|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/10/20: اقدامات و تحولات نظامي در دوران صدارت اميركبير
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7026
سه شنبه 28 اسفند 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6971 20/10/97 > صفحه 17 (ايران جمعه (تاريخ)) > متن
 
      


اقدامات و تحولات نظامي در دوران صدارت اميركبير


نويسنده: هومن صديقي

با شروع قرن نوزدهم، همجواري ايران با حوزه تحت نفوذ كمپاني هند شرقي دولت بريتانيا را متوجه اهميت سياسي و استراتژيك اين كشور به لحاظ حفظ منافع خود كرد. تعرض افغانها به هندوستان و خطر يورش ناپلئون مهم ترين تهديدها براي دولت بريتانيا بشمار مي آمد. بنابراين اولين معاهدات سياسي و تجاري خود را با ايران منعقد كردند.

از سوي ديگر روس ها با عبور از آسياي مركزي و قفقاز، سواره نظام قبيله اي را كه به تحقير اراذل خطابشان مي كردند براحتي شكست داده و معاهده هاي ننگين تركمانچاي و گلستان را به فتحعليشاه تحميل كردند. كسب امتيازات ديپلماتيك، امتيازهاي تجاري را به دنبال آورد و امتيازات تجاري راههاي نفوذ اقتصادي را برايشان هموار ساخت و در نتيجه آشفتگي هاي اجتماعي شديدي پديد آمد. در برابر اين مشكلات پادشاهان قاجار در نيمه اول سده تلاش كردند با انجام اصلاحات فراگير، برنامه دفاعي گسترده اي را اجرا كنند، نبود توفيق در اين برنامه سبب شد كه در نيمه دوم سده فقط به اصلاحات تدريجي و جزئي بپردازند.

نخستين برنامه نوسازي و بازسازي را عباس ميرزا آغاز كرد و به تقليد از سلطان سليم سوم به ايجاد نظام جديد در آذربايجان مبادرت كرد. دومين اقدام در راستاي نوسازي را ميرزا محمد تقي خان فراهاني مشهور به اميركبير آغاز نمود. امير چون مدتي به عنوان لشكر نويس نظام و بعد با عنوان مستوفي نظام در لشكر آذربايجان خدمت كرده بود و همچنين نزديك به دو سال را در مقام فرستاده ويژه سياسي براي حل اختلاف مرزي ايران با عثماني در ارزنه الروم بسر برده بود.(كنفرانس ارزنه الروم نخستين مجمع بين المللي بود كه اختلاف هاي ديرينه ايران و عثماني، با شركت ماموران ميانجي انگليس و روس مورد گفت و گو قرار گرفت) امير مي دانست كه براي تجهيز و افزايش توان دفاعي ارتش به سلاح روز، كارشناس و متخصص نياز است. از اين رو اقدام به احداث مدرسه دارالفنون كرد و براي علوم وفنون مختلف، خصوصا علوم نظامي از كشور اتريش و پروس استاد استخدام كرد. رشته هاي اصلي تعليمات دارالفنون عبارت بودند از: پياده نظام و فرماندهي، توپخانه، سواره نظام، مهندسي، رياضيات، نقشه كشي، معدن شناسي، فيزيك وكيمياي فرنگي و داروسازي، طب و تشريح و جراحي، تاريخ و جغرافيا و زبان هاي خارجي. همچنين به تاسيس بيش از 15 كارخانه نظير كارخانجات توپ ريزي، اسلحه سازي و پارچه بافي... مبادرت كرد. امير براي تامين هزينه اين طرح ها و اقدامات، مخارج دربار را كاهش داد و با افزايش عوارض گمركي واردات و نظارت دقيق بر كار ماموران مالياتي و وضع ماليات هاي جديد درآمدهاي دولتي را افزايش داد. اميركبير با وضع نظام بنيچه سعي داشت براي تنظيم امور لشكري كه تا پيش از اين به طرز چريك تهيه مي شد و در موقع لزوم به ايلاتي كه در اطراف مملكت پراكنده و داراي اسلحه و تجهيزاتي بودند اخطار مي شد كه در فلان نقطه تمركز يافته و با نظريات اولياي امور و اوامر خوانين خود كه به منزله فرماندهان بودند شروع به عمليات كنند. بنيچه به معني اساسنامه و در اصطلاح ماليه سابق عبارت از صورت تقسيم ماليات هر ده بر آب و خاك آن ده است كه سهم هر جريب زمين با ساعت آب يعني واحد مالياتي را معين و بدهي هر ملك را از كل مبلغ ماليات مشخص كند. براي اينكه قشونگيري هم مثل ماليات بر پايه اساسي مستقر شود بنيچه مالياتي را ماخذ دادن سرباز هم مقرر داشتند. خرج سفر سرباز تا محل اردوگاه و فرستادن كمك خرج براي سرباز و خانواده او در مدت بودن او در سر خدمت برعهده صاحب بنيچه (ملك) بود و سربازي كه از طريق بنيچه به خدمت اعزام مي شد از هر خانواري در آن ده كمك جنسي و پولي به طور مساوي اخذ و به خانواده سرباز داده مي شد.

امير براي حفظ امنيت شهر تهران دستور داد چند قراولخانه در كوچه ها و خيابانها بنا كنند. عنوان «نظميه» نخستين بار در زمان او به كار برده شد.همچنين به جهت آگاهي از روابط درباريان و روحانيون و عمال سفارتخانه ها تشكيلات خبر رساني و خفيه نويسي وسيع و منظمي به نام منهيان بوجود آورد به طوري كه مردم او را عالم بر اسرار مملكت مي دانستند و حتي عوام نسبت كرامت به وي مي دادند.

منابع:

1- فريدون آدميت، اميركبير و ايران، خوارزمي سال 1354

2- يرواند آبراهاميان، ايران بين دو انقلاب، نشر ني1394


*پژوهشگر تاريخ معاصراقدامات و تحولات نظامي در دوران صدارت اميركبير


 روزنامه ايران، شماره 6971 به تاريخ 20/10/97، صفحه 17 (ايران جمعه (تاريخ))

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 14 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه هنر و تجربه
متن مطالب شماره 19-20، اسفند 1397 - فروردين 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است