|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/11/18: رياضيات؛ هدف يا وسيله؟
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4547
شنبه 27 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4543 18/11/97 > صفحه 5 (باشگاه اقتصاددانان) > متن
 
 


رياضيات؛ هدف يا وسيله؟


نويسنده: جان هاروي

درباره علل بروز بحران مالي و ركود اقتصادي سال 2008 ديدگاه هاي مختلفي مطرح شده است: سفته بازي هاي حريصانه، عملكرد نادرست بانك هاي بزرگ، مديران وال استريت، رفتار اشتباه سرمايه گذاران و ورشكستگي فاني مي و فردي مك، همگي به نوبت علت آن بحران معرفي شدند. اما يك گروه به اندازه اي كه بايد مورد ملامت قرار نگرفتند و آن گروه اقتصاددان ها بود. اقتصاددان ها كساني هستند كه طي سه دهه اخير توجيهات فكري و علمي وضعيت اقتصاد آمريكا و جهان را مطرح كرده اند و همين گروه بودند كه طي اين چند دهه بدون آنكه اقدامي انجام دهند، شاهد انتقال شغل ها به خارج، كاهش تقاضا تحت تاثير افزايش نابرابري درآمد و ثروت، نقص در قوانين ضدتراست و كنار گذاشته شدن ابزارهاي ايمن كننده در بخش هاي مالي بوده و بدتر اينكه خيلي از اقتصاددان ها اين تحولات را ستايش كرده اند. اين موضوع كوچكي نيست.

بخش عمده تمركز اقتصاد آمريكا بر بخش مالي يعني حركت از توليد كالا و خدمات به سمت مديريت ثروت مالي كه نقش بسيار بزرگي در فروپاشي اقتصاد آمريكا در سال 2008 داشت، حاصل افكار اقتصاددان ها بود. اگر آنها اين انتقال را نمي پذيرفتند ممكن بود چنين بحراني رخ ندهد. در واقع اگر اقتصاددان ها با تداوم روند هاي منفي مخالفت مي كردند، شرايط به آن شكل درنمي آمد و اكنون نيز وضعيت اقتصادي بسيار مستحكم تر بود. در يك نظرسنجي از اقتصاددان ها، آنها نظر خود را درباره كساني كه بيشترين سهم را در وضعيت كنوني و بحران سال 2008 داشتند، اعلام كردند. آلن گرينسپن با بيش از پنج هزار راي در جايگاه نخست قرار دارد. او بين سال هاي 1987 تا 2006 رئيس بانك مركزي آمريكا بود و زمينه را براي گسترش بيش از حد اعتبارات و شكل گيري حباب فراهم كرد و اين حباب در نهايت تركيد.

او هوادار نظريه كارآيي طبيعي بازارها بود و تصور نمي كرد به مقررات نياز باشد. ميلتون فريدمن با 3350 راي مقصر دوم شناخته شده است. او اين توهم را گسترش داد كه مي توان يك اقتصاد را به طور كامل و با استفاده از فرضيات ذهني الگوبندي كرد. درك نادرست آقاي فريدمن از روش علمي سبب شد چنين توهمي شكل گيرد و گسترش پيدا كند. اين توهم و نگاه ساده انگارانه به الگوي پول به شكل گيري نظريه هاي اقتصادي و مالي فانتزي و غيرواقعي منجر شد و فروپاشي بزرگ سال 2008 را تسهيل كرد. لري سامرز با 3 هزار راي در جايگاه سوم قرار دارد. او كه قبلا اقتصاددان دانشگاه هاروارد و بانك جهاني بود، به عنوان وزير دارايي آمريكا اقداماتي براي استحكام نظام مالي و اقتصادي انجام داد؛ اما در برابر روندهاي منفي صرفا نظاره گر بود و به همين دليل در بروز بحران سال 2008 نقش داشت.

باعث تعجب است كه چطور بين نظريه هاي اقتصادي به كار گرفته شده از سوي اين اقتصاددان ها و دنياي واقعي چنين فاصله و افتراقي وجود دارد. اما اقتصاددان ها از اين وضعيت تعجب نمي كنند، بلكه تا حد مرگ نگران مي شوند. پاسخ كوتاه اين است كه در ساختار اقتصاد انگيزه محور حاكم يا اقتصاد نئوكلاسيك به كساني پاداش داده مي شود كه مدل هاي پيچيده رياضي معرفي مي كنند، نه به كساني كه نشان مي دهند نيروهاي اقتصادي در دنياي واقعي چطور كار مي كنند. ممكن است تصور كنيد اين دو تا اندازه زيادي به هم نزديك هستند اما لزوما چنين نيست.

معتقدم افراد عادي از آنچه ما اقتصاددان ها در دانشگاه ها مي خوانيم دچار شوك مي شوند. تعداد بسيار زيادي از اقتصاددان ها توصيف انديشه اقتصادي ميلتون فريدمن از نحوه رخ دادن ركود بزرگ را مي دانند. تحليل او بر وجود مفهومي به نام «توهم پول» در نيروي كار مبتني است به اين شكل كه نيروي كار هرگز به طور كامل نمي داند، هزينه جاري زندگي چه ميزان است؛ زيرا او حساب هزينه هاي خود را نگه نمي دارد اما كارخانه ها و شركت ها كاملا از قيمت ها مطلع هستند؛ زيرا قيمت ها براي ادامه حيات آنها حياتي است. حال تصور كنيد عرضه پول به شدت كاهش يابد، در نتيجه قيمت ها پايين مي رود. در اين حالت مديران به كارگران دستمزد پايين پيشنهاد مي كنند، اما كارگران كه به دليل توهم پول نمي دانند هزينه زندگي كاهش يافته است استعفا مي دهند و همين امر سبب شد در دوره ركود بزرگ نرخ بيكاري به 25 درصد برسد.

اين يكي از خنده دارترين توضيحاتي است كه در تمام زندگي خود شنيده ام. واقعيت اين است كه اقتصاددان ها زمان بيش از حد زيادي را صرف تدوين نظريه هاي پيچيده ذهني مي كنند و براي درك پيچيدگي هاي دنياي واقعي وقت صرف نمي كنند. حتي دانشجوهاي اقتصاد نيز تصور مي كنند براي تبديل شدن به يك اقتصاددان خوب آخرين ويژگي لازم، داشتن دانش از علم اقتصاد است. در يك نظرسنجي آنها هوشمندي در حل مساله، عالي بودن در رياضيات، تخصص در يك زمينه خاص، ارتباط داشتن با استادان و علاقه مند بودن به تحقيقات تجربي را قبل از آن گزينه ذكر كردند.

در سه دهه اخير بسياري از دروس مربوط به تحقيقات علمي كنار گذاشته شده و جاي آنها درس رياضي قرار گرفته است. امروزه دانشجويان اقتصاد بيش از آنكه درباره ادغام ها و تصاحب هاي اوايل سده قبل بخوانند، درباره نظريه مجموعه ها و نظريه پردازي درس مي خوانند. از سوي ديگر پيروز شدن در بازي چاپ مقاله مستلزم نوشتن مقالات با محتواي پيچيده، مطرح كردن نظريه و ارائه معادلات، رياضي بيشتر است. من با رياضيات مخالف نيستم اما براي يك اقتصاددان، رياضيات بايد يك ابزار باشد نه هدف. رياضيات به اقتصاد كمك مي كند، اما تمركز بر آن به عنوان راهي براي درك واقعيت هاي اقتصاد سبب مي شود نظريه هايي كه ارائه مي شوند يا آنچنان پيچيده باشند كه عملا بي فايده باشند يا اشتباهات مختلف در آنها وجود داشته باشد. طوري كه نتوان از آن براي درك تحولات پيشين و پيش بيني تحولات آينده استفاده كرد.

سلطه رياضيات بر اقتصاد سبب شده عده اي كه نسبت به بروز بحران هشدار مي دادند از سوي صاحبان مكاتب و نظريه هاي اقتصادي ناديده گرفته شوند، صرفا به اين دليل كه آنها نتوانسته بودند، هشدار خود را به شكل يك نظريه رياضي پيشرفته مطرح كنند. البته نه رياضيات مضر است و نه تمامي اقتصاددان ها به رياضيات تا اين حد توجه كرده اند؛ اما آنهايي كه زنگ هاي هشدار را به صدا درآورده اند. براي مثال نهادگراها، پساكينزي ها و طرفداران نظريه مالي مدرن، در اقليت بودند و كسي به آنها توجه نكرد. آنها دانشجويان خود را به مطالعه اقتصاد در دنياي واقعي تشويق مي كنند و ضروري است در آينده به اين دسته از اقتصاددان ها توجه شود و مورد تشويق قرار گيرند.

اقتصاددان هايي نظير پروفسور استيو كين از دانشگاه غرب سيدني، كسي كه با بالاترين دقت نزديك شدن بحران مالي و ركود اقتصادي سال 2008 را پيش بيني كرد، مورد هجوم جامعه اقتصاددان ها قرار گرفتند. او در سخنراني ها و مقالات خود به هيچ يك از فرضيات خنده دار اقتصاددان هاي مطرح جهان اشاره نمي كرد. در عوض به رفتار واقعي مصرف كنندگان، مديران شركت ها و سرمايه گذاران توجه داشت. تمامي اين مطالب در دوران آرام و پررونق اقتصاد آمريكا، قبل از بحران سال 2008 بيان شد. يعني همان دوراني كه اكثر اقتصاددان ها معتقد بودند ركود براي هميشه به تاريخ پيوسته و هرگز رخ نخواهد داد. اگر جامعه علمي آمريكا مايل است از ركودها و بحران هاي بعدي جلوگيري كند بايد اقتصاددان ها به واقعيت هاي اقتصادي دنياي جديد تمركز كنند و سعي نكنند با الگوبرداري از نظريه هاي قديمي و فرضيات خنده دار و مدل هاي رياضي به نظريه هايي برسند كه هيچ ارتباطي با واقعيت ها ندارند. بسياري از رفتارهاي بازيگران اقتصاد تغيير كرده و براي توصيف شرايط جديد به مدل هاي علمي جديد كه واقع بينانه هستند و البته رياضيات در آنها به عنوان ابزار مورد استفاده قرار گرفته، نياز است.


*فوربسرياضيات؛ هدف يا وسيله؟


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4543 به تاريخ 18/11/97، صفحه 5 (باشگاه اقتصاددانان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 13 بار



آثار ديگري از " جان هاروي"

  برتون وودز و نرخ مبادله / سيستم مالي جديد پس از جنگ جهاني دوم
جان هاروي، رسالت 23/6/88
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه چاپ و نشر
متن مطالب شماره 168، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است