|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد98/2/25: برجام و راه پيش رو
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4635
پنج شنبه 30 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4608 25/2/98 > صفحه 2 (خبر) > متن
 
 


يادداشت 
برجام و راه پيش رو


نويسنده: مصطفي گوهري فر

يك سال از خروج ايالات متحده از برجام مي گذرد و به تعبير رئيس جمهور، ايران در اين مدت صبر استراتژيك پيشه كرد. گذشت يك سال كافي بود تا ايران در كنار اثبات پايبندي اش به تعهدات برجامي اطمينان حاصل كند كه اتحاديه اروپا خارج از سايه آمريكا، كنش چنداني نخواهد داشت. اروپا نيز بيش از پيش توجيه شد كه اروپاي واحد همچنان درحد يك رويا و شعار مانده و آنها براي كوچك ترين تصميمات نيز بايد اول منافع آمريكا را مدنظر قرار دهند. در اين مدت استراتژي ايالات متحده به صورت چندسطحي(Multi-level) طراحي و در سطوح مختلف اجرا شد.

با اعلان 12 شرط براي مذاكره با ايران كه بخشي از آنها توسط ايران خطوط قرمز و غيرقابل مذاكره ناميده شد، عملا مذاكره را ناممكن ساختند، اما در سطحي ديگر با تبليغات گسترده و جنگ رواني درخواست هايي رسانه اي براي مذاكره ارائه كردند. سطوح ديگر استراتژي آمريكا شامل ناامن جلوه دادن منطقه به قصد فروش تسليحات به كشورهاي عربي، ارائه چهره اي مثبت از دولت ترامپ به ذي نفعان داخلي اش و سعي در اثبات اثربخش نبودن توافق برجام- به عنوان يك دستاورد دولت اوباما- بود. در همه سطوح بيان شده ايالات متحده به شدت به دنبال ايجاد فضاي مبهم و غيرقابل پيش بيني بوده است، كما اينكه در شرايطي كه با كشورهاي داراي معافيت خريد نفت ايران مذاكره جدي انجام مي داد، اعلام كرد هيچ معافيتي تمديد نخواهد شد. در كنار اين موارد در شرايطي كه در ايران بحث هاي جدي درخصوص همكاري ايران و FATF در جريان و توصيه هاي اين گروه درحال پيگيري بود با قرار دادن سپاه پاسداران در ليست تروريستي عملا اين موضوع را درحالت بايكوت قرار داد.

 شواهد حاكي از آن است كه ترامپ همه تلاش هاي خود را انجام مي دهد تا ايران را مجبور به عدم پيگيري مسائل FATF و در نهايت مجبور به خروج از برجام كند. به زعم ايشان در اين صورت با بازگشت شرايط به قبل از توافق برجام، اعاده قطعنامه هاي شوراي امنيت و ايجاد اجماع جهاني عليه ايران مي تواند ايران را به پاي ميز مذاكره بكشاند و توافق جديدي رقم بزند. توافقي كه حتي اگر تفاوت محدودي با برجام داشته باشد ماحصل عملكرد دولت خودش باشد. به رغم اذعان آمريكا به اينكه گزينه جنگ نيز روي ميز است، اما به نظر مي رسد  وقوع چنين رويدادي درجه احتمال بسيار كمي دارد. آمريكايي ها در كنار تجربه حضور در عراق و افغانستان، به خوبي مي دانند كه شرايط ايران قابل مقايسه با اين كشورها نيست و در صورت وقوع جنگ خسارات جبران ناپذيري به آمريكا و متحدانش وارد خواهد شد و به همين دليل اولويت شان اجبار ايران به مذاكره و توافق است. در مقابل استراتژي ايالات متحده، جمهوري اسلامي ايران به تعبير آقاي روحاني صبر استراتژيك پيشه كرد و به جهانيان اثبات كرد كه اهل گفت وگو و مذاكره بوده و به توافقاتش پايبند خواهد بود. ايران درصورتي كه همزمان با خروج آمريكا از برجام خارج مي شد، در مظان اعتراضات ديگر طرفين قرار مي گرفت كه به آنها فرصت كافي براي عمل در چارچوب اين توافق داده نشده است. اما پس از گذشت يك سال و تنها راه اندازي اينس تكس توسط اروپايي ها بدون انجام هيچ تراكنشي، ايران متقاعد شد كه با برنامه اي گام به گام خروج از برجام را كليد بزند. اعطاي مهلت 60 روزه به كشورهاي طرف موافقت در برجام و رد اين ضرب الاجل توسط اروپا در همان بادي امر، سرنوشت اين مهلت را در هاله اي از ابهام قرار مي دهد، اما به نظر مي رسد ايران به اين نتيجه رسيده كه روابط با شركاي راهبردي مثل چين و روسيه و كشورهاي همسايه در خارج از فضاي برجام قابل پيگيري ا ست و كشورهاي اروپايي هم به رغم تمايل به انجام اقدامات مقتضي توان عملي براي استقلال از آمريكا را ندارند و به همين دليل حضور در توافقي كه فقط يك طرف پايبند باشد و طرف هاي ديگر نه، منطقا محلي از اعراب ندارد. با اين وجود برنامه خروج گام به گام طراحي شده تا درصورتي كه اروپايي ها بتوانند به تعهداتشان عمل كنند فرصتي براي فعاليت هاي آنها باشد و بهانه از آنها گرفته شود. درصورت خروج ايران از برجام، شرايط پيچيده تري بر فضاي روابط حاكم خواهد شد و ممكن است اين توافق از حالت بردبرد به حالت باخت-باخت تبديل شود و طرفين نيز به اين موضوع وقوف كامل دارند.

 با نظر گرفتن جميع جهات به نظر مي رسد طرح موضوع جنگ بيش از آنكه واقعي باشد يك موضوع رسانه اي و رواني در جهت حداكثرسازي فشار به ايران باشد. مذاكره با 12 شرط پيشنهادي از سوي ايران پذيرفتني نبوده و تغيير رژيم در شرايط كنوني ممكن نيست. ايالات متحده با وقوف كامل به اين دو موضوع، تلاش دارد با ايجاد فضاي رعب و وحشت، متحدان عربي و اسرائيل و هم حزبي ها و لابي هاي طرفدار ترامپ را در داخل راضي نگه دارد و در نهايت با وارد كردن حداكثر فشار به ايران، ايران را وادار به مذاكره كند. درصورت عدم دستيابي به چنين هدفي، هدف بعدي شان اين است كه با فشار زياد، قدرت و نقش ايران را در منطقه كاهش داده و ايران را درسطحي كه به نظر خودشان كم خطر باشد نگه دارند. ايالات متحده به خوبي مي داند كه هيچ تصميم و اقدامي در منطقه بدون حضور ايران منتج به نتايج قابل قبولي نخواهد شد.

صحبت از آينده برجام باتوجه به پيچيدگي شرايط بسيار دشوار خواهد بود. به رغم نقدهايي كه به اين توافق وارد شده، مي توان اذعان داشت كه اين توافق يك توافق كارساز، مفيد و سازنده بوده و از بهترين نمونه هاي موجود درحوزه ديپلماسي و روابط بين الملل است. بر اساس چنين پيش فرضي ممكن است در آينده ايران و ايالات متحده بپذيرند كه در چارچوب برجام مذاكرات و توافقاتي داشته باشند. هرچند احتمال وقوع چنين رويدادي ممكن است كم به نظر بيايد اما نبايد فراموش كرد كه وجود چنين توافقي هرچند تامين كننده كامل منافع طرفين نباشد اما قطعا سطحي از منافع را تامين مي كند و تلاش كشورهاي طرف توافق در برجام براي حفظ چنين نهادي قابل توجه خواهد بود. صحبت هاي اخير ترامپ مبني بر انتظار تماس ايران و اينكه خواسته اش تنها «عدم دستيابي ايران به سلاح هسته اي» است، مي تواند پالس هايي مثبت مبني بر تغيير رويكرد ترامپ براي مذاكره و تعديل خواسته هايش از 12 مورد به يك مورد باشد، آن هم موردي كه در برجام كاملا ديده شده است.

بازگشت به برجام يا حداقل به ديپلماسي و مذاكره بهترين راه پيش روي ايالات متحده است اما رفتارهاي ترامپ اين سوال را به ذهن دولتمردان متبادر كرده كه آيا ايشان اساسا مي تواند به توافقي پايبند باشد؟ تلاش هاي ترامپ براي دستيابي به توافقي جديد، بي ارتباط به انتخابات آتي رياست جمهوري آمريكا نيست، كما اينكه در انتخابات 96 ايران، برجام از مسائل اثرگذار در انتخابات بود.

رفتارهاي آمريكا با ايران درحوزه تحريم ها و ديكته كردن تصميماتش به ديگر كشورها درخصوص ميزان و نوع روابط اقتصادي مجاز اين كشورها، در بلندمدت موجي از نارضايتي ها را در برخواهد داشت و با توجه به جنگ تجاري چين-آمريكا، كفه ترازو را به سمت چين خواهد برد و منجر به كاهش هژموني آمريكا خواهد شد. همچنين تلاش چين براي استفاده از اين موضوع و كاهش نقش دلار آمريكا در روابط اقتصادي قابل توجه بوده و درصورت تداوم رفتارهاي ترامپ، آنها فرصت بيشتري براي نقش آفريني و توسعه روابط اقتصادي با كشورها خواهند داشت. در شرايط فعلي بهترين استراتژي براي جمهوري اسلامي ايران «ديپلماسي» و «رفتار هوشمندانه» است. اظهارات دكتر ظريف در سفر اخير به آمريكا و مصاحبه با رسانه هاي مختلف در تاكيد بر پايبندي ايران به ديپلماسي از نمونه هاي مهم رفتار هوشمندانه است. در كنار اين استراتژي، ضرورت انسجام و هماهنگي ميان مواضع و عملكرد دستگاه هاي متولي داخلي بيش از پيش نمايان است.


*كارشناس بازرگاني خارجي و مدرس دانشگاهبرجام و راه پيش رو


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4608 به تاريخ 25/2/98، صفحه 2 (خبر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 11 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه تفكر معماري
متن مطالب شماره 67، خرداد 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است