|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان97/11/18: جهان بر مدار انقلاب موعود
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22127
دو شنبه 29 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 22121 18/11/97 > صفحه 7 (سياسي) > متن
 
      


جهان بر مدار انقلاب موعود
تاثيرات منطقه اي و جهاني انقلاب اسلامي در طول 4 دهه


انقلاب اسلامي، آخرين انقلاب بزرگ قرن بيستم بود كه در زمان جنگ سرد و ساختار دو قطبي شرق و غرب به وقوع پيوست، و تفاوت بزرگي نيز با انقلابهاي قبل از خود داشت. با وجودي كه انقلابهاي قبلي در ساختار فكري و فلسفي غربي و تحت تاثير فيلسوفان چپ گرا يا ليبرال و بعضا ناسيوناليست هاي راست گرا بود، اما انقلاب ايران به يك باره با مسيري متفاوت منجر به سقوط حكومت پهلوي و تغييرات بنيادين سياسي- اجتماعي در داخل شد.

 ماهيت متفاوت انقلاب اسلامي باعث ايجاد تاثيرات و بازتابهاي متفاوتي در منطقه و نظام بين الملل گرديد زيرا از يك طرف اسلام سياسي را در اوج مدرنيته شدن جهان بازتعريف مي نمود و از طرف ديگر عناصر فكري جديدي مثل آزادي و استقلال ،مردم سالاري ،استكبار ستيزي در تركيب فكري فرهنگي خود داشت كه گفتمان انقلاب اسلامي در فرايند مدرنيته شدن جهان ،در منظومه معنايي خود قرار داده بود.

از طرف ديگر در ساختار دوقطبي پس از جنگ جهاني دوم، پيروزي انقلاب اسلامي با ديدگاهي تجديد نظرطلبانه نظم شرقي و غربي متاثر از رقابت جهاني كمونيسم و سرمايه داري را به چالش مي كشيد.

 با اين حال بررسي تاثيرات چهار دهه حيات و نقش آفريني ايران با گفتمان انقلابي در محيط منطقه اي و بين المللي مي تواند نشانگر اهميت جنبش انقلابي مردم ايران در سير تكوين وضعيت كنوني جهان و شكل گيري هويت جديدي در نيروها و جنبش هاي انقلابي بويژه در جهان سوم و كشورهاي اسلامي باشد.

 ايران، روح جهان بي روح

انقلاب ايران در سطح نظري باعث شكل گيري جنبش هايي در سطح منطقه اي و بين المللي گرديد كه بر راه هاي مستقل براي هويت يابي سياسي و مواجهه با مسائل و بحران هاي سياسي و اجتماعي به صورت مستقلانه و بدون وابستگي به قدرت ها تاكيد كنند. در سطح امنيتي نيز انقلاب ايران اين ايده را پيش كشيد كه راه امنيت در منطقه، عدم دخالت قدرت هاي فرا منطقه اي و غير قابل اعتماد بودن آنها براي ملت هاي مستقل است.

در سطح جهاني انقلاب ايران معيارهاي مسلط و پذيرفته شده جهاني را به چالش ميكشيد به صورتي كه هنري كيسينجر، مشاور و وزير خارجه  در زمان نيكسون و جرالد فورد و از صحنه گردانان و تئوريسين هاي اصلي سياست خارجي آمريكا طي دهه هاي گذشته، گفته بود تصميمات آيت ا...خميني مجال تفكر و برنامه ريزي را از سياستمداران مي گرفت و با معيار ديگري غير از معيارهاي شناخته شده در جهان سخن مي گفت.

 در همين راستا ميشل فوكو فيلسوف فرانسوي كه در كتابي با عنوان ايران روح يك جهان بي روح به تحليل در مورد ماهيت انقلاب اسلامي پرداخته بود رجوع انقلاب ايران به مذهب و معنويت را از زمان انقلاب فرانسه تاكنون  بي بديل دانسته و معتقد است براي نخستين بار انقلاب و معنويت به يكديگر پيوند خورده اند. از اين رو با تئوري هاي كلاسيك انقلاب نمي توان به بررسي انقلاب اسلامي پرداخت، زيرا قادر به درك ماهيت واقعي انقلاب اسلامي مردم ايران نيستند.

  دميده شدن مجدد روح انقلابي به مبارزات ضد اشغالگري

به طور حتم يكي از مهم ترين تاثيرات انقلاب اسلامي بر محيط منطقه اي دميدن روح اميد به كالبد بي رمق مبارزات آزاديخواهانه در فلسطين و لبنان عليه اشغالگري رژيم صهيونيستي بود كه مهم ترين و اصلي ترين موضوع جهان اسلام طي 70 سال اخير بوده است.

 پس از پيروزي انقلاب با وجودي كه گروههاي مختلفي در فلسطين با  اسرائيل مبارزه ميكردند اما ماهيت اين مبارزات يا ملي گرايانه (پان عربيسم) و يا ماركسيستي بود. تا سال 1979 و پيروزي انقلاب چندين جنگ بزرگ ميان كشورهاي عربي به رهبري مصر و سوريه عليه اسرائيل بر مبناي دو تفكر مذكور شكل گرفت كه همگي با شكست اعراب و دست اندازي هاي بيشتر رژيم صهيونيستي به خاك همسايگان همراه شد. پيروزي انقلاب و تكيل گروه هاي مقاومت اسلامي اين روند را دگرگون و بر افسانه شكست ناپذيري اسرائيل پايان داد.

در فلسطين گروه هايي مثل حماس و جهاد اسلامي با رويكرد اسلامي سازماندهي شدند. «فتحي شقاقي» بنيانگذار  جنبش جهاد اسلامي به صراحت به  اين تاثير پذيري  از انديشه هاي امام خميني اذعان مي كند.

 در لبنان نيز سه سال بعد از انقلاب اسلامي، بخشي از مبارزان لبناني از جنبش امل جدا شدند و با رويكردي متفاوت حزب الله را تشكيل دادند. اين مبارزات و رويكرد متفاوت همچنان ادامه دارد به طوري كه همچنان اسرائيل مانع بزرگ خود براي سلطه جويي بر سرزمين هاي فلسطينيان را وجود گروههاي مقاومت در فلسطين و لبنان مي داند. در لبنان حزب الله تحت تاثير انقلاب ابران به  مانعي بزرگ در برابر توسعه طلبي هاي اسرائيل تبديل شد كه اين مسئله در جنگ 33 روزه خود را به خوبي نشان داد.

 امروزه اسرائيل در ضعيف ترين موضع طي حيات 70 ساله اين رژيم قرار دارد به صورتي كه براي نجات خود از محاصره محور مقاومت بيش از هر زمان ديگري به امدادطلبي از آمريكا و ديگر كشورهاي غربي براي فشار آوردن بر ايران متوسل شده است.

 تاثيرات انقلاب ايران بر افغانستان و شبه قاره هند

پيروزي انقلاب اسلامي تقريبا همزمان با ورود ارتش سرخ شوروي به افغانستان شد در آن زمان گروههاي شيعه و سني با نفوذ شوروي مبارزه ميكردند اما پيروزي انقلاب باعث الهام گيري اين گروه ها شد و با وجود اينكه دو گروه اسلامي مجزا بودند اما تحت تاثير انقلاب در مبارزات خود وحدت بيشتري پيدا كنند. در واقع انقلاب اسلامي اولين تاثيرات برون مرزي خود را بر روي مجاهدين افغاني بر جاي گذاشت. زماني كه انقلاب اسلامي ايران به پيروزي رسيد، در افغانستان رژيم كمونيستي دست نشانده اتحاد جماهير شوري سابق به رهبري «نورمحمد تركي» هنوز اولين سالگردكودتاي خود را عليه «ظاهر شاه» جشن نگرفته بود.

 هنوز شش ماه از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران نگذشته بود كه «حفيظ الله امين « عليه نورمحمد تركي كودتا كرد، و چهار ماه بعد «ببرك كارمل» با قتل امين و حمايت نظامي شوروي بر اريكه قدرت نشست. در همين دوران بود كه بارقه هاي جهاد عليه كمونيسم در افغانستان شكل گرفته و پرچم جهاد عليه تفكر كمونيستي توسط مجاهدين افغاني برافراشته شد.

 در سال 1357 قيامهايي نيز در هرات و كابل تحت تاثير انقلاب ايران به وقوع پيوست. اگر چه پس از خروج شوروي اين گروهها از هم فاصله گرفتند و عربستان و آمريكا سعي نمودند در مقابله نفوذ ايدئولوژيك ايران ايدئولوژي هاي ديگري را سازماندهي كنند اما پس از اتفاقات 11 سپتامبر و ناامن تر شدن افغانستان در سال هاي اخير،الگوي امنيتي كه تحت تاثير  انقلاب در ايران به وقوع پيوست باعث شد تا مورد توجه برخي از فعالين سياسي افغانستان قرار بگيرد .

 درخصوص ميزان تاثيرگذاري انقلاب اسلامي بر جامعه پاكستان مي توان به اين نكته اشاره كرد كه پس از اشغال سفارت امريكا در تهران، پاكستان دومين كشوري بود كه سفارت امريكا در اين كشور مورد هجوم قرار گرفت. در پاكستان پس از انقلاب اسلامي جنبش شيعيان احيا شد و كساني مثل علامه مفتي جعفر با تاسي از جنبش انقلابي ايران اعتراضات بزرگي را رهبري كرد و متفكراني چون علامه ابوالاعلي مودودي رهبر جماعت اسلامي پاكستان از انقلاب اسلامي حمايت كردند و آن را پديده اي اميد بخش و رهايي بخش در جهت اجراي دستورات اسلام خواندند. استقبال بي نظيري كه مردم پاكستان از آيت الله خامنه اي رئيس جمهور وقت ايران در سال 1364 ه.ش به عمل آوردند نشان از عمق تاثيرپذيري شبه قاره از گفتمان انقلابي ايران بود. ده ها هزار تن از مسلمانان شيعه و سني پاكستان در حالي كه عكس هايي از حضرت امام (ره)، آيت الله خامنه اي در دست داشتند، در طول مسير 7 كيلومتري از فرودگاه تا محل اقامت رياست جمهوري با شعارهاي درود بر خميني و مرگ بر امريكا و مرگ بر اسرائيل و زنده باد انقلاب اسلامي و... از رئيس جمهور ايران استقبال كردند. همين امر باعث ترس و عكس العمل عربستان و برخي گروههاي متمايل به عربستان و آمريكا شد ودست به خشونت عليه شيعيان و ترور عارف الحسيني يكي از مهم ترين رهبران شيعيان زدند.

 عراق و كشورهاي حاشيه خليج فارس

در روزهاي پاياني حكومت پهلوي بسياري از كشورهاي عربي كه حكومت پدرسالاري داشتند از احتمال ظهور يك انقلاب مردمي وحشت كردند زيرا چنين روندي  به نظر آنها باعث سرايت به كشورهاي عربي و سقوط نظامهاي پادشاهي مي شد. آمريكا از اين ترس استفاده نمود و  در اواخر سال 1359 با اين كشورها اقدام به تشكيل شوراي همكاري خليج فارس نمود.

 پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، فصل نويني براي اسلام گرايان، به ويژه شيعيان كشورهاي عربي خليج فارس، گشود. اين انقلاب، بخصوص موجب تحرك افكار و ايده هاي مذهبي و سياسي اقليت شيعه ي اين كشورها شد. تا زمان وقوع انقلاب اسلامي، جامعه شيعه اين كشورها جامعه اي حاشيه اي و فاقد تحرك و پويايي سياسي در صحنه رسمي به شمار مي آمد. اين اقليت اگرچه از وضعيت خود ناراضي بود، اما هيچ گاه شكايت و نارضايتي خود را به صورت قيام و طغيان بروز نداد. وقوع انقلاب اسلامي باعث تحرك و جنبش سياسي آنها شد و به دنبال آن، تظاهرات و راهپيمايي هايي خودجوش در اين كشورها رخ داد.

 در عراق همان ابتدا حزب الدعوه الاسلاميه، جماعه العلماء، حزب الفاطمي از جمله احزابي بودند كه متاثر از انقلاب ايران شدند. همين موضوع موجب گرديد تا رژيم بعثي با چراغ سبز قدرت هاي شرق و غرب هم به سركوب جنبش شيعيان بپردازد و هم كمك هاي مالي و تسليحاتي فراواني براي آغاز تهاجم نظامي عليه ايران و محدود كردن تاثيرات انقلاب ايران با مبذول شدن توجه تهران به جنگ و تحولات داخلي، به دست آورد.

 اما دو رويداد مهمي كه پس از انقلاب اسلامي، عربستان را به لرزه درآورد، نخست قيام شيعيان اين كشور بود. براي نخستين بار، مراسم سوگواري خود را در ايام محرم علني كردند و نيز مردم ايالت شرقي در 29 نوامبر 1979 م دست به راهپيمايي زدند. در شهر قطيف، قريب 30.000 نفر دست به تظاهرات زدند. دومين رويداد نيز حادثه تسخير مسجدالحرام بود. جهيمان العطيبه در يك سخنراني، اهداف خود را اين گونه اعلام كرد:

1. پايان دادن به حكومت خاندان سعودي؛ چون دين را نابود كرده اند.

2. قطع روابط با كشورهاي مسيحي و در راس آنها آمريكا؛

3. از بين بردن فساد و فحشا و اجراي قوانين اسلامي.

 حسين هيكل روزنامه نگار نامدار مصري اين حادثه را يكي از خارق العاده ترين حوادث اخير در تاريخ خاورميانه مي داند كه به طور مستقيم، از انقلاب اسلامي ايران ناشي شده است.

 همچنين در يمن شيعيان زيدي اين كشور پس از پيروزي انقلاب اسلامي امام خميني(ره) را به عنوان امام و پيشواي ديني خود اعلام كردند و در سال هاي بعد جنبش شيعيان يمن با رهبري سيد حسين حوثي فرزند سيد بدرالدين توانست پس از سقوط نظام اماميه در 1962 بار ديگر موجبات بازسازي زيديه را با تاسيس سازماني بنام شباب المومن را فراهم كند و حوثي وارد فضاي حزب و فضاي سياسي شود.

 بحرين ديگر كشور مهم حاشيه خليج فارس بود كه گفتمان آزادي خواه و عدالت طلب انقلاب ايران بر اين كشور تاثيرات خود را بر جاي گذاشت. در سال 1360 ش، يك كودتاي ناموفق براي سرنگوني نظام حاكم بر بحرين از جانب شيعيان اين كشور انجام شد. اين كشور، چه قبل و چه بعد از انقلاب، كانون رستاخيز شيعه در ممالك عربي خليج فارس بود و به لحاظ جمعيت بالاي شيعيان در اين كشور، خصومت با دولت مركزي همواره ادامه داشته است.

 نمود عمده پيكارجويي شيعه در اين كشور، «جبهه اسلامي براي آزادي بحرين» بود. در سال 1979، هادي مدرسي، يكي از رهبران اين جبهه، از بحرين اخراج شد. او پس از تبعيد، فعاليت هاي ضد حكومتي خود را به شدت ادامه داد.

 اسلام گرايي در تركيه طي يك سده گذشته، فراز و نشيب هاي بسياري را پشت سر گذاشته است. با اين وجود و عليرغم موانع و مشكلات متعدد، جريان اسلام گرايي روز به روز بالندگي و رشد بيشتري يافت و به نقطه اي رسيد كه در كشوري با يك چارچوب سياسي و حقوقي لائيك، حزبي اسلام گرا به پيروزي رسيد و اسلام گرايان به مناصب مهمي چون رياست جمهوري و نخست وزيري دست يافتند.

 رشد و بالندگي اسلام گرايي در تركيه تحت تاثير عوامل مختلفي رخ داده است كه يكي از مهم ترين آنها پيروزي انقلاب اسلامي مردم ايران در سال 1357 (1979 ميلادي) مي باشد. از جنبه مردم شناسي همچون ديگر كشورهاي برشمرده در تركيه نيز حدود 20 الي 25 ميلون علوي زندگي مي كنند كه تقريبا يك سوم جمعيت اين كشور را تشكيل مي دهند كه به صورت بالقوه آمادگي پذيرش گفتمان اسلامي ايران را دارند.

 با پيروزي انقلاب اسلامي اسلام گرايان با اعتماد به نفسي مضاعف پا به عرصه تحولات سياسي و اجتماعي تركيه گذاشتند كه همين امر موجب تجمعات مختلف و سپس كودتاي مقابله گرايانه 1980 از سوي ارتش و محدوديتهاي گسترده كودتاگران عليه اسلام گرايان گرديد. اين كودتا كه 6 روز پس از راهپيمايي قونيه با موضوع رد نظام لاييكي صورت گرفت با تاكيد فراوان كودتاگران بر جلوگيري از وقوع انقلاب اسلامي شبيه آنچه در ايران روي داد همراه بود. موضوعي موجب سوق يافتن جنبش اسلامي تركيه به سوي صندوق آرا و انتخابات شد و اين روند يك دهه بعد به سربرآوردن حزب رفاه به عنوان يكي از مدعيان اصلي پيروزي در انتخابات منجر گرديد تا در نهايت چهره اي اسلام گرا به نام نجم الدين اربكان نخست وزير تركيه شود. اربكان در سخناني كه در سفر به ايران در سال هاي پاياني عمر خويش داشت شيفتگي خود به انقلاب اسلامي را علنا اعلام كرد. وي در سخناني گفت پيروي انقلاب اسلامي مژده اي به مردم جهان بود كه دولت ها و ملت ها مي توانند به دور از وابستگي به قدرت هاي ستمگر به حيات خود ادامه دهند.

 با وجود اينكه كودتاي ارتش در سال 1997 بر روند حضور اسلام گرايان در قدرت مانع تراشي كرد اما اين مانع تراشي ديري نپاييد و در سال 2002 در انتخابات پارلماني مجددا اسلام گرايان حزب عدالت و توسعه اكثريت كرسي هاي پارلمان را از آن خود كردند. علاوه بر تاسي اسلام گرايان براي حضور در قدرت، تحولات برگزاري روز قدس در تركيه طي دهه هاي گذشته و برجسته شدن موضوع فلسطين در تركيه از تاثيرات فرهنگي انقلاب اسلامي بر اين كشور برشمرده مي شود.

 انقلابات عربي و بيداري اسلامي

 تاثيرات گفتمان انقلابي- اسلامي ايران به مرور زمان با وجود تخاصمات و فشارهاي دول غربي و همچنين عكس العمل نظام هاي مرتجع عربي در ترويج ايدئولوژي وهابيت، در جوامع اسلامي منطقه غرب آسيا و ديگر مناطق حضور كشورهاي اسلامي در آسيا و آفريقا نه تنها محدود نگرديد بلكه روندي فزآينده يافت به صورتي كه بايد يكي از رگه هاي سياسي- ايدئولوژيكي جنبش هاي انقلابي سال هاي 2011 به بعد در كشورهاي خاورميانه را مردم سالاري ديني برآمده از گفتمان انقلابي مردم ايران دانست كه بر سه بعد حاكميت قوانين اسلامي، دموكراسي و عدالت اجتماعي و همچنين استقلال خارجي تاكيد دارد و اين موضوعات شاكله خواسته هاي معترضان را تشكيل مي داد. انقلاب در تونس با رهبري جنبش ديني النهضه، انقلاب مصر با رهبري اخوان المسلمين، انقلاب هاي بحرين، يمن و ليبي نيز با رهبري جنبش هاي اسلام گرايانه همراه بود كه البته برخي از اين جنبش هاي انقلابي با دخالت خارجي مستقيم و غيرمستقيم كشورهاي غربي و عربي و رژيم صهيونيستي به ثمر ننشست.

 لذا با توجه به موضوعات مطرح شده مي توان نتيجه گرفت كه انقلاب اسلامي مردم ايران 4 دهه پس از آغاز آن نه تنها ماندد انقلاب هاي ديگر آرمان هاي اوليه خود را به فراموشي نسپرد و دچار اضمحلال نگرديد بلكه امروزه با قدرت بيشتري در بطن تمامي تحولات بزرگ جهاني و منطقه اي نقش آفريني مثمر ثمر مي كند و توانسته است در برابر رقبا و دشمنان منطقه اي و بين المللي موفقيت هاي گسترده اي را كسب و شكست هاي سنگيني به آنها وارد نمايد.

جهان بر مدار انقلاب موعود


 روزنامه كيهان، شماره 22121 به تاريخ 18/11/97، صفحه 7 (سياسي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 21 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله تحقيقات اقتصاد كشاورزي
متن مطالب شماره 1 (پياپي 41)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است