|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران98/2/25: خشونت در تئاتر بازي يا بازنمايي؟
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7090
دو شنبه 3 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 7060 25/2/98 > صفحه 10 (تئاتر) > متن
 
      


خشونت در تئاتر بازي يا بازنمايي؟
بيشتر نمايش هاي روي صحنه از موضوعاتي چون خيانت، قتل و خشونت حكايت دارند

نويسنده: زهرا شايان فر

وير تريالت» (Sawyer A. Theriault) در مقاله اي كه درباره تئاتر خشونت و آثار پيتر بروك نوشته تصريح مي كند: «تئاتر خشونت به وسيله نورها، بازي ها و صحنه گرداني هاي تند و خشن، تماشاگران را شگفت زده مي كند، شوك مي كند و تا مرحله اي پيش مي رود كه پا را از مرز سرگرمي فراتر مي گذارد. اين نوع از نمايش تماشاگران را در حالت جديدي از هوشياري قرار مي دهد و به گونه اي مثبت آنان را با نوعي اطلاعات از خودشان كه تا به حال نمي دانسته اند، تنها مي گذارد.با اين اوصاف كلمه خشونت لزوما به معناي پرخاشگري يا شكنجه يا ديگر كلماتي كه در اين رابطه به ذهن متبادر مي شود نيست.» عنوان تئاتر خشونت گرچه با تجربيات آنتونن آرتو به عنوان شيوه اي اجرايي معرفي شده و علاقه مندان بسياري نيز در بين گروه هاي تجربه گرا و جوان از بدو شكل گيري تاكنون پيدا كرده اما افزايش مضمون خشن آثار نمايشي كه در شيوه هاي مختلف تئاتر ديده مي شود را هم بايد به عنوان دو مقوله متفاوت در نمايش هاي روي صحنه مورد ارزيابي قرار داد كه در اين نوشته نگاهي اجمالي به هر دو منظر خواهيم داشت.

مروري گذرا به آثار نمايشي كه در سالن هاي تئاتر پايتخت روي صحنه هستند نشان مي دهد كه مضاميني چون قتل، خودكشي، خشونت عليه اقشار ضعيف جامعه بخصوص كودكان و زنان، خيانت و فساد جزو توليدات پرشمار شده اند.

خشونت در شيوه تئاتري آنتونن آرتو، خشونتي است كه نسبت به بدن بازيگر تحميل مي شود. مسيري از درك و دريافت دروني به بازنمايي جسمي در بازيگر كه بدن را تحت تاثير قرار مي دهد. همان طور كه تئاتر بر احساسات تماشاگر تاثير مي گذارد حرف خودش را بر روح تماشاگر حك مي كند. نشان دادن، ويژگي اين شيوه است بنابراين حتي كلام نيز در بستري از اين بروز جسماني به ابزار خشونت بدل مي شود. سرعت، تكرار و تاكيد، بلندي و كوتاهي نه لزوما پرخاشگري! كارگردان در اين مسير تلاش مي كند احساسات و فضاي بيروني بازيگر را به گونه اي فراهم كند كه حس ها به شكل غريزي و طبيعي توسط بازيگر كشف و ارائه شوند. همان طور كه اين شيوه خودآزارانه بازيگري، چالشي جذاب براي بازيگر محسوب مي شود، تماشاگران خاصي نيز آن را مي پسندند از اين رو بيش از عموميت در فهرست علاقه مندي مخاطبان، تجربه اي تئاتري باقي مانده است.

در بين كارگرداناني كه بيش از پيش بر عنصر بدن بازيگر تمركز داشته اند پيتر بروك با بهره گيري از حركات آكروبات و ابزار فيزيكي، جلوه هاي تصويري ايجاد مي كند تا توجه تماشاگر را به سمت حركت بدن سوق بدهد. او با بهره گيري از غافلگيري، كاهش بار ديالوگ و فضاي خالي و ارتباط نامحسوس و واقعي با درونيات انساني از فشار رواني بر تماشاگر كم مي كند. شايد از همين روست كه شيوه او بيشتر از آرتو در ايران علاقه مند داشته است. گذشته از اين شيوه هاي اجرا و پرداخت اجرايي تئاتر خشونت، سخن از گسترش تئاتر هايي است كه مضامين خشن و درگير كننده را در انواع ديگر نمايشي نشان مي دهند. مضموني كه اين روزها انواع تئاتر اجتماعي، سياسي، روانشناسانه و حتي تاريخي را دربر مي گيرد.

شايد «مده آ» نمونه بارز خشونت در بين آثار كلاسيك باشد كه علاوه بر اثر اصلي، برداشت ها و برخواني ها و نگارش هاي متنوعي همواره از آن به اجرا درمي آيد. اين شخصيت در آثار نمايشي به عنوان كهن الگوي انتقام از طريق جنايت شناخته مي شود و اين روزها برداشت تازه اي از آن با كارگرداني علي اصغر راسخ راد در سالن قشقايي مجموعه تئاتر شهر روي صحنه است. «كاليگولا» نيز ديگر شخصيتي است كه با جنايت هايش در تاريخ معرفي شده و خوانش اين نمايشنامه با كارگرداني مهبد مهرنوش در برنامه هفتگي نمايشنامه خواني سالن مهرگان قرار دارد. نمايش «سيزده» به كارگرداني مهدي كوشكي كه به تازگي اجرايش در تئاتر مستقل به پايان رسيده نيز به صراحت اعلام كرده بود ديدنش به بيماران قلبي توصيه نمي شود.

تنها مرور نمايش هايي كه به موضوع قتل، خيانت، خودكشي و خشونت مي پردازند اين آمار را بسرعت بالا مي برد. «خون به پا مي شود» به كارگرداني مسعود طيبي در سالن ناظر زاده، «اكليل» به كارگرداني مهتاب شكريان در تئاتر مستقل، «من يك موجود بلوتوثي هستم» كه با هدايت افسانه ماهيان و بر اساس متن محمد رضايي راد آماده شده در تئاتر مولوي، «بيوه سياه، بيوه سفيد» به كارگرداني حسن جودكي در نوفل لوشاتو، «حكم» در تئاتر شهرزاد، «1-1-9» اثري از اميرعلي آزادان در ديوار چهارم، «شرم و دغدغه» در تماشاخانه ماه، «حذف به قرينه معنوي» كار كتايون لطيف در سالن انتظامي، «زمستان» كار محمد نژاد در مهرگان، «جريان مبهم يك خانه ويلايي» كار احمد حامدي در ديوار چهارم، «قاسم آباد» كار پوريا  گلستاني در سپند و «جنين جن زده» كار سلمان فرخنده در نوفل لوشاتو در اين فهرست قرار مي گيرند كه الزاما تمامي آنها تئاتر خشونت نيستند.نمايش ديگري كه به تازگي اجرايش را در مجموعه تئاتر شهر آغاز كرده«كميته نان» نام دارد كه به مشكلات صنفي و معيشتي، اجتماعي و سياسي كارگران پرداخته و آن طور كه در معرفي نمايش آمده در فضايي پر تنش مساله كولبرها و وضعيت زندگي هاي سخت طبقه كارگر را به نمايش مي گذارد.برخي متخصصان تئاتر درماني معتقدند كه بازنمايي خشونت در قالبي استاندارد مي تواند تماشاگر را در مسير خودآگاهي قرار داده و از تكرار آن بكاهد. شيوع يك اختلال رفتاري در جامعه انگيزه اي قوي براي هنرمند مشاهده گر است تا دست به آفرينش اثري بزند كه نياز رواني و عاطفي مخاطبانش را درگير كند. بي شك مردمي كه دچار نوعي از بحران اخلاقي شده اند نياز دارند كه از بيرون به آن نگاه كرده و تحليلي درباره آن دريافت كنند. بي ترديد موضوعاتي از اين دست در ادبيات و هنرهاي نمايشي بواسطه اينكه گره هاي اساسي در زندگي بشر را تصوير مي كنند محبوبيت بسياري دارند و از آن گريزي نيست. چنانكه جذاب ترين آثار تاريخ بشر به لحاظ ساخت درام بواسطه پرداختن به آثار خشونت صرف شكل گرفته اند. جنگ ها، رقابت هاي سياسي، بلندپروازي هاي بشر در طول تاريخ اين عرصه را همواره با رونق همراه ساخته اما توجه به نكاتي چون فقر، فشارهاي اجتماعي، فروپاشي نظام خانواده و روان انسان كه حاصل شرايط اجتماعي عصر حاضر است بر اين دامنه افزوده است.

تراژدي هاي امروز نه اشك انگيزند و نه غليان احساسات را مد نظر دارند، عريان و بي پروا از جنايت حرف مي زنند. مرگ و زجر تنها شكل هايي عادي از تراژدي عصر امروز شده اند و هنرمند درد را در تصويري كه از رفتارهاي عادي شده جامعه و ارتباط انساني در اثرش خلق مي كند به نمايش مي گذارد. اين مساله كه به «تئاتر خشونت» مي پردازيم يا «خشونت را در تئاتر» نشان مي دهيم دو مقوله نزديك به هم هستند اما فاصله اي از تكنيك اجرا تا تاثير از اجتماع را در خود دارند كه بايد از سوي متخصصان روانشناسي و جامعه شناسي مورد دقت قرار گرفته و آسيبي بزرگ تر را در جامعه هدف تحليل كنند.  اين روزها صحنه تئاتر با شناسايي اين بحران اجتماعي و رواني زنگ خطر را به صدا در آورده است.

خشونت در تئاتر بازي يا بازنمايي؟


 روزنامه ايران، شماره 7060 به تاريخ 25/2/98، صفحه 10 (تئاتر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 21 بار
    



آثار ديگري از " زهرا شايان فر"

  آفرينش جهان فراواقعي / نگاهي به اجراي«روز عجيب» نوشته جعفر مهياري و كارگرداني «پرستو گلستاني»
زهرا شايان فر، اعتماد 28/6/91
مشاهده متن    
  گفت وگو با عوامل نمايش «روياهاي رام نشده» : گمشدگي مشترک
زهرا شايان فر، اعتماد 1/7/86
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه به هنگام
متن مطالب شماره 40 (پياپي 1240)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است