|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد98/2/17: دست بالاي ايران در تنگه هرمز
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4382
دو شنبه 13 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 4360 17/2/98 > صفحه 11 (اقتصاد) > متن
 
      


گزارش 
دست بالاي ايران در تنگه هرمز
ظرفيت استراتژيك مهم ترين آبراه نفتي جهان

نويسنده: آويده علم جميلي

موقعيت ژئوپولتيك به خصوص مسيرهاي آبي يكي از مهم ترين فاكتورهاي اثرگذاري يك كشور بر قدرت هاي جهاني است. از زمان كشف نفت، مسيرهاي آبي بهترين راه حمل و نقل به نقاط مختلف جهان بودند چرا كه راه هاي ديگر مانند خط لوله، علاوه بر هزينه، محدوديت هاي فيزيكي نيز براي انتقال نفت داشتند. مطابق گزارش آژانس بين المللي انرژي در سال 2018 به طور متوسط روزانه 99.2 ميليون بشكه نفت عرضه مي شود كه سهم 8 گذرگاه استراتژيك حمل و نقل دريايي روزانه 58 ميليون بشكه است.

به گواه آمارهاي آژانس بين المللي انرژي در ماه مه سال گذشته ميزان صادرات نفت خام از اين تنگه 13 ميليون و 400 هزار بشكه تخمين زده شد. البته اين ميزان تا پيش از توافق كاهش توليد اوپك روزانه بيش از 17.5 ميليون بشكه نفت بود.

با اعلام پايان معافيت هاي نفتي و كاهش صادرات نفت ايران، بي ثباتي هايي در بازارهاي نفتي رخ داده كه بهاي نفت را در روزهايي افزايش داد. بسته شدن تنگه هرمز مي تواند تلاطم هاي بيشتري را در بازار انرژي ايجاد كند. هر چند اگر به مرحله عمل نرسد.

تنگه هرمز بر اساس حقوق بين المللي درياها يا كنوانسوين 1982 سازمان ملل يك تنگه بين المللي است. بر اساس همين كنوانسيون كه به امضاي ايران نيز رسيده، هيچ كشوري به خصوص كشورهاي هم مرز با اين تنگه، نمي توانند آزادي تجاري در منطقه را تعديل يا

تعليق كنند.

قوانين سازمان هاي بين الملل عامل قانون مندي در استفاده از آبراه ها و تنگه هاي بين المللي و نيز عامل قانون مند شدن و به حداقل رساندن تنش ها است. اين قواعد زمينه به وجود آمدن تنش بين كشورها را از بين مي برد يا به حداقل مي رساند. بنابراين اگر كشورها بخواهند در تنگه ها و آبراه هاي بين المللي پيشروي كنند يا برخلاف قواعد سازمان هاي بين المللي از تنگه ها استفاده كنند، تنش ها افزايش مي يابد. با اين وجود نقش ايران در ايجاد امنيت در تنگه هرمز يكي از ابزار هاي قدرتمند در اختيار ايران است كه مي تواند تهديد هاي كاهش فروش نفت ايران را كم كند و ابزاري بازدارنده در برابر دشمني هاي امريكا و متحدانش در بازار نفت باشد.

چقدر نفت و به كجا مي رود؟

تنگه هرمز تا قبل از توافق اوپك براي كاهش توليد با انتقال روزانه بيش از 18 ميليون بشكه نفت توسط 12 نفتكش، اولين تنگه ترانزيتي نفتي جهان است كه توانايي تامين 30 درصد نفت دنيا را دارد. اين ميزان نفت شامل محموله هاي ايران، عربستان سعودي، عراق، امارات عربي متحده و كويت است. تنگه مالاكا از اين حيث با عبور 16 ميليون بشكه در روز در مقام دوم قرار دارد. دماغه اميدنيك، كانال سوئز، باب المندب، تنگه دانمارك، تنگه بسفر و كانال پاناما هم گذرگاه عبور 24.6 ميليون بشكه نفت در روز هستند. 88 درصد نفت عربستان، 98 درصد نفت عراق، 99 درصد نفت امارات و صد در صد نفت ايران، كويت و قطر از اين تنگه عبور مي كند.

با وجود نوسانات در توليد نفت توسط كشورهاي حاشيه خليج فارس اما طبق پيش بيني هاي آژانس بين المللي انرژي تا پايان سال 2020 صادرات نفت از اين مسير دريايي به 30 تا 34 ميليون بشكه نفت در روز مي رسد. ژاپن بزرگ ترين خريدار نفت هاي عبوري از تنگه هرمز است. بعد از آن كره جنوبي و هند در جايگاه بعدي قرار دارند.

خط لوله، جايگزين نفتكش ها

آب هاي خليج فارس مانند منطقه خاورميانه روز هاي پرفراز و نشيبي را بعد از كشف نفت تجربه كرده است. كشورهايي كه از طريق تنگه هرمز به انتقال نفت اقدام مي كردند، چند سالي است كه به راه هاي جايگزين روي آورده اند.

عربستان سه خط لوله انتقال نفت دارد كه مهم ترين آن، خط لوله شرق به غرب يا «پترولاين» است كه به درياي سرخ راه دارد. اين خط لوله ظرفيت انتقال نفت تا 3 ميليون بشكه در روز را دارد اما آرامكو تصميم داشت تا پايان سال گذشته ميلادي اين ظرفيت را به 7 ميليون بشكه برساند كه طبق آخرين آمار ظرفيت اين خط لوله به 6.6 ميليون بشكه نفت در روز رسيده است.

خط لوله ديگر عربستان كه به موازات «پترولاين» وجود دارد، در واقع غنيمتي است كه از زمان صدام به اين كشور رسيده است. در جريان جنگ تحميلي، صدام براي انتقال نفتش به درياي سرخ اين خط لوله را احداث كرد. هر چند عربستان در سال 2001 به سازمان ملل اعلام كرد كه بخشي از اين خط لوله كه از اين كشور مي گذرد را تصاحب كرده است، بعد از تشديد تحريم عليه ايران در سال 1391 عربستان مدعي شد كه خط لوله مذكور را به منظور تعريف جايگزيني براي صادرات نفت از تنگه هرمز بازسازي كرده است. عربستان در مرحله آزمايشي 1.65 ميليون بشكه نفت از طريق اين خط لوله منتقل كرده است.

عربستان خط لوله ديگري نيز دارد كه تا بندر حيفا در فلسطين پيش از تاسيس رژيم صهيونيستي تداوم يافت اما بعد از جنگ كشورهاي عربي و اسراييل استفاده از آن متوقف شد. با وجود دو خط لوله فعال، عربستان مي تواند در فاز آزمايشي بيش از 8 ميليون بشكه نفت بدون استفاده از نفتكش و تنگه هرمز صادر كند.

خط لوله امارات ميدان هاي نفتي بندر حبشان را به بندر فجيره در دريا عمان متصل مي كند. اين خط لوله تا 5 ميليون بشكه نفت در روز ظرفيت دارد. با وجود تهديدهاي اخير و به مخاطره افتادن امنيت خليج فارس، امارات درصدد است ظرفيت اين خط لوله را به 8 ميليون بشكه در روز برساند. در حال حاضر امارات مي تواند 5 ميليون بشكه نفت بدون عبور از تنگه هرمز، صادر كند.

ديگر كشور صادركننده نفت از طريق تنگه هرمز، عراق است. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، عراق از روش خط لوله نفتش را منتقل مي كند. تنها خط لوله نفت صادراتي اين كشور خط لوله كركوك به تركيه در داخل خاك اقليم كردستان است كه در سال 2013 ساخته شده است. اين خط لوله ظرفيت انتقال نفت تا روزي يك ميليون بشكه را دارد.

از كشورهاي حاشيه خليج فارس، تنها كويت است كه تنها از طريق تنگه هرمز مي تواند نفت صادر كند. اگر اين تنگه بسته شود، صادرات كويت كه روزي 2 ميليون بشكه است، متوقف مي شود و اين موضوع يك خطر حقيقي براي اين كشور است.

واكنش كشورها به احتمال بسته شدن تنگه هرمز

كويت كه تنها از طريق تنگه هرمز مي تواند نفتش را صادر كند، در خصوص احتمال بسته شدن اين تنگه ابراز نگراني كرد. به گزارش رويترز، خبرگزاري كويت گزارش داده است كه خالد جارالله، معاون وزير امور خارجه كويت اظهار كرده است كه كويت نگراني هايي درباره تهديد بسته شدن تنگه هرمز از سوي ايران دارد و گفت: ما خواهان تامين امنيت تنگه هرمز هستيم و امنيت اين تنگه نيز توسط كشور ما برقرار مي شود.

او افزود: كشتي هاي كشور ما نيز همچون ديگر كشورها در حال عبور از اين تنگه هستند اما اگر قرار باشد كسي تنگه هرمز را ناامن كند قطعا ما با آن برخورد خواهيم كرد. همچنين اگر نفت ما از اين تنگه عبور نكند حتما نفت ديگر كشورها نيز از اين تنگه عبور نخواهد كرد. البته ما قصد بستن تنگه هرمز را نداريم مگر اينكه اقدامات دشمنان به جايي برسد كه مجبور بشويم و چاره اي جز اين وجود نداشته باشد.

تدبير ايران چيست؟

تهديد به بستن تنگه هرمز يك روش قديمي است. هر زمان راه هاي صادرات نفت ايران به كشورهاي ديگر با مخاطره مواجه شود، ايران به كشورهاي تحريم كننده يادآوري مي كند كه همچنان مي تواند با تهديد به بستن تنگه هرمز با قيمت هاي نفت بازي كند.

اما در تمام اين سال ها ايران نيز مانند ساير كشورهاي حاشيه خليج فارس، به دنبال راهي مطمئن تر براي صادرات نفت بوده است. يكي از راه ها، انتقال پايانه ترانزيتي صادرات نفت از جزيره خارك به درياي عمان است. مركز ثقل صادرات نفتي ايران جزاير خارك و لاوان است. به طوري كه وظيفه صادرات 95 درصد نفت ايران را بر عهده دارند. روحاني، رييس جمهوري سال گذشته اعلام كرده بود كه يكي از كارهاي اصلي در حوزه انرژي ايجاد زيرساخت صادرات نفت در درياي عمان و دور از خليج فارس است.

اين پايگاه جديد كه در بندر جاسك قرار دارد طبق پيش بيني ها قرار است تا سال 2025 به بهره برداري برسد اما با وضعيت كنوني و اعمال شديدترين تحريم ها، به نظر مي رسد ايران قصد دارد آن را زودتر آماده بهره برداري كند. پيش بيني مي شود دو فاز اين پايانه ترانزيتي تا 40 ميليون بشكه نفت ذخيره سازي كند. سفر اخير وزير نفت به مسقط، پايتخت عمان نيز براي بررسي پروژه هاي انرژي بوده است. گفته مي شود امكان صادرات گاز به عمان، يكي از محورهاي مورد بحث ميان ايران و عمان است.

پيامدهاي بسته شدن تنگه هرمز

به نظر مي رسد يكي از پيامدهاي بسته شدن تنگه هرمز، احتمال برخورد قانوني كشورهاي مشترك المنافع در اين تنگه باشد. افزايش قيمت نفت تا 300 دلار يكي از پيامدهاي مسدود شدن تنگه هرمز است. روزنامه «الراي» چاپ كويت درگزارشي از اين تخمين قيمت نفت بعد از عملي شدن تهديد ايران نوشت.

پيامد ديگر اين امر، افزايش بار رواني بر بازار نفت است. اين اقدام علاوه بر نوسان قيمت ها، مي تواند تنش هاي سياسي را افزايش دهد. تنش هاي سياسي در منطقه اي كه دو كشور يمن و عراق درگير جنگ قدرت هستند، معادلات قدرت را در اين منطقه بيش از پيش پيچيده مي كند. مجموعه اي از اقدامات مي تواند ظرفيت هاي استراتژيك تنگه هرمز را براي ايران و فروش نفت ايران نشان دهد.

دست بالاي ايران در تنگه هرمز


 روزنامه اعتماد، شماره 4360 به تاريخ 17/2/98، صفحه 11 (اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 6 بار
    



آثار ديگري از " آويده علم جميلي"

  پاتوژنِ رشد اقتصادي / «اعتماد» آخرين گزارش از توليد ناخالص كشور را تحليل كرد
آويده علم جميلي، اعتماد 27/6/97
مشاهده متن    
  بورس در سايه بازارهاي موازي / كارشناسان سرمايه در گفت و گو با «اعتماد» مطرح كردند
آويده علم جميلي، اعتماد 25/6/97
مشاهده متن    
  تعجيل آماري / مركز پژوهش هاي مجلس در نبود آمار بانك مركزي سناريوهايي براي رشد اقتصادي منتشر كرد
آويده علم جميلي، اعتماد 24/6/97
مشاهده متن    
  تحليل گره هاي اقتصادي دولت در گفت و گوي «اعتماد» با محمود جامساز اقتصاددان: نشاني مزاحمان اقتصادي
آويده علم جميلي، اعتماد 22/6/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله ارگونومي
متن مطالب شماره 4 (پياپي 604)، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است