|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق97/11/8: موحد جان شيفته
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3400
پنج شنبه 22 فروردين 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3354 8/11/97 > صفحه 10 (يادداشت . هنر) > متن
 
      


موحد جان شيفته
به مناسبت انتشار و رونمايي از كتاب «حق و سوءاستفاده از آن» تاليف محمدعلي موحد


دكتر محمدعلي موحد در چندين و چند رشته متنوع و گوناگون به تحقيق، تدريس، تاليف و تتبع پرداخته و در هر زمينه اي توفيق رفيق بخت وي شده است تا آثاري دقيق، متقن و البته مستند و علمي در حوزه هاي پژوهشي خود ازجمله دانش هاي مختلف علوم انساني به ارمغان آورد. استاد جامع الاطراف و ذوفنوني كه در جايگاه شايسته اي از فكر، فرهنگ، تاريخ و ادب اين آب و خاك ايستاده است.

موحد با توجه به آنكه تحصيلات دانشگاهي خود را در رشته حقوق خصوصي گذرانده است و از حقوق دانان برجسته روزگار به شمار مي آيد، علاوه بر كتاب ها و تاليفاتي در رشته حقوق از حقوق طبيعي، حقوق بشر، حقوق شهروندي، حقوق بين الملل و موارد ديگري از اين نوع، با تلاش در جهت افزوده شدن گرايش حقوق نفت و گاز به عنوان يكي از گرايش هاي رشته حقوق در نظام آموزش عالي كشور، نقش خاصي ايفا كرده است و آثاري نظير در حال وهواي حق و عدالت و مقالاتي درباره مقوله حقوق شهروندي در نشريات به رشته تحرير درآورده يا در محافل علمي داخلي و خارجي ارائه كرده است و همچنين در كنار شغل وكالت دادگستري از ابتداي تاسيس شركت ملي نفت ايران به عنوان حقوق دان در اداره حقوقي شركت مذكور اشتغال پيدا كرد و در مسند و منصب هايي مانند عضويت اصلي هيئت مديره و مشاور ارشد و عالي رئيس هيئت مديره شركت نفت به مدت حدود نيم قرن كارهاي شايسته اي را در آن شركت انجام داد و نامش با تاريخ نفت ايران عجين شده است. شايان ذكر است كه استاد موحد نه فقط در نفت ايران كه در حوزه بين المللي موضوع نفت نيز شناخته شده و نامدار است؛ براي نمونه همين بس كه در آغاز به كار تاسيس اوپك در ژنو سمت معاونت اجرائي اين سازمان را بر عهده داشته و در بسياري از داوري ها و دعاوي نفتي بين المللي به عنوان عضو ناظر يا در مقام صاحب نظر متخصص حضور داشته و همچنان، نهادهاي مذكور گاهي از مشاورت و موانست با ايشان، درصدد حل مشكلات خود برمي آيند و البته افزون بر اينها يا در كنار همه اينها به دليل حس ايران دوستي و مسئوليت پذيري به تحقيق، تحليل و بررسي موضوع نفت در تاريخ سياسي ايران معاصر همت گمارده و با شور و اشتياقي بسيار دل در مسير پرپيچ وتاب يكي از مهم ترين دوره ها و جريانات تاريخ ايران گذاشت كه مهم ترين دستاوردش در اين زمينه كتاب خواب آشفته نفت است (اين كتاب تاكنون در چهار جلد منتشر شده كه مجلدات بعدي آن همچنان انتشار مي يابد). اين اثر عنوان جايزه كتاب سال را به خود اختصاص داده است. جلد نخست آن به موضوع نهضت ملي شدن صنعت نفت ايران در سال هاي پس از جنگ جهاني دوم اختصاص دارد و جلد دوم اين مجموعه به توصيف تحولات پس از كودتاي 28 مرداد 1332 تا انعقاد كنسرسيوم مربوط مي شود، جلد سوم اين كتاب هم شامل دو بخش اصلي و اصلي تر است؛ يك بخش مقدماتي كه به تغيير و تحولات ايران از زمان كشف نفت در سال هاي مقارن با نهضت مشروطه پرداخته تا حدود 20 سال بعد كه با خاتمه جنگ اول جهاني و فراهم آمدن يك ثبات نسبي بالاخره فرصتي به وجود آمد تا به صورتي جدي تر از پيش به حساب و كتاب و اجور معوقه شركت نفت انگليس و ايران رسيدگي شود. 

در بخش دوم كتاب دكتر موحد به حساسيت هايي رسيدگي و اشاره مي كند و رشته مذاكرات پنج، شش ساله را كه در نهايت در سال 1311 باعث لغو قرارداد دارسي مي شود و امضا و انعقاد يك قرارداد جديد با شركت نفت در سال بعد از آن را پي مي گيرد، بررسي مي كند. سپس در جلد چهارم هم به نوعي در ادامه تاريخ نفت در ايران كه به دوره هايي تقسيم شده است، ضمن بررسي پيشينه ها و زمينه ها به مواردي اشاره مي كند كه در آنها قبل از لغو دارسي مذاكراتي صورت گرفته است و در يك دوره مذاكره كننده ايران فيروز بوده و در دوره اي ديگر آرميتاژ. همچنين در قرارداد موسوم به 1919 مقرر شده بود كه ايران يك مستشار بياورد كه به همين مناسبت وزارت دارايي انگلستان يك مستشار انگليسي را معرفي و پيشنهاد مي كند و اين پيشنهاد هم مورد قبول واقع مي شود و آن مستشار انگليسي براي انجام مذاكره توافقي هم كرده كه اين توافق از طرف ايران هيچ گاه رسميت پيدا نكرد، در واقع اين قرارداد ظاهرا مورد نفي و انكار ايران بود و عملا و باطنا آن قرارداد آينه اي براي روابطمان قلمداد مي شد. باري، اين جلد برخلاف مجلدات پيشين كه هريك دوره هايي كوتاه و چندساله از موضوع نفت را بازگو مي كردند، دوره طولاني 40ساله از قرارداد دارسي تا سقوط رضاشاه را روايت مي كند. اين مجموعه و كتاب هاي ديگري مانند «گفته ها و ناگفته ها» و «ملي كردن و غرامت» به طوركلي اطلاعات ممتازي از تاريخ نفت ايران و داوري هاي نفتي و به طريق اولي تاريخ معاصر ايران و جريانات و حوادث مترتب بر آن را ارائه مي كند و سعي دارد به بررسي شخصيت ها، عوامل، آثار و تبعات پيرامون اين پديده مهم و اين صنعت پرطمطراق ايران بپردازد. اين محقق همچنين كتاب خواب آشفته را به روشني تعبير و تفسير كرده است. موحد از رازهاي مبهم يكي از مهم ترين دوران تاريخ ايران معاصر پرده برداشت تا آنجا كه كتاب هايش از مراجع دسته اول در حيطه يادشده به حساب بيايد، همچنين پژوهش هاي ارزنده اي در زمينه زبان و ادبيات فارسي و عرفان انجام داد و در حوزه شمس تبريزي و مولانا جلال الدين دغدغه مند بود و با اسناد، ادله و شواهدي مستند و دقيق ابتدا به تصحيح و تعليق نگاري علمي از يگانه اثر شمس تبريزي، مقالات پرداخت كه همين امر باعث شناخته شدن و نفوذ شمس در بين آحاد مردم ايران از طريق خواندن گفتارهايش در مقالات شد. در زمينه انتشار كتاب هايي درباره شمس تبريزي در داخل و خارج از كشور و نيز تك نگاري درخصوص هويت، شخصيت، زمينه و زمانه شمس تبريزي و به طور كلي مجموع عوامل شمس شدن شمس تبريزي و مولاناكردن او و پرداختن به مواردي از اين قبيل تلاش كرد و توانست با استنادبه  شواهد و قرائني مقبره شمس تبريزي در خوي را كشف و احيا كند.

 همين طور استاد موحد سكه كتاب هايي مانند اسطرلاب حق (گزيده فيه مافيه)، باغ سبز (گفتارهايي درباره شمس و مولانا)، خمي از شراب رباني (گزيده مقالات شمس)، قصه قصه ها (كهن ترين روايت از ماجراي شمس و مولانا)، تصحيح ابتدا نامه (از محمدبن محمد سلطان ولد)، تصحيح رساله در مناقب خداوندگار (از فريدون ابن احمد سپهسالار با همكاري استاد صمد موحد) را به نام خود ضرب كرده است؛ البته ناگفته نماند كه تازه ترين اثر تحقيقي او در همين حوزه تصحيح انتقادي بر مثنوي معنوي (در دو مجلد) است كه به تازگي (زمستان 1396) از سوي انتشارات هرمس در تهران منتشر شد و بنا بر عقيده صاحب نظران پس از تصحيح انتقادي رينولد نيكلسون انگليسي اين تصحيح از دقيق ترين تصحيح هاي مثنوي معنوي است؛ زيرا از زمان انتشار كار نيكلسون حدود 90 سال مي گذرد و كار او اولين تصحيح انتقادي از مثنوي معنوي با روش علمي نوين و در نظر داشتن منابع و نسخ متفاوت و متعدد و حتي الامكان نزديك به مولانا بوده است كه در آن دوره نسخه هايي كه نيكلسون بر روي آنها كار كرده است، محدود بوده و در ضمن خيلي شناخته شده نبوده است و از بازه زماني پس از تصحيح نيكلسون و بر اساس نسخه مشهور به نام نسخه «قونيه» كه به نسخه هاي ديگر ارجاع داده نمي شد و به نوعي مقابله هم نشده است، نسخه هايي پيدا شده است كه جديدتر و نزديك تر به زمان سراينده اين كتاب است و در ضمن خود نيكلسون كار خويش را نسخه پاياني و يكدست نمي داند. اين تصحيح موحد از مثنوي معنوي بر اساس 11 نسخه انجام شده كه از اين بين هشت مورد از اين نسخه ها در 15 سال بعد از وفات مولانا كتابت شده اند و اين 15 سال درست زماني است كه حسام الدين چلبي، خليفه و فرزند مولانا، سلطان ولد دلبند مولانا و نيز ساير شاگردان و مثنوي پژوهان آن زمان از مثنوي معنوي نگهداري مي كرده و بر حفظ و نگهداري آن از جميع تحريفات و انحرافات دقت و نظارت كرده اند. همچنان كه در مقدمه اين مثنوي آمده است؛ چون اين مثنوي خود را مقيد به قرن سروده شدن مثنوي مي داند، بنا بر همين نكته از تحريفات و دستبردها كه عمدتا در قرن هاي پس از آن قرن روي داده  در امان مانده است و وجه تمايز بارز تصحيح نيكلسون و تصحيح موحد از مثنوي معنوي اين است كه موحد از هفت نسخه بدل (شش نسخه تك دفتري و يك نسخه كامل) بهره برده و نيكلسون آن هفت نسخه را نداشته است و علاوه بر اين هفت نسخه، موحد آن نسخ (variants) نيكلسون را هم مبنا و معيار كار خودش قرار داده است؛ علاوه براين دكتر موحد اصل را بر نسخه قونيه قرار داده اند كه اهالي فن همگي بر صحت و اصولي بودن و بهترين بودن آن متن متفق القول اند و اجماع نظر و اطمينان خاطر دارند و تمام نسخه هاي ديگر بر آن و نزديك ترين تصحيح و نسخه معيار را عرضه كرده است و باب تازه اي را پيش روي عموم علاقه مندان اين متن محبوب در ميان فارسي زبانان و پژوهشگران گشوده است. ويژگي شاخص اين چاپ از مثنوي اين است كه حق همه نسخ قديمي مثنوي در آن ادا شده و ديگر اينكه همه اختلافات موجود بين نسخه ها در پانويس آورده شده است. مثلا اگر كسي خواست بتواند همه اختلاف نسخه بدل ها، دگرساني ها و اختلاف قرائات را ببيند و بررسي و مقايسه كند يا در ترجيح يكي (كلمه اي) بر ديگري بتواند به راحتي واژه مدنظر را جايگزين كند و از اين جنبه آزادي عمل و خوانش خود را داشته باشد. ديگر ويژگي اين اثر رعايت فاصله گذاري و اعراب گذاري بين متن است كه موحد با اين كار يك نوع تفكيك موضوعي انجام داده و خوانش مثنوي را آسان و البته روان و شيوا كرده اند و به طور خلاصه از زمان تصحيح نيكلسون ضريب اطمينان را در اين تصحيح با توجه نكات و اوصافي كه بيان شد، به حد بسيار زيادي بالا برده است. اين كتاب مقدمه مفصلي دارد و موحد در اين مقدمه ملاحظات كلي خود در باب تصحيح مثنوي و شيوه كار خود در تصحيحش را بيان مي كند.

 پژوهش هاي گسترده او حتي به همين موارد هم ختم نمي شود و دامنه فعاليت هاي علمي محمدعلي موحد علاوه بر موارد ياد شده به ابن بطوطه مراكشي نيز رسيده است. اولين و تنها كسي است كه رحله يا سفرنامه اين بزرگ ترين جهانگرد مسلمان را كه از جنبه هاي مختلف تاريخي، جغرافيايي، اجتماعي و فرهنگي ارزش و اهميت خاص و منحصربه فردي دارد، ترجمه كرده است؛ سفرنامه اي كه به لحاظ زماني 29 سال طول كشيده و به لحاظ گستره مكاني از طنجه تا مالديوي را شامل مي شده است. از زمان انتشار اين اثر به زبان فارسي بيش از نيم قرن مي گذرد و ايشان همه افكار، احوال، اوضاع و شرايط ابن بطوطه را مي شناسد و مي كاود و ماجراها و فراز و نشيب زندگي اين سياح در راه ها و كشورهاي دورودراز و برخورد فرهنگ ها و اقوام مختلف را با نگاهي تيزبين و قلمي طنزآلود اما شفاف و صادقانه بيان مي كند و حكايت ها و تجربه هاي تلخ و شيرين ابن بطوطه در سفر به 44 كشور را بازخواني مي كند.

 اين كتاب پس از مقدمه اي مفصل از شش فصل تشكيل شده است كه در دو بخش كلي آمده است. در بخش اول اين اثر ما با سياح قصه گو آشنا مي شويم و در بخش دوم موحد انعكاس آينه آداب ورسوم، اجتماع و سياست آن زمانه را برايمان آشكار و روشن مي كند و علاوه بر توصيفات كلي ابن بطوطه تحليلي جامعه شناسانه از كل اين سياحت نامه را عرضه كرده است و مخاطب را در اين سفر معنوي با بسياري از مسائل تاريخي و مجموع شكست ها، شادي ها، پيشرفت و پسرفت ها كه دلايل هريك را ابن بطوطه گفته است، همراه و آشنا مي كند. 

همچنين در ترجمه فصوص الحكم ابن عربي (ترجمه 10 فص از 27 فص فصوص الحكم با همراهي و همكاري برادرش استاد صمد موحد. بنا بر اظهارنظر بوركهارت كه بخش مهمي از فصوص الحكم را به زبان فرانسه برگردانده خلاصه كل كتاب در دو فص اول كتاب «آدم و شيث» آمده است و بنا بر عقيده خود دكتر موحد در همين كتاب همه فصوص پيشين در فص دهم جمع بندي شده است) اهتمام ورزيده است و در ترجمه اين اثر عرفاني و ديني كه سراسر متني پررمزوراز و اقيانوسي عميق از معارف حكمي و عرفاني است و از آن به عنوان وصيت نامه فكري و عقيدتي ابن عربي ياد كرده اند و به همين لحاظ و در عين حال پيچيده كه درك آن براي هركسي آسان نمي نمايد، همتي عالي كرده است و بنا بر اظهارنظر خود موحد در اين كتاب، هنگامي كه مشغول كار روي مقالات شمس بود، توصيف ها و اظهار علاقه و ارادت هاي شمس نسبت به محي الدين ابن عربي، موحد را هم شيفته ابن عربي كرد. از بين دو اثر شاخص و متمايز ابن عربي، فتوحات مكيه و فصوص الحكم، فتوحات مكيه را به نوعي به دليل طولاني بودن و حمل و نقل دشوار، به مصداق «آب دريا را اگر نتوان چشيد/ هم به قدر تشنگي بايد چشيد»، فصوص الحكم را براي اين كار انتخاب مي كند. ترجمه هاي موحد فقط به ترجمه از متون كلاسيك عربي محدود نمي شود و آثار مدرن كه به زبان انگليسي نوشته شده اند را نيز شامل مي شوند. وي با نثري پخته و قلمي روان به ترجمه آثاري مانند خزران آرتور كوستلر، به گود گيتا، چهارمقاله درباره آزادي از آيزيا برلين، كتاب هايي مانند عدالت و انرژي از ايوان ايليچ، ماليات سرانه و تاثير آن در گرايش به اسلام از دانيل دنت و آثاري از اين قبيل پرداخته است. 

حال بماند كه او در ادبيات فارسي هم آثار گراني مانند حديقه الحقيقه (از ابوالفتح محمد ابن شيخ الاسلام احمدجام)، تصحيح سلوك الملوك روزبهان خنجي يا در نگارش مقالاتي درباره سعدي شيرازي، سعي و سخت كوشي هاي زيادي داشته است و نيز كتاب هاي ديگري در حيطه حقوق مانند مختصر حقوق مدني، نفت ما و مسائل حقوقي آن و در خانه اگر كس است را منتشر كرده و نيز درباره تاريخ اسلام و به ويژه ورود اسلام به ايران نيز كارهاي زيادي انجام داده است. موحد به تازگي و در چند روز گذشته كتاب حق و سوءاستفاده از آن را منتشر كرده است و برخلاف كتاب هاي پيشين عنوان ساده و در عين حال دقيقي بر آن نهاده است؛ چراكه اين عنوان نه ترجمه پذير است و نه براي آن مي توان جايگاه ديگري تعريف كرد كه بتواند گوياي حقيقتي فراتر از اين حقيقت بنايي و بنيادين هستي باشد. تجارب ارزنده موحد در كنار استاداني از قبيل عباس زرياب خويي، احمد كسروي، محمدامين رياحي، منوچهر مرتضوي، ايرج افشار، ناصر كاتوزيان، محمدرضا شفيعي كدكني، شريعت سنگلجي، محمد زهرايي و همكاراني مانند نجف دريابندري، محمدحسن لطفي تبريزي، عزت الله فولادوند، حسن كامشاد، ابراهيم گلستان و ايران شناساني مانند آرتور آربري،  شوارتزنبرگ،  لاكهارت و ويلاديمير مينورسكي و در كنار همه اينها مصطفي ملكيان مشي آزادي، اخلاق و خرد را به پيدا و پنهان هديه مي كند و تا 95سالگي عمرش مي توان درس هايي مانند قناعت، ساده زيستي، نظم و انضباط ، پرهيزگاري، عشق و شور و دلدادگي به فكر، فرهنگ را از اين پير دير اهل تبريز آموخت.

موحد جان شيفته


 روزنامه شرق، شماره 3354 به تاريخ 8/11/97، صفحه 10 (يادداشت . هنر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 24 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مطالعات اوراسياي مركزي
متن مطالب شماره 23، پاييز و زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است