهده متن    
  قبض و بسط زمان
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 7/9/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله مليكا
متن مطالب شماره 145، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است