|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/12/28: متلاطم ترين سال تاريخ بورس
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4633
سه شنبه 28 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4574 28/12/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


متلاطم ترين سال تاريخ بورس
با جهش 3376واحدي شاخص، بازدهي سالانه سهام به 83 درصد رسيد


دنياي اقتصاد : سال 97 را بايد متلاطم ترين سال بورس تهران طي تاريخ فعاليتش دانست. بر اساس آمار موجود، نيمي از شديدترين رشدها و نيمي از سهمگين ترين افت هاي روزانه شاخص كل سهام طي بيش از 20 سال اخير، در سال 97 به وقوع پيوسته و همزمان با ورود حجم انبوه نقدينگي، ركورد حجم و ارزش معاملات خرد نيز در هم شكسته است. مطالعه عوامل موثر بر بازارها نشان مي دهد كه سياست هاي نادرست پولي، ارزي و تجاري، خروج آمريكا از برجام و بازگشت مجدد تحريم ها در كنار جنگ تجاري بزرگ ترين اقتصادهاي دنيا در جهش ها و ريزش هاي سهمگين شاخص بورس تهران طي سال 97 بيشترين تاثير را بر جا گذاشته اند. در عين حال، تشديد ريسك هاي محيطي به ويژه در نيمه دوم سال بروز انحراف هاي رفتاري و تغيير مقطعي ذائقه بورس بازان را در پي داشته است.برآيند اين نيروها سبب شد تا نرخ بازدهي بورس تهران طي سال 97 به عدد 83 درصد برسد.

 شروع هراسان بازارها

اقتصاد ايران سال 97 را توام با شتاب تند بهاي ارزها براي ثبت ركوردهاي تازه آغاز كرد. بروز نارضايتي هاي اجتماعي در زمستان سال 96 از يكسو و بلاتكليفي ناشي از خروج يا عدم خروج آمريكا از برجام دو عامل عمده نگراني بازارها بود. تركيب اين عوامل در آن مقطع زماني ضمن تحميل عدم قطعيت هاي اقتصادي به دارندگان پس اندازهاي ريالي، ميل شديدي براي تقاضاي دارايي هاي امن نظير ارز و طلا پديد آورد و قيمت ها را روي ريل رشد فزاينده گذاشت. اين روند با سرعت كمتري در بازار مسكن هم خودنمايي كرد و همزمان بورس تهران توام با احتياط در مسيري كم نوسان پيش مي رفت. در همين دوره بود كه سياست گذار براي مهار روند پرتب وتاب قيمت ها در تصميمي غيرمنتظره، بهاي ارزها را روي نرخ واحدي تثبيت كرد تا به اين بهانه جلوي رشد افسارگسيخته قيمت ها در بازارهاي دارايي، خاصه بازار ارز و سكه را بگيرد.

در فضاي ملتهب آن روزها، هر دلار آمريكا با نرخ بي سابقه 6 هزار توماني در بين معامله گران بازار آزاد دست به دست مي شد. به همين دليل، سياست گذار شامگاه بيست ويكم فروردين ماه، نرخ واحد 4200 توماني را براي دلار اعلام و خريد و فروش با ساير نرخ ها را غيررسمي و ممنوع كرد. همزمان معاملات بازار آتي سكه با انگ سيگنال دهي به بازار نقدي و التهاب آفريني، از سوي سياست گذار دچار محدوديت شد و فولادسازان ملزم شدند تا محصولات خود را متناسب با نيازهاي داخلي در بورس كالا و با قيمت هاي دستوري به فروش برسانند.تبعات اين تصميمات تا چندين ماه در قالب تقاضاي كاذب براي ارزها و سكه هاي ارزان تر از قيمت بازار و همچنين شكل گيري رانت كالايي و خدماتي(سفر خارجي) پديدار شد. انكار ديناميسم بازار در آن دوره نه تنها سياست گذار را به هدف مطلوب نزديك نكرد بلكه در نهايت موجب برآشفتن نظام ارزي و بازتاب مخرب آن در مقياسي وسيع در اقتصاد كشور شد. تب تقاضا حتي با پيش فروش سكه و فروش ارز ارزان هم فرونكاست و در اين ميان، بسياري از دارندگان دارايي هاي نقد از شكاف قيمت هاي رسمي و آزاد كمال بهره را بردند و ذخاير ارزي و طلايي بانك مركزي هدر رفت.

 برجام؛ نقطه عطف حركت سهام

دومين رويداد مهم و اثرگذار بر بازار سهام خروج يكجانبه آمريكا از برجام در ميانه هاي ارديبهشت ماه بود. پس از تحميل نرخ هاي دستوري به بازار ارز در اولين ماه سال 97، نگراني درخصوص عواقب خروج آمريكا از برجام هم ريسك حضور در بازار سهام را بيشتر كرده بود. به همين دليل، سرمايه هاي خرد به طور تقريبا پيوسته از جريان معاملات خارج شدند و متعاقب آن از ارزش سهام بورس تهران نيز كاسته شد. نماگر اصلي سهام با افزايش نااطميناني ها در اين دوره عقبگردي 4 كانالي را تا پيش از خروج رسمي آمريكا از توافق هسته اي به ثبت رساند و از سطوح بالاي 96 هزار واحد در اولين روز كاري سال به كمترين ارتفاع يك سال اخير، يعني سطح 92 هزار واحد در ميانه ارديبهشت رسيد و همزمان حدود 320 ميليارد تومان از سرمايه هاي خرد از جريان معاملات سهام خارج شد.

اما درست پس از خروج آمريكا از برجام، بورس تهران تعادل رواني خود را تا حدودي بازيافت و روند قيمت ها توام با بهبود ارزش معاملات تغيير كرد. تا پيش از آن، فعالان سهام به دليل ابعاد نامشخص اين رويداد، به ارزندگي سهم ها توجهي نشان نمي دادند و در فضاي پرمخاطره در انتظار بهبود شرايط، بيشتر ناظر تحولات بودند. اما از آن پس بود كه هيجانات كاذب در بازارها، چه ارز و چه سهام، تا حدود زيادي فروكش كرد. به اين ترتيب، ضمن تقويت تقاضا براي سهم هاي اصطلاحا بنيادي، شاخص كل سهام گام در مسير صعودي گذاشت و بازارهاي ارز و سكه نيز وارد دوران كوتاهي از استراحت شدند تا اينكه تابستان پرماجراي بازارها فرارسيد.

 تابستان پرهياهوي تالار شيشه اي

خروج آمريكا از برجام نه تنها نظم ذهني بازارها را برآشفت، بلكه بهانه اي را به دست برخي از تصميم سازان اقتصادي داد تا سياست هاي ناكارآي خود را پشت هاله تحريم ها پنهان كنند. غافل از آنكه حجم انبوه نقدينگي كه تا آن زمان در قالب سپرده در حبس نظام بانكي بود، به سمت بازارهاي دارايي سرازير شد و شاخص بهاي ارز، طلا و سهام را وارد دور تازه اي از موج هاي سهمگين صعودي كرد. در واقع، در روزهاي پاياني فصل بهار بود كه بورس تهران از رخوت چندين ماهه به در آمد و شاخص كل طي تنها 10 جلسه كاري-از بيست ويكم خرداد تا چهارم تيرماه- بازدهي خيره كننده 20 درصدي را به نمايش گذاشت. جاماندن بازارها در قياس با نقدينگي موجود در اقتصاد موجب شد تا پول هاي داغ براي گريز از تورم از بازار پول به سمت بازارهاي سهام، ارز، سكه و مسكن هجوم بياورند.ورود پول هاي تازه به بورس تهران، شاخص كل سهام را در اين مقطع زماني به رقم بي سابقه 115 هزار واحدي رساند و ارزش معاملات خرد به ركورد تازه 920 ميليارد تومان دست يافت. اين موج را مي توان اولين رالي پرسرعت بازار سهام طي سال 97 دانست.

پس از اين موج، شاخص كل سهام به دوره كوتاهي از اصلاح و استراحت رفت و طي معاملات تيرماه نوسان تقريبا صفر درصدي را ثبت كرد. اوج گيري تنش هاي تجاري چين و آمريكا در اين دوره در توقف مسير پرشتاب سهام و اصلاح نسبي از اوج 115 هزار واحدي به ارتفاع 108 هزار واحدي در پايان تيرماه نقش قابل توجهي داشت. حتي برگزاري پرتردد مجامع سالانه شركت ها براي تقسيم سود و انتشار گزارش هاي فصلي عملكرد بنگاه هاي بورسي در سايه ريسك بازارهاي جهاني قرار گرفت. آغاز عملي جنگ تجاري بين چين و آمريكا (وضع نخستين مرحله از تعرفه هاي وارداتي آمريكا عليه كالاهاي چيني) و بروز عواقب آن در افت قابل ملاحظه قيمت جهاني مواد خام و همچنين مساله تحريم هاي غيرنفتي از ريسك هاي مهمي بودند كه به عنوان عوامل بازدارنده، جلوي حركت رو به رشد بورس كالامحور تهران را گرفتند. از طرفي، ابهام در سياست هاي ارزي دولت و تاخير در راه اندازي بازار دوم ارز احتياط را در بين اهالي سهام بيشتر كرد. با وجود اين، عملكرد قابل قبول شركت هاي بورسي براي فصل بهار پايه هاي رشد بنيادي سهم ها را براي رالي بعدي بورس تهران در مرداد مستحكم كرد. در ماه مياني تابستان بود كه موج قوي تري از رشد قيمت در بازار سهام پديدار شد. راه اندازي بازار دوم ارز و صدور مجوز براي عرضه ارز صادركنندگان بزرگ بورسي از مهم ترين اتفاقات اثرگذار در راستاي استقبال سرمايه هاي خرد از سهام در موج صعودي دوم بود. بروز اولين نشانه هاي عقب نشيني سياست گذار از سياست ارزي و تجاري(نرخ واحد 4200 توماني براي دلار) گشايشي در بازارها به وجود آورد كه حاصل آن رشد 26 درصدي شاخص كل بورس تهران در مردادماه بود.

 عواقب بورسي اشتباه سياست گذار

يكي از آثار بلافصل سياست ارز ترجيحي در تابستان، هجوم واسطه گران براي خريد محصولات پايه در بورس كالا بود. چند نرخي بودن ارز و دستورالعمل وزارت صمت مبني بر تعيين قيمت عرضه محصولات فلزي و پتروپالايشي در بورس كالا براساس نرخ تسعير ارز رسمي بانك مركزي و اعمال محدوديت در سقف رقابت، سازوكارهاي عملياتي بورس كالا را مختل و فضاي رانتي مخربي را به ضرر توليدكنندگان واقعي ايجاد كرد. مطابق بررسي هاي سايت تحليلي «دنياي بورس»، تنها در معاملات تيرماه بورس كالا رانت 2 هزار و 300 ميليارد توماني در بورس كالاي ايران به وجود آمد.

 اما در ادامه با راه اندازي بازار دوم تا حدودي فضا براي صادركنندگان بزرگ بورسي براي جبران تورم به وجودآمده از طريق فروش ارزهاي خود با نرخ هاي ميانه(حول دلار 7500 تومان) فراهم شد. صادركنندگان بزرگ بورسي و ديگر سهم هاي مرتبط كه نرخ محصولاتشان با قيمت هاي دستوري تعيين مي شد، اما بازار سهام با وجود گشايش نسبي در چنبره سياست هاي نادرست ماند. پافشاري نهاد قيمت گذار براي نرخ گذاري محصولات پايه در بورس كالا يكي از موانع رشد سهام وابسته در بورس كالامحور تهران طي دوره بعد بود كه سرانجام پس از فساد گسترده، سياست گذار را وادار به اصلاح سياست هاي ارزي و تجاري خود كرد. به اين ترتيب، در شهريورماه به تدريج سقف قيمت عرضه محصولات مسي، فولادي و پتروپالايشي برداشته شد و فضا براي آخرين رالي قدرتمند سهام در روزهاي پاياني تابستان و در كل سال 97 به وجود آمد.پايان عرضه ارزان محصولات كالايي در اين دوره استقبال از سهام وابسته را در بورس تهران تشديد كرد. به اين ترتيب، از بيست وهفتم شهريور شاخص كل سهام در قالب موج قدرتمندي طي تنها 8 روز كاري حدود 38 هزار واحد(معادل 24 درصد) ارتفاع گرفت و در قله تاريخي 195 هزار واحد ايستاد.  تغيير ريل سياست هاي ارزي و تجاري چنان تاثيري بر سودآوري سهم هاي مرتبط در بورس تهران داشت كه ميزان ورود سرمايه هاي خرد را طي 10 روز به رقم چشمگير 3 هزار ميليارد تومان رساند.

تقريبا تمام نمادها با هجوم سرمايه هاي خرد با صف هاي طولاني خريد مواجه شدند. شرايط به گونه اي پيش رفت كه در نهمين روز مهرماه (يعني روز تاريخي بورس تهران) ارزش معاملات به رقم بي سابقه 2 هزار ميليارد تومان رسيد. ترس از كاهش پيوسته ارزش ريال از مهم ترين عوامل حركت سرمايه ها به سمت سهام بود كه در مواردي بدون توجه به ارزندگي سهم ها به جريان معاملات پيوست كه به زعم بسياري از تحليلگران قيمت را در طيفي از نمادها با حباب مواجه ساخت.اما لزوم اصلاح طبيعي قيمت ها پس از رشدهاي خيره كننده با عقبگرد بهاي ارزها در بازار آزاد و همچنين تعديل مثبت نرخ ارز براي محاسبه خوراك واحدهاي پتروشيمي آغاز شد و روند افزايشي شاخص كل با فشار عرضه در سهام گروه پتروشيمي به عنوان بزرگ ترين صنعت بورسي و سرايت آن به كل صنايع، متوقف شد و در مسير برگشت قرار گرفت.

  شروع تحريم ها و تلاطم هاي جهاني

پس از فروكش تب خريد در بورس تهران و عقبگرد شاخص كل از اوج تاريخي از دهم مهرماه، بازار سهام رفته رفته به پيشواز دور نهايي تحريم ها در ميانه آبان رفت. در پي اين اتفاق، انتشار گزارش هاي ميان دوره اي در پايان مهرماه عامل مهمي بود كه تا حدودي از سهم هاي بنيادي حمايت كرد. اما يك روز مانده به شروع تحريم هاي نفتي، رئيس جمهوري آمريكا در تصميمي غيرمنتظره هشت مشتري نفت ايران را معاف از تحريم ها دانست. تبعات اين تصميم به سقوط بهاي جهاني نفت و ثبت يكي از طولاني ترين دوره هاي نزولي اين بازار انجاميد. پيش از اين، شاخص هاي نفتي به دليل تحريم هاي نفتي ايران گارد صعودي داشتند و بسياري قيمت هاي 100 دلاري را براي طلاي سياه در پايان سال 2018 برآورد مي كردند. اما اعطاي معافيت هاي نفتي از يكسو و بروز اولين نشانه هاي منفي جنگ تجاري بين چين و آمريكا سبب شد نه تنها بهاي نفت دچار افت شود، بلكه قيمت ساير مواد خام نيز در مسير نزولي قرار بگيرد.برآيند اين رويدادها موجب تشديد نااطميناني اهالي بازار و خروج سرمايه هاي خرد از جريان معاملات بورس تهران شد. وزن دهي بيش از اندازه به اثر واقعي تحريم ها هم فشار بر قيمت سهام را مضاعف كرد تا شاخص كل سهام طي كمتر از سه ماه(از نهم مهرماه تا اولين روز زمستان) 21 درصد پايين تر از قله تاريخي خود قرار بگيرد.

  تغيير ذائقه بازار و نمايش ضعيف سهام

يكي از تبعات منفي تحريم ها و تلاطم بازار جهاني، تغيير ذائقه اهالي بورس تهران و حركت حجم انبوهي از سرمايه هاي خرد به سمت سهم هاي مستعد براي سفته بازي و وزن دهي بيش از اندازه و غالبا غيرتحليلي به تورم دارايي ها بود. پيشتازي صنايعي چون بانك ها يا خودرويي ها با طرح موضوعاتي چون افزايش سرمايه از محل تجديد ارزيابي دارايي ها پيشران اصلي حركت بازار سهام در اين دوره بود. از طرفي، سهم هاي اصطلاحا دلاري در شرايط نامطمئن بازار جهاني با تقويت جريان اطلاعات و انتشار گزارش هاي ماهانه و ميان دوره اي دوره هايي از رشدهاي كم رمق را تجربه كردند. با وجود اين، شاخص كل سهام نتوانست از نوسان در منطقه مرده عبور كند و طي تقريبا چهار ماه پاياني سال شاهد نمايشي ضعيف از سهام و بروز موج هاي متناوب و رفت و برگشتي باشيم.

  اسفند طلايي سهام

چنان كه گفته شد شاخص كل سهام پس از عقبگرد از اوج تاريخي خود در مهرماه وارد مسير فرساينده اي شد كه براي حدود سه ماه و نيم(از ابتداي آذر تا نيمه اسفند) در محدوده 155 تا 165 هزار تومان نوسان داشت. اما پس از تخليه تمام آثار واقعي و رواني ريسك ها در بازار، طي روزهاي پاياني سال شاهد جهت گيري مثبت معامله گران و رشد پيوسته شاخص كل براي 9 روز كاري متوالي بوديم. دريافت سيگنال هاي مساعد از مذاكرات صلح تجاري بين چين و آمريكا و بازتاب آن در رشد محسوس قيمت جهاني كالاها در كنار حمايت اوپك از بهاي نفت به تدريج مورد توجه اهالي بورس تهران قرار گرفت و در معاملات سهم هاي وابسته هم بروز و ظهور پيدا كرد. در چنين شرايطي بود كه سهامداران خرد با حضور پررنگ در سمت خريد، طي هفت روز كاري حدود 200 ميليارد تومان بر ميزان مالكيت خود افزودند و شاخص كل بورس تهران را پس از حدود چهار ماه، به بالاي مرز 175 هزار واحد ارتقا بخشيدند. تركيب اين نيروها سبب شد تا بازدهي بورس تهران در اسفند به 12 درصد نزديك شود و به اين ترتيب، طلايي ترين اسفند تاريخ بورس تهران در كارنامه اين بازار ثبت شود.

  بورس 97 از دريچه آمار

نماگر اصلي بورس تهران از ابتداي سال در قالب سه رالي پرسرعت در نهمين روز مهرماه ضمن بازدهي 103 درصدي از ابتداي سال، در اوج تاريخي خود يعني ارتفاع 195 هزار و 480 واحد ايستاد؛ سپس با اجراي تحريم ها و بروز تلاطم هاي جهاني، مسيري فرساينده را پيمود. اين نماگر در سقوطي 21 درصدي از اوج، در نخستين روز زمستان به كانال 154 هزار واحدي تنزل يافت. پس از آن وارد موج هاي متناوبي از صعود و نزول شد تا اينكه طي روز گذشته در حالي كه تنها يك روز كاري تا پايان سال باقي مانده بود، روي عدد 175 و 899 واحد جا خوش كرد و بازدهي 83 درصدي را از ابتداي سال ثبت كرد. متوسط ارزش روزانه معاملات خرد هم ضمن ثبت ركورد تاريخي، در مقايسه با سال قبل افزايشي 251 درصدي را به نمايش گذاشت.

افزون بر اين، در شرايطي كه تا روز تاريخي بورس تهران در نهم مهرماه، حدود 5 هزار و 600 ميليارد تومان پول از سوي سهامداران حقيقي به جريان سهام پيوسته بود، در نيمه دوم سال با خروج تدريجي سهامداران خرد از بازار، اين رقم به 3 هزار و 450 ميليارد تومان كاهش يافت. به بيان ديگر، در نيمه دوم سال حدود 2 هزار و 150 ميليارد تومان سهم از سرمايه هاي خرد از جريان معاملات خارج شد. در اين سال 21 عرضه اوليه انجام شد كه 15 شركت از كل اين تعداد در فرابورس و 6 نماد در بورس تهران عرضه شد.تا پايان معاملات ديروز، متوسط قيمت در 35 صنعت از صنايع بورسي طي اين سال افزايش يافت و دو گروه بورسي نيز با عقبگرد شاخص مواجه شدند. 13 صنعت بورسي در سال 97 بازدهي بالاي 100 درصدي را به نمايش گذاشت و 10 گروه بازدهي متوسط 50 تا 100 درصد را به ثبت رساندند. عنوان پربازده ترين صنايع بورسي نيز به گروه هاي كوچك زراعت، محصولات چوبي، استخراج ساير معادن و گروه معدني تعلق گرفت كه بازدهي هاي 168 تا 177 درصدي را رقم زدند.

متلاطم ترين سال تاريخ بورس


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4574 به تاريخ 28/12/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 54 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه پژوهش هاي جغرافيايي برنامه ريزي شهري
متن مطالب شماره 4 (پياپي 604)، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است