|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق98/1/25: احساس همدلي
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3444
شنبه 18 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3402 25/1/98 > صفحه 16 (روزنامه فردا) > متن
 
      


مغز اجتماعي - 60 
احساس همدلي


نويسنده: دكتر عبدالرحمن نجل رحيم

يكي از شگفت انگيزترين پيشرفت هاي مغزپژوهي در 50 سال گذشته يافته هايي در زمينه نقش مهم و محوري بروز هيجان و عاطفه در قالب احساس همدلي (امپاتي) در تعيين معنا و هويت فردي و هدايت رفتار جمعي در ما انسان هاست. نكته بسيار مهم ديگر در اين زمينه كشف چگونگي رشد و تكوين رفتار همدلانه در مغز پستانداران در حدود بيش از 200 ميليون سال در طول تاريخ زيست شناسي است كه به طرز درخشاني در كتاب عصر احساس همدلي (امپاتي) (2009)، اثر نخستي شناس معروف هلندي ساكن آمريكا، فرانسوا دي وال شرح داده شده است. پي بردن به رازهاي سازماندهي درون مغزي احساس همدلي و ريشه عميق زيستي آن در طول تاريخ تكامل، نشانه تداوم و انسجامي است كه بين پيشينه تكامل طبيعي -زيستي و تاريخ اجتماعي -فرهنگي وجود دارد. همان نكته اساسي كه مورد غفلت بسياري از فيلسوفان اروپاي قاره اي قرار دارد كه تكامل فرهنگي انسان را گسسته از تكامل طبيعي او مي دانند. متاسفانه اين طرز تفكر در كشور ما به سرعت ترجمه و اشاعه داده مي شود. به عنوان مثال مي توان به آثار منتشرشده ايسلاوي ژي^ك^~ فيلسوف اسلوونيايي اشاره كرد كه در دفاع از روان كاوي لاكاني، نظريات مغزپژوهي درباره عواطف را رد مي كند. اين در حالي است كه كمتر آثاري از نوشته هاي فيلسوف فرانسوي معاصر، كاترين مالابو كه نقش مغزپژوهي را در توضيح فلسفه اروپايي برجسته مي كنند، در كشور ما منتشر مي شود. به عبارت ديگر در ديار ما چنين ترويج مي شود كه گويا با نضج تمدن بشري، بند ناف تكامل معرفتي انسان از تكامل بيولوژيكي اش گسيخته شده و براي تحليل درست شرايط انسان امروزي، لزومي به ورود به علوم طبيعي از جمله مغزپژوهي وجود ندارد. اين در حالي است كه همچنان قدرت سياسي حاكم در جهان مشغول سوءتعبيرهاي سودجويانه از دستاوردهاي دانش مغزپژوهي امروز براي تحميل ايدئولوژيك نظريات خود به عنوان تنها روش سازگارانه با طبيعت انسان است.

مغزپژوهي امروز نشان مي دهد كه فعاليت مدارهاي نوروني در عمق دستگاه عاطفي مغز ما انسان هاست كه سرگذشت فردي ما را در پيوند و تداوم با حافظه تاريخ طبيعي تكاملي و اجتماعي فرهنگي قرار مي دهد. اين پيوند ناگسستني در تاريخ هنر اجتماعات انساني به طور شفافي بازتاب پيدا كرده است. از آغاز تمدن بشري، هنر جلوه گاه بازنمايي احساسات عاطفي همدلانه در جوامع مختلف بوده است. هنر سينما، هنري به مراتب مدرن در جوامع انساني است كه نمونه كامل تري از جلوه هاي عاطفي كاركرد مغزي را در سطح جهاني به نمايش مي گذارد. به عنوان مثال، فيلم جديد روما (2018) ساخته فيلم ساز مولف مكزيكي، الفونسو كوارون، بازسازي خاطره اي قوام گرفته از عواطف همدلانه دوران كودكي فيلم ساز است. او در اين فيلم نقشه اي از مغز پرعطوفت زن خدمتكار محبوبش (كلوئه) در واقعيت (ليبو) را از وراي ظاهر آرام و رفتار پرقدرت اما معصومانه و پرابهام اين زن به ما نشان مي دهد. از ابتدا تا انتهاي فيلم كه در طول يك سال مي گذرد، شديدا وقايع ناگوار، بر صلابت و مقاومت در سكوت او مي افزايد. گويي او چون الهه اي است كه از دل تاريخ زيستمند كهن برخاسته باشد. عواطف همدلانه كلوئه به چهار كودك ارباب كه يكي از آنها كارگردان فيلمي است كه تماشاگر آن هستيم، به زلالي و شفافيت آبي است كه كلوئه در ابتداي فيلم با آن كاشي هاي كف خانه و لباس هاي افراد خانواده را مي شويد و در انتهاي فيلم با وجود نابلدي شنا، تن به آب خروشان دريا مي سپارد تا جان دو كودك خانواده را نجات دهد. رمز و راز نهفته در پشت رفتار احساسي همدلانه و خالي از كينه و خشم او ناشي از عمق اتفاقاتي پرابهام و لبريز از معناست كه از عمق مغز نيالوده او با محاسبات سودجويانه مي جوشد. در فيلم سياه و سفيد اما شفاف روما، دوربين خودنمايي ندارد و زاويه ديد كارگردان برجسته نمي شود، همان طور كه مغز جزئيات فعاليت خود را پنهان نگه مي دارد تا ما به طور شفاف، نتيجه عملش، يعني جهان ساخته شده اش را بدون مانعي ببينيم. فيلم روما پرتره اي از عظمت معصومانه، مبهم اما شفاف از كار دستگاه عاطفي مغز همدلانه كلوئه به دست مي دهد كه يادآور چهره زنان در نقاشي هاي يوهانس ورمير نقاش هلندي است. نكات مشتركشان، سادگي، ابهام، قدرت نفوذ و غناي معنايي در نحوه بيان احساسات و عواطف همدلانه و نحوه به اشتراك گذاري آن با تماشاگر است. اين نقاشي ها از احساساتي همدلانه به زلالي آب در جريان كانال هاي جاري شهر دلفت هلند، محل زندگي ورمير است. اما گويي اين دستگاه عاطفي مغز من است كه اين همه را با اطلاع از خبر سيل در ايران كه فرسنگ ها از آن دور هستم، پيوند مي دهد تا احساس همدلانه با هموطنان سيل زده ام را فرا خواند و در عين حال در خيال، باز برمي گرداندم به گذشته، به شهر دلفت در اواخر زندگي ورمير كه هلندي ها براي در امان ماندن از حمله دشمن، شهر را در زير آب غرق كرده اند. با خود مي گويم: اگر احساسات و عواطف همدلانه در اعماق مدارهاي مغزي ما شكل نمي گرفت چگونه مي توانستيم به معنا، خاطره، خيال و رويا در مغز خود برسيم و از آنها پلي براي ارتباطات انساني در طول تاريخ بسازيم. بديهي است كه هيچ  موجودي كه تنوع، تغيير و دگرگوني را برنمي تابد، نمي تواند از اين توانايي هاي اساسي مغز انسان در گستره زمين جلوگيري كند.


*مغز پژوهاحساس همدلي


 روزنامه شرق، شماره 3402 به تاريخ 25/1/98، صفحه 16 (روزنامه فردا)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 9 بار
    



آثار ديگري از "دكتر عبدالرحمن نجل رحيم"

  كدام دست به اختيار كدام مغز، ماشه اسلحه را مي چكاند؟
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 12/3/98
مشاهده متن    
  افسانه هاي دروغين درباره طبيعت رقابت جو و جنگ طلب انسان
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 5/3/98
مشاهده متن    
  جبر و اختيار در دنياي كوانتومي
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 29/2/98
مشاهده متن    
  رياضي، زن و مرد نمي شناسد / به مناسبت روز زنان در رياضيات
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 22/2/98
مشاهده متن    
  مغزپژوهي انتقادي چيست؟
دكتر عبدالرحمن نجل رحيم، شرق 15/2/98
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه توسعه محلي (روستايي - شهري)
متن مطالب شماره 2 (پياپي 19)، پاييز و زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است