|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/12/28: گشايش پس از سختي
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4634
چهار شنبه 29 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4574 28/12/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


يادداشت 
گشايش پس از سختي


نويسنده: محمود صدري

دولت و ملت ايران از چندي پيش وارد يكي از دوران هاي سخت اقتصادي شده اند و به كوششي در خور براي عبور از اين دوران و گام نهادن به وادي آسايش نياز دارند. وجوه فني اقتصاد ايران و چندوچون گرفتاري هاي آن در سال 1397 در يك سال گذشته مكرر در روزنامه «دنياي اقتصاد» مطرح شده و اقتصاددانان و كارشناسان درباره آن سخن ها گفته اند.

بنابراين در اين جمع بندي آخر سال براي جلوگيري از اطاله كلام، از تكرار آنها پرهيز مي كنيم و صرفا به جنبه هاي اخلاقي اقتصاد و چرايي وضع كنوني از اين منظر مي پردازيم كه طرح آن در موسم بهار و فرا رسيدن سال نو هم موضوعيت بيشتري دارد.

1-تاريخ همه ملت ها، داستان سختي ها و تلخ كامي ها و در عين حال، گشايش ها و شادكامي هاست. در همه زبان ها تعابيري معادل «شدت و فرج» يا «گرفتاري و گشايش» وجود دارد و سروده هاي نااميدي و اميدشان در اين دو لفظ خلاصه شده است. اما مسلمانان نخستين جماعتي بودند كه نويسنده اي از ميان ايشان برخاست و اين الفاظ را عنوان كتابي كرد و در آن داستان هايي درباره نجات يافتگان نوشت و در آنها توضيح داد كه قهرمانان نجات يافته اش با تمسك به فضايل انساني و مكارم اخلاقي از مهلكه ها رهيده اند و به ساحل امن رسيده اند. در قرن چهارم هجري كه قاضي ابوعلي محسن بن علي تنوخي كتاب «الفرج بعد الشده» يا گشايش پس از سختي را نوشت، تمدن اسلامي در ميانه دوران شكوهش بود و كتابش، دست كم به تصريح، در باب ملكداري و گرفتاري هاي حكومت نبود، بلكه در باب شدائد زندگي خصوصي افراد بود و در آن آموزش مي داد كه رستگاري بشر در گرو توكل او به خداوند و اهتمام براي بسامان كردن كارها با تدبير و در پرتو خلق نيكوست. قهرمانان بلاديده اين كتاب، آن گاه كه راه صواب پيشه مي كردند از بلا مي رهيدند و آن گاه كه راه خطا مي رفتند هلاك مي شدند.

2- خلق نيكويي كه مولف «الفرج بعد الشده»، آن را اكسير خلاصي از بلايا مي داند، در اقتصاد مدرن، ذيل مفاهيم «اخلاق اقتصادي» و «اقتصاد اخلاقي» قرار مي گيرد كه بسي فراتر از خوشرويي ها و مهرباني هاي متعارف است. منظور از اخلاق اقتصادي، پايبندي كنشگران اقتصادي به ارزش ها و صفات همسنگ و سازگار است. از ديرباز، حلقه مفقوده اقتصاد ايران ناسازگاري ميان ارزش ها و لوازم آن بوده است و به نظر مي رسد عميق شدن شكاف ميان اين دو، اقتصاد را اندك اندك به سوي ناكارآمدي بيشتر كشانده است. مثلا، حكومت ايران سه دهه پيش به اين جمع بندي رسيد كه اقتصاد دولتي تكافوي نيازهاي كشور را نمي كند و گام هايي به سوي خصوصي سازي برداشت. اقتصاد خصوصي مبتني بر بنيان هايي ارزشي مانند آزادي عمل كنشگران اقتصادي، حق مالكيت، حق انتفاع و تمتع از مالكيت و حق انتقال مالكيت به غير است. اما با وجود حمايت رسمي از اين ارزش هاي اقتصاد خصوصي، لوازم و محمل هاي همسنگ آن پديد نيامد و آن حقوق اقتصادي پيش گفته را به حقوق غيرقابل استيفا تبديل كرد. لوازم اقتصاد خصوصي، منطقا و عملا عبارتند از: حق برخورداري از امنيت دارايي در برابر دست اندازي ديگران و رقابت در ميدان عمل عادلانه و ذيل قواعد همه شمول. اين لوازم و مكمل هاي اقتصاد خصوصي، تا حدودي در قوانين ايران تعبيه شده است و مقام هاي رسمي هم مدام در باب فوايد آن سخن گفته اند؛ اما در مقام عمل و اجرا، اين تمهيدات قانوني به طرز شايسته و بايسته حضور نداشته اند.

3-فقدان لوازم اقتصاد خصوصي و آزادي كسب وكار در ايران دو وجه كلي دارد كه هر دو ريشه در كنش هاي دولت دارد. وجه نخست، تهاجم هاي تبليغاتي سياستمداران و حاميان غيردولتي آنها به اهالي كسب وكار يا به اصطلاح «سرمايه داران» است كه گاه رنگ افترا به خود مي گيرد و از مصاديق عمل مجرمانه است. هر گاه عرصه اقتصادي تنگ تر مي شود و استيصال تهيدستان فزوني مي گيرد، اقوال و اعمال سرمايه ستيزانه سياستمداران و حاميان آنها هم بيشتر مي شود و گناه همه ناكارآمدي ها به گردن اقتصاد آزاد انداخته مي شود. «نئوليبراليسم»، تازه ترين دشنامي است كه تواتر كاربرد آن در ماه هاي اخير بيشتر شده و تلاشي بزرگ به راه افتاده تا با تمسك به آن، مطالبه آزادي كسب وكار به هزيمت واداشته شود. در سال هاي اخير، همه موارد فسادهاي اقتصادي برملا شده، بدون استثنا، حاصل رانت هاي دولتي و عدول از «رقابت در ميدان عمل عادلانه و ذيل قواعد همه شمول» بوده است؛ اما در همه اين موارد هم كنشگران بازار و اقتصاددانان مدافع آزادي اقتصادي سرزنش شده اند و گناه «آهنگران بلخي» به پاي اين «مسگران شوشتري» نوشته شده است. بخشي از وضعيت اقتصادي امروز ايران حاصل همين بدكيشي ها و كنار نهادن خلق نيكوي اقتصادي است.

وجه ديگر فقدان لوازم اقتصاد خصوصي، مداخله گرايي و حمايت گرايي دولت است كه ايرانيان در سراسر سال 1397 با يكي از عريان ترين چهره هاي آن مواجه شدند و نتايج زيانبار آن را به چشم ديدند و با تمام وجود حس كردند. بخش بزرگي از منابع اقتصادي كشور، به اقتضاي وضع مالكيت در ايران، در اختيار دولت است و طبعا دولت مالك آنها نيست، بلكه امانتدار آنهاست؛ اما نحوه تصميم گيري دولت درباره اين منابع از جنس تصرف مالكانه و خارج از دايره ارزش هاي اقتصاد آزاد و لوازم آن بود. قيمت گذاري هاي برآمده از مداخله گرايي و حمايت گرايي، كه آشكارترين شكل آن در قالب عرضه دولتي دلار و طلا رخ داد، از مصاديق عمل ناصواب و رويگرداني از خلق نيكوي اقتصادي بود كه كيفر آن در سيماي كميابي كالاها و افزايش قيمت آنها بروز يافت.

حال كه سال 1397 رو به پايان است و آثار رويگرداني از خلق نيكوي اقتصادي باقي است و «شدت» اقتصادي بر روزگار ايرانيان چيره شده است، اخلاق اقتصادي حكم مي كند كه دولت ايران هم پا به پاي بهار، نو شود و با جاري كردن خلق نيكوي اقتصادي، راهي به سوي «فرج» اقتصادي بگشايد. سازوكارهاي فني برآمدن و فروشدن شدت و فرج را اقتصاددانان بسيار گفته اند و نوشته اند.

گشايش پس از سختي


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4574 به تاريخ 28/12/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 67 بار



آثار ديگري از " محمود صدري"

  شاخصي براي زيست انساني
محمود صدري، دنياي اقتصاد 27/6/97
مشاهده متن    
  علم اقتصاد و پاسخ هاي رئيس جمهور
محمود صدري، دنياي اقتصاد 7/6/97
مشاهده متن    
  جاي سكه هاي مردم امن است
محمود صدري، دنياي اقتصاد 29/5/97
مشاهده متن    
  تذكر رهبري و آينده اقتصاد ايران
محمود صدري، دنياي اقتصاد 23/5/97
مشاهده متن    
  بسته آرامش و ثبات سياسي
محمود صدري، دنياي اقتصاد 17/5/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه طبيعت ايران
متن مطالب شماره 2 (پياپي 15)، خرداد و تير 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است