|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق98/3/12: روايت آيت الله بهشتي از قيام 15 خرداد
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3459
سه شنبه 4 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3442 12/3/98 > صفحه 3 (سياست) > متن
 
      


روايت آيت الله بهشتي از قيام 15 خرداد



قيام 15 خرداد سال 42 از اين نظر كه توانست نقطه عطف مبارزات مردمي عليه رژيم شاه باشد، حائز اهميت است، زيرا به باور بسياري از آگاهان وقت و پژوهندگان تاريخ معاصر آن رخداد زمينه بروز انقلاب اسلامي سال 57 را ايجاد كرد. مرحوم آيت الله بهشتي در سال 57 يعني در نخستين سالگرد 15 خرداد پس از پيروزي انقلاب با نشريه عروه الوثقي گفت وگويي درباره اين رخداد مهم انجام داد كه بخش هايي از آن در ادامه مي آيد.

آيت الله بهشتي در اين گفت وگو درباره جايگاه 15 خرداد سال 42 در تاريخ مبارزات ملت ايران گفته بود: «به طوركلي بايد بگويم كه انقلاب پيروزمند اسلامي ملت ما ريشه هاي طولاني و وصف آميز در تاريخ كشور و ملتمان دارد، ولي شك نيست كه 15 خرداد 1342 نقطه عطف بزرگي در حركت انقلابي اسلامي ملت ماست. جهت اصلي اين نقطه عطف اين است كه در آن سال يعني در سال 1341 و يك سال قبل از آن قبل از 15 خرداد مبارزه با رژيم طاغوتي، مبارزه سياسي با اين رژيم به وسيله يك شخصيت بسيار برجسته ديني و اسلامي كه در سطح مرجعيت تقليد قرار داشت و استاد بزرگ در حوزه بود و بيش از همه استادان ديگر داراي شاگرداني برجسته و فعال در سطح كشور بود يعني آيت الله خميني، مبارزه از قشر خاص روشنفكر يا قشري از بازاريان و مردم عادي يا گروه معدودي از روحانيان كشانده شد به جامعه، روحانيت و در نتيجه به همه قشرهاي گسترده ملت ما، آيت الله خميني در حدود 1341 رسما اعلام مبارزه با رژيم كردند و مراجع ديگر هم با او هم صدا و همگام شدند و روحانيت ايران به صورتي با رژيم درگير شد كه انعكاسش اين بود كه روحانيت يكپارچه با رژيم درگير است، هرچند بودند كساني كه حتي در آن موقع در صحنه مبارزه گام ننهادند؛ اما بازتاب مطلب اين طور بود، در نتيجه در هر گوشه ايران از تهران تا شهرهاي بزرگ و شهرهاي كوچك و حتي در روستا ها مردم احساس كردند كه با رژيم در حال مبارزه هستند، با اين اقدام ايشان كه همگامي و همراهي قسمت بزرگي از روحانيت را داشت، يك مسئله مهم يعني مرز بين دين و سياست را از ميان برداشت و معلوم شد كه از ديدگاه مراجع تقليد و كساني كه مردم در شناخت فروع دين به آنها مراجعه و از آنها پيروي مي كنند و در شناخت احكام از آنها تبعيت مي كنند، مسلمان بودن يعني تعهد سياسي داشتن و تعهد سياسي داشتن بر پايه اسلام از اصول مسلمان بودن است و همچنين مرز مهم ميان روحانيت و علماي اسلام و نقش سياستمان هم از بين رفت و معلوم شد كه يك عالم ديني، بايد يك فرد بسيار متعهد و آگاه سياسي باشد. اين، آن نقطه عطف بزرگ و حالا مي توانيم بگوييم كه ريشه هاي حادثه 15 خرداد خيلي زياد و طولاني در تاريخ است، اما نزديك ترين و آخرين ريشه عمده اش عبارت بود از اين ريشه كه با ورود مراجع تقليد به ميدان مبارزه سياسي و ديني با رژيم ملت مسلمان آمادگي آن را پيدا كرد كه يكپارچه به ميدان مبارزه سياسي با نظام طاغوتي از روي انگيزه ديني گام بگذارد و باز در اينجا يك نقطه عطف ديگر به چشم مي خورد و آن اينكه انگيزه مبارزات سياسي مي تواند انگيزه اقتصادي باشد و مي تواند انگيزه آزادي خواهي و اجتماعي باشد و مي تواند انگيزه اي جامع تر و فرا تر باشد يعني انگيزه تعهد در برابر خدا، تعهدي كه هم شامل دستيابي به عدالت اجتماعي و اقتصادي است و هم شامل بسياري از بخش هاي ديگر به طوري كه مبارزين 15 خرداد كساني نبودند كه به خاطر تنگناي اقتصادي صرفا با رژيم مبارزه كنند و كساني نبودند كه صرفا به خاطر دستيابي به آزادي هاي اجتماعي با رژيم مبارزه كنند، بلكه كساني بودند كه علاوه بر اينكه براي ازبين بردن تنگناي اقتصادي اهميت مي دادند و علاوه بر اينكه براي ازبين بردن خفقان و دستيابي به آزادي اهميت مي دادند، علاوه بر اين براي ايجاد جامعه اي كه در آن ارزش هاي عالي انساني و اخلاقي و ارزش هاي عالي اسلامي مستقر باشد و مورد احترام باشد و پيدا كند براي آن هم مبارزه مي كردند و براي بسياري از مبارزه كنندگان اين عامل سوم عامل اصلي و عامل اقتصادي و عامل آزادي سياسي از عوامل فرعي بود، بنابراين مي توان گفت كه در رويداد عظيم 15 خرداد 1342 اين دو مسئله به عنوان دو ريشه مهم بايد مورد توجه قرار بگيرد كه به هم خيلي مربوط است».

 زمينه هاي بروز قيام

بهشتي در بيان زمينه هاي بروز قيام 15خرداد اظهار كرد: «عامل اول، واردشدن مستقيم مرجعيت تقليد در ميدان مبارزه سياسي با رژيم كه معنايش اين بود كه جامعه ما و مقلدان اينها غالبا به اين ميدان بر اثر احساس وظيفه ديني وارد خواهند شد؛ بنابراين احساس تعهد ديني و وظيفه ديني براي مبارزه به عنوان عامل نخستين در كنار عوامل ديگر يا بهتر بگويم محيط بر عوامل ديگر و اين هم مي شود. عامل دوم اين است كه 15 خرداد به حق نقطه عطفي است در تاريخ مبارزات اسلامي و سياسي ملت ما كه به دنبال آن درگيري با نظام طاغوتي همه گير و فراگير شد، انگيزه عالي به عنوان انگيزه ديني و الهي پيدا كرد و انسان ها با عشق به شهادت به مبارزه گام نهادند و صحنه هاي 15 خرداد در قم كه من آنجا بودم و در تهران كه من نبودم كه برايم به تفصيل نقل كردند و در بسياري از جاهاي ديگر در همين ورامين و حركت مردم به سوي تهران و خيلي از جاهاي ديگر صحنه هاي شهادت بود، بعضي انسان هايي كه با اين احساس به ميدان مبارزه آمدند كه اگر در اين راه كشته شوند به سعادتي بزرگ نائل شده اند. به اين ترتيب مي توان گفت شوق به شهادت به عنوان عامل نيرومند مبارزه و به عنوان يك محرك الهي در مبارزه، محركي كه ديگر دستگاه طاغوتي قادر به پيروزي بر او نبود چون هيچ محركي به اندازه عشق به شهادت تسخيرناپذير در برابر دام هاي طاغوتي و توطئه هاي استبداد و استعمار و استثمار نيست. اين انگيزه بزرگ با 15 خرداد تجلي گسترده اي پيدا كرد قبلا هم اين انگيزه بود و گروه هايي بودند كه با همين انگيزه اما نه به اين گستردگي در 15 خرداد چنين انگيزه اي به صورتي گسترده در صحنه مبارزاتي سياسي- اسلامي ملت ما تجلي كرد، حادثه اي كه به عنوان يك حادثه فقط از نظر تاريخي براي خوانندگان شما و مخصوصا نسل جوان قابل توجه است. در اين مورد قابل ذكر است كه در طول يك سال قبل از 15 خرداد به همان دليل كه گفته شد كه آيت الله خميني و مرجعيت روحانيت و مرجعيت ديني پا به ميدان مبارزه گذاشت، پيام هاي رهبران مبارز به وسيله طلاب جوان و روحانيون جوان و دانشجويان سريع به اقصي نقاط كشور فرستاده مي شد و چون اين پيام از طرف مرجعيت بود آنجا گيرنده اي هم داشت. گيرندگان اين پيام اكثرا روحانيون محلي بودند».

 سخنراني 13 خرداد

بهشتي با اشاره به سخنراني امام در 13 خرداد سال 42 ادامه داد: «نكته ديگري كه در اينجا يادآوري مي كنم كه مناسبت نزديك ترين حادثه به 15 خرداد عبارت از سخنراني پرشكوه و پرطنين امام خميني در مدرسه فيضيه در روز عاشوراي همان سال كه همان 13 خرداد بود. در آن روز ايشان در مدرسه فيضيه سخنراني كردند و در آن روز شهر قم در حيرت به اين سخنراني حاضر شده بود و عده زيادي از تهران و شهرهاي ديگر چون روز عاشورا معمولا در قم روزي است كه از همه جا به قم مي آيند و اگر حافظه من اشتباه نكند در آن موقع ها رقم 100 هزار نفر در يك اجتماع رقم بزرگي است، اجتماع عده كساني كه در مدرسه و صحن ها و مسجد اعظم و خيابان ها به پاي سخنراني بودند بيش از 100 هزار نفر بود و يك گروه از فعالان از تهران كه واقعا در آن مرحله از نهضت واقعا فعاليت داشتند و فداكاري مي كردند كه بعدا به زندان افتادند اين گروه هم عهده دار تنظيم سيستم صوتي بودند و براي اينكه از كارشكني دولت جلوگيري كنند باطري هاي قوي با خود از تهران آورده بودند كه به محض اينكه اگر اين ها برق را قطع بكنند اون ها بتوانند با استفاده از باطري ها سخنراني را به صورت گسترده پخش كنند و خوب يادم است كه در مقياس آن روز اين پيش بيني گروه و آمادگي و تجهيزات به عنوان يك نشانه از پيشرفت فني و تشكيلاتي در كار انقلاب تلقي مي شد و بسيار مثمرثمر بود».

 علت سركوب نهضت

بهشتي عامل سركوب آن نهضت توسط عوامل رژيم پهلوي را چنين دانست: «رژيم در آن موقع برنامه اي را آغاز مي كرد كه اسم اين برنامه را بايد بگذاريم برنامه ايجاد رفاه اقتصادي به منظور تباه كردن انسان هاي جامعه. رژيم با الهامي كه از آمريكا و سياست هاي استعماري در ايران گرفته بود، مصمم بود برنامه اي را آغاز كند كه اسم آن را انقلاب ششم بهمن و انقلاب شاه و ملت گذاشته بود كه واقعش اين بود كه نه شاه در آن بود و نه ملت براي اينكه شاه نبود كه اين كار دست ديگران بود و ملت هم نبود خوب معلوم بود كه چطور ملتي است. رژيم در آغاز اين برنامه بود و اين برنامه را طرح ريزي مي كرد و مي دانيد كه اين برنامه ها در جامعه موفقيتي كوتاه مدت دارد؛ بنابراين تا حدي توانست گروه ها را متزلزل كند. عامل دوم اين بود كه رهبري مبارزه امام خميني و رهبري ديگران تازه در ميدان مبارزه مي درخشد و تجلي مي كردند، براي تقويت پيوند ميان آنها و مردم زمان لازم بود. عامل سوم اين بود كه نقش انگيزه مذهبي در نسل جوان و نوجوان چندان گسترده نبود و كساني كه در ميدان مبارزه مي آمدند از نسل ميانسال به بالا بود، در حالي كه ما همه مبارزان از سال هاي پيش تصميم گرفته بوديم كه مبارزه را بر اساس انگيزه اسلامي و مذهبي به نسل نوجوان و جوان منتقل كنيم و ما ها در مراحل نخستين اين برنامه بوديم و موفقيت آميز هم بود. حتي در آن موقع من خوب يادم بود كه در سال 1341 يا1340 بود كه در دانشگاه سخنراني كردم و برخي از شهداي برجسته مبارزات اخير هم دانشجو بودند و كارگردانان آن سخنراني بودند و برايم شورانگيز بود كه مي ديدم در آن سخنراني كه عده اي از فضلاي جوان با عده اي از جوانان دانشجو در يك مجمع نشسته بودند و سخنران هم كه من بودم يك روحاني بود و از قم دعوت شده بودم يعني پيوند مستقيم ميان روحانيت و فرهنگيان و دانشجويان و قشر تحصيل كرده تازه داشت نضج مي گرفت و روي اين پيوند كار شد و گروه هاي گوناگون روي اين پيوند كار كردند، به خصوص تحصيل كرده هاي مسلمان باايمان قهرمان كه شهادتشان شهادت اسلامي بود خيلي در ايجاد اين موج و گسترش اين موج اثر داشتند و بعد هم همچنان فعاليت هاي حسينيه ارشاد كه دنباله فعاليت ها و جلسات و گفتارهايي بود كه قبلا در سال هاي 38تا41 ادامه داشت و باز آنجا هم يك نقطه پيوندي بود كه با دوستان دانشگاهي پيوندي داشتيم؛ بنابراين كار حسينيه ارشاد پيش آمد و اين كار را گسترش داد، نقش ويژه مرحوم دكتر شريعتي روي كار آمد خيلي در اين جريان كار حسن اثر داشت و مبارزات قهرمانانه از يك سو نسل جوان را به سوي اسلام مي كشاند. عرضه اسلام مترقي بر نسل جوان به صورت پرجذبه كاري كه تيم دوستان ما در آموزش و پرورش موفق شد انجام دهند و آن طرح تغيير كلي كتاب هاي تعليمات ديني و برنامه آموزش ديني در آموزشگاه ها و دبيرستان ها بود و قرآن و ترجمه هاي آيات و آيات جهاد كه انتخاب شده بود و برنامه هايي كه در بيرون عده اي از دوستان موفق شدند، همه اثر گذاشتند. برنامه آموزش قرآن و كلاس قرآن در سرتاسر كشور به وسيله عده زيادي از روحانيون و فرهنگيان جوان و برنامه هاي تعليمات ديني به شيوه تازه توسط عده اي از روحانيون جوان، من بايد بگويم برنامه هاي آقاي قرائتي نقش داشت در اين جريان، نقش موثر داشت و برنامه اش در نسل جوان ايجاد جذبه مي كرد و اين ها عواملي موثر بودند و انتشارات اسلامي با زبان جوانان و نوجوانان، اينها همه تاثير داشت در اينكه نسل نوجوان با مذهب پيوندي استوار تر پيدا كند. يك عامل ديگر شكست برنامه هاي به اصطلاح رفاهي انقلاب و ملت و شش بهمن و آمريكا بود. شكست آنها از يك سو و گسترش برنامه ها از سوي ديگر و پانهادن عده اي از جوانان قهرمان به صورت مداوم و فعاليت هاي اسلامي در خارج از كشور اينها همه به هم دست داد و توانست زمينه را براي اوج اين انقلاب در مرحله جديد فراهم كند».

روايت آيت الله بهشتي از قيام 15 خرداد


 روزنامه شرق، شماره 3442 به تاريخ 12/3/98، صفحه 3 (سياست)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 5 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه نظريه هاي كاربردي اقتصاد
متن مطالب شماره 1 (پياپي 601)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است