|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/10/20: اميركبير، زمينه ? ساز تحولات مشروطه
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6980
دو شنبه 1 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6971 20/10/97 > صفحه 24 (صفحه آخر) > متن
 
      


روايت 
اميركبير، زمينه ? ساز تحولات مشروطه
به مناسبت سالمرگ ميزا تقي خان فراهاني

نويسنده: فياض زاهد

براي حوزه سياست در ايران عصر قاجار مي توانيم دو مكتب تعريف كنيم؛ يكي مكتب دارالخلافه در تهران و ديگري مكتب دارالسلطنه در تبريز. ميرزا تقي خان فراهاني (1186 - 20 دي 1230) از جنبه فكري و سياسي به مكتب تبريز تعلق دارد. بنا بر سنت نانوشته قجري، معمولا نواب پادشاه و وليعهد او در تبريز براي نيل به قدرت تربيت مي شدند. آذربايجان از آنجايي كه سر ايران محسوب مي شد و نقطه مستقيم برخورد و تقابل با دو قدرت سنتي و تاريخي، يكي دولت رو به افول عثماني و ديگري دولت رو به عروج روسيه بود، اهميت فراواني داشت. يعني علاوه بر اينكه از نظر سياسي، شاه آينده را تربيت مي كرد، نقطه مقاومت و مقابله با توسعه طلبي هاي دولت روسيه هم بود. ميرزا تقي خان اميركبير در جواني وقتي فعاليت هاي مختصر ديپلماتيك داشت، درگير مذاكرات در ارتباط با نقاط مرزي ايران و تركيه بود. اميركبير از نظر اجتماعي از يك خانواده ضعيف مي آمد و پدرش به روايت هايي گاري چي يا آشپز دربار سلطنتي بود؛ اما خودش با ناصرالدين شاه محشور بود. ناصرالدين شاه حاصل شرايط ماقبل خودش يعني دوره پدرش محمدشاه قاجار بود. محمدشاه ويژگي خاصي داشت كه از تاثيرگذاري شخصيت مرموز تاريخ معاصر ايران، حاجي ميرزا آقاسي ناشي مي شد. كسي كه به لحاظ سياسي شخصيت انزواگرايي داشت كه البته با حال و روز آن روزگار ايرانيان سازگار بود. چراكه ضربات روحي و تالمات ملي ناشي از شكست هاي ايران در جنگ هاي اول و دوم با روسيه و معاهدات گلستان و تركمانچاي، نوعي رخوت، غمبارگي، بي عملي و بي كنشي را در عصر محمدشاه قاجار ايجاد كرده بود كه ميرزا آقاسي نماد آن دوره است.  دوره اي كه بايد آن را دوره غلبه ترياك انديشي دانست. نشستن پاي منقل و وافور و چپق در آن دوره به امري متداول تبديل شده بود. وضع كشاورزي نامناسب، اوضاع كارگاه هاي صنعتي خراب، بازار ايران پر از محصولات عثماني، روسي، انگليسي و هندي بود. در چنين شرايطي ناصرالدين شاه به قدرت رسيد و از آنجايي كه تحت تاثير الهامات و آموزه هاي ميرزاتقي خان اميركبير بود، با نگرش اصلاحي مبتني بر تغيير وارد عمل شد. در چهار سال و اندي، اقداماتي شبيه معجزه صورت گرفت. ميرزا تقي خان در آن دوره جنبش بابي را كه يك جنبش اجتماعي خطرناك و در معرض ارتباط با روسيه و انگليس مي دانست، سركوب كرد. با القاب، مناصب، خلعت و منشور و اعطاي پست ها بر اساس پرداخت پول مبارزه كرد و هزينه ها را كاهش داد. دربار و خاندان سلطنتي را تا حد زيادي خلع مقام و محدود كرد. تلاش كرد حوزه نظامي ايران را در حد خودش بازسازي كند. دارالفنون را تاسيس كرد. مساله آبله كوبي و پذيرش گروه هاي بهداشتي فرانسوي و اتريشي را در دستور كار قرار داد.  با اين همه سرلوحه همه اقدامات او تبليغ روحيه وطن پرستي و مقاومت در برابر تاراج ملي و لزوم انجام اصلاحات و تاكيد بر عنصر پيشرفت در ايران بود. او به آنچه از پيشرفت هاي روسيه، فرانسه، آلمان گزارش مي شد و نمونه اي از يك دولت مترقي مبتني بر توسعه و پيشرفت با محدود كرن نقش قدرت هاي خارجي بود، بسيار توجه مي كرد و در عين حال به ايجاد ارتباط ميان با آن دولت ها نظر داشت.گفته مي شود كه ناصرالدين شاه تا زنده بود از اقدامش براي صدور حكم قتل اميركبير ابراز پشيماني مي كرد. اقدامي كه گفته مي شود با هدايت مادرش و با خباثت دشمنان خارجي و مزدوران داخلي و عناصر خودفروخته صورت گرفت و در مستي توانستند حكم قتل اميركبير را از شاه بگيرند. شاه تا آخر عمر رجال سياسي را با اميركبير مقايسه مي كرد. اقداماتي كه اميركبير در دوره ناصرالدين شاه انجام داد، به نقطه قابل توجهي رسيد و پس از مرگ او در سال 1852 ميلادي زمينه براي انقلاب مشروطه در سال 1906 ميلادي فراهم شد. مشروطه تداوم خواست ايرانيان براي برطرف كردن حقارت ملي و از بين بردن استبداد و استقرار يك نظام عادلانه بود. اميركبير گرچه نيم قرن با انقلاب مشروطه فاصله زماني دارد اما پايه ها و فونداسيوني كه مي گذارد، نقش بسيار مهمي در جهت گيري و تمايل مردم ايران براي انجام تغييرات اساسي در كشور بود كه در انقلاب مشروطه بروز كرد.


*نويسنده و مدرس دانشگاهاميركبير، زمينه ? ساز تحولات مشروطه


 روزنامه ايران، شماره 6971 به تاريخ 20/10/97، صفحه 24 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 9 بار
    



آثار ديگري از " فياض زاهد"

  سخني با سفير محترم جمهوري آذربايجان
فياض زاهد، اعتماد 2/5/97
مشاهده متن    
  طرح استيضاح روحاني جنگ رواني تندروها عليه دولت
فياض زاهد *، ايران 14/4/97
مشاهده متن    
  نمايش هاي پوپوليستي به جاي گفت و گو!
فياض زاهد*، ايران 21/3/97
مشاهده متن    
  محروميت از يك ظرفيت عظيم اجتماعي
فياض زاهد*، ايران 21/1/97
مشاهده متن    
  قدرت مانور كابينه روحاني
فياض زاهد *، اعتماد 30/5/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله عرفانيات در ادب فارسي (ادب و عرفان)
متن مطالب شماره 36، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است