|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد98/2/17: اتوماتيسم يا خودكاري در هنر
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4385
دو شنبه 20 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 4360 17/2/98 > صفحه 8 (هنر و ادبيات) > متن
 
      


تجسمي 
اتوماتيسم يا خودكاري در هنر


نويسنده: فاروق مظلومي

به مناسبت نمايشگاه «بداهه نگاري» در نگارخانه احسان

اتوماتيسم يا خودكاري از مباحث مهم روانشناسي و هنر است. اتوماتيسم به هنرمندان امكان بداهه سازي و بداهه نگاري مي دهد كه از اوايل قرن بيستم با واسيلي كاندينسكي، هانري ماتيس، پل كله و... شروع شد، البته مي توان گفت اولين بداهه نگاري زماني بوده است كه انسان غارنشين سياهي زغال انگشتش يا خون حيوان شكار شده را روي ديوار كشيده و دستش را پاك كرده است و بهت انسان اوليه از اين ديوارنگاري اولين واكنش در برابر ديناميك يك اثر هنري ناب محسوب مي شود. در فرهنگ لغت آكسفورد اتوماتيسم- در اين يادداشت بداهه نگاري - عبارت است از: «انجام يا بيان كار و مطلبي بدون مقدمه يا آمادگي قبلي كه معادل كشف و وانمايي در لحظه و بدون انديشه قبلي باشد.» ويليام هاريس استاد كالج ميدلبري نيز در مقاله «بداهه چيست؟» مي گويد: «از بعد ابداعي عملكردها كه بگذريم همه ما اكثر كارهاي زندگي روزمره خود را به روشي كه آموزش ديده ايم انجام مي دهيم. عادت و تقليد خميرمايه و شالوده شكل گيري يك فرهنگ است؛ ضمن اينكه تغيير و بداهه سازي احتمالي، به آرامي آن را به سوي جهات نوين حركت مي دهد.» (نشريه هنرهاي زيبا - هنرهاي تجسمي شماره44 زمستان 1389.)

كاندينسكي نيز در كتاب خود تحت عنوان «معنويت در هنر» ضمن نقد ساختار فيزيكي قواعد كلاسيك هنر، اين رويداد هنري را چنين توضيح مي دهد: «هماهنگي رنگ ها و شكل ها، صرفا بايد بر تماس هدفدار با روح آدمي استوار باشد.» (رويين پاكباز، 1369، 451.)

از همين منظر، يعني تمركز بر وجوه معنوي هنر و ضرورت توجه به ادراكات شهودي هنرمند «فرقه بودايي چان»، در چين و همتاي ژاپني آن «ذن» نيز بر عمل هنري بداهه توجه ويژه نشان داده اند. فيليپ راوسون در مقاله «زيباشناسانه تطبيقي» از نوعي نقاشي ذهني- معنوي در ميان رهروان «چان» يا «ذن» ياد مي كند كه رهروان چان يا ذن با نوعي روشنگري «آني» بدان نقاشي مي پردازند. معادل واژه چيني اين شيوه «اي بين» است كه دقيقا معناي «فارغ» يا «مهارنشده» مي دهد. همانطور كه از مفهوم واژه ها و نام ها مي توان درك كرد، هدف در اين نوع نقاشي، نمايش نوعي انرژي است كه حاصل آن اغلب تصويري مهار نشده است؛ گويي آنچه تصوير مي شود فاقد جسميت است. چنانكه آموزه بودايي نيز به وجود ذات يا هستي ملموس اعتقاد ندارد. (نشريه هنرهاي زيبا - هنرهاي تجسمي شماره44 زمستان 1389.)

در كتاب گوستاو يونگ، روانشناس تحليلي معروف، به اعتقاد وي به قرارداشتن عرصه خودآگاه ذهن در انسان همانند يك جزيره كوچك در اقيانوسي از ناخودآگاه اشاره شده است. با وجود اختلاف نظر يونگ و زيگموند فرويد در خصوص منشا و جايگاه ناخودآگاه هر دو به اعمال ناخودآگاه مانند بداهه سازي و بداهه نگاري معتقد بودند. سوررئاليست ها نوشته هايي با عنوان خودنگاري داشتند كه با تمرينات ويژه ذهن آگاه را متوقف و ناخودآگاه را فعال مي كردند و در اين شرايط كلمات حاضر در ناخودآگاه را روي كاغذ مي آوردند گويا خودنگاري هاي متعدد باعث جنون خيلي ها هم شده است.

اينكه ناخودآگاه از كجا تغذيه مي كند و به قول فرويد با پشتوانه خودآگاه جريان پيدا مي كند يا به اعتقاد يونگ حضوري مستقل از خودآگاه دارد، موضوع و مجال اين يادداشت نيست. از حضور كهن الگوها- آركي تايپ ها - مانند انسان، درخت، معلم، تولد و مرگ و... و غرايز هم نبايد در بداهه نگاري غافل شويم چون مي توانند راهنماي خوبي براي رسيدن به مبدا ناخودآگاه باشند.

به هر صورت هنر بداهه در وضعيتي شكل مي گيرد كه بعضي از مشخصات آن به اين شرح است:

ناخودآگاهي، كنترل ناشدگي، مهارناپذيري، مرز نداشتن، آنارشي، مقاومت در برابر ايده و مفهوم و...

مشخصات ياد شده هنر بداهه را به هنر انتزاعي متمايل مي كند كه در لحظات وحي گونه خلق مي شود.

وارد نگارخانه احسان در آجودانيه كه مي شويم روبه روي مان مجموعه گروهي از آثار با عنوان «بداهه نگاري» قرار دارد. توجه به نگارخانه هايي كه در محل تمركز گالري ها قرار نگرفته اند، وظيفه گالري گردها است چراكه در اين گالري ها هنرمندهاي بي ادعا و توانايي حضور دارند كه با كمك كيوريتورها معرفي مي شوند. كيوريت يك نمايشگاه گروهي در مقايسه با نمايشگاه انفرادي كاري سهل و ممتنع است. در نمايشگاه گروهي، كيوريتور حتي مي تواند اجازه بعضي خطاها را به هنرمند بدهد تا در نمايشگاه متوجه خطايش بشود و درسي بزرگ را با تجربه اي ارزان به دست آورد. اما اينكه اساتيد نامدار هنر انتزاعي در مورد ارايه آثار انتزاعي مثلا قاب اثر چيزي نمي گويند يا نمي دانند باعث تاسف و تعجب است. چگونه ممكن است اثري بداهه و فوويستي- وحشي گرايانه - كه ذات غيرقابل كنترل دارد در قابي ضخيم و سياه قرار گيرد و تمام فعاليتش از بين برود.

در اين مجموعه آثار درخشاني ديده مي شود كه به دليل حضور پدرخوانده ها و مادرخوانده هاي هنر يتيم معاصر، ديده نشده اند. اثر انتزاعي نيلوفر خضرپور پا به پاي هنرمندان برتر معاصر ايران و دنيا قدم برمي دارد اگر چه انتخاب كادر ايستاي مربع براي اين كار اشتباه است اما به دليل قدرت اثر اين نقش بداهه همچنان فعال و سيال بود. حضور آثار مفهومي در نمايشگاه بداهه نگاري همان اجازه آزمون و خطايي است كه نمايشگاه گروهي به هنرمند مي دهد.

هنرمندان اين نمايشگاه را بشناسيم؛ سميه عطااللهي، مهناز قاسمپور، مهناز وزيري، طهورا صوتي منفرد، نورايمان صوتي منفرد، فاطمه سلطان محمدي، فرانك خائف، مرضيه سادات موسويان، سارا جولايي، سميه رمضاني، مريم فتوحي، ميترا دانشمندپور، هانيه همايون، نيلوفر خضرپور، مليسا غروي منجيلي، مريم اهرابيان صدر و سمانه محمدزاده كيوريتور نمايشگاه بداهه نگاري هستند كه اين هنرمندان و مجموعه خوب را كيوريت يا همان مراقبت هنري كرده اند.

گالري احسان با ميزبان هاي فهيم و احترام برانگيزش در كوچه اي دنج و آرام در آجودانيه محلي دلخواه براي گذراندن عصرهاي تهران است. آثار بداهه نگاري تا هيجدهم ارديبهشت منتظر شما هستند.

اتوماتيسم يا خودكاري در هنر


 روزنامه اعتماد، شماره 4360 به تاريخ 17/2/98، صفحه 8 (هنر و ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 11 بار
    



آثار ديگري از " فاروق مظلومي"

  نقش هاي گالري ايوان و پاي بست خانه ويران / نقدي بر منتقدين نمايشگاه نقاشي تهمينه ميلاني در گالري ايوان
فاروق مظلومي، اعتماد 24/6/97
مشاهده متن    
  كاش زمين دهان باز نمي كرد
فاروق مظلومي، اعتماد 22/6/97
مشاهده متن    
  شنيدن صداي درخت / گفت و گو با هومن صدر درباره «هنر معرفي»
فاروق مظلومي، اعتماد 19/6/97
مشاهده متن    
  آخرين گيوه پاي كيست؟
فاروق مظلومي، اعتماد 15/6/97
مشاهده متن    
  كاش زمين دهان باز نمي كرد
فاروق مظلومي، اعتماد 11/6/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه خواندني
متن مطالب شماره 104، خرداد و تير 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است