|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران98/3/22: ديپلماسي پدر و پسر
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7091
سه شنبه 4 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 7080 22/3/98 > صفحه 2 (سياسي) > متن
 
      


ديپلماسي پدر و پسر
36 سال پس از سفر وزيرخارجه ژاپن به تهران، پسرش در كسوت نخست وزير به ايران مي آيد


گروه سياسي: « صلح و ثبات خاورميانه، براي ژاپن، امريكا و جامعه جهاني بسيار مهم است»، شايد اين بخش از سخنان شينزو آبه، نخست وزير ژاپن كه پيشتر در تبيين نگاه دولتش به عرصه سياست خارجي بر زبان آورده، وجه مهمي از اهداف سفر امروز او به تهران را پديدار كند. سفري كه به گفته علي ربيعي سخنگوي دولت، طي آن نخست وزير ژاپن با رهبر معظم انقلاب و رئيس جمهوري كشورمان ديدار و گفت وگو مي كند.

آبه بلندپايه ترين مقام اجرايي توكيو است كه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ايران به تهران سفر مي كند. سفر دونالد ترامپ رئيس جمهوري امريكا به ژاپن چند روز قبل از سفر آبه به تهران و تاييد سفر نخست وزير ژاپن به ايران بعد از آن ديدار، گمانه زني ها پيرامون اين سفر را تحت الشعاع تلاش توكيو براي كاهش تنش ها بين تهران- واشنگتن قرار داده است.

بخصوص كه ژاپن همزمان كه متحد نزديك به امريكاست از روابط حسنه اي هم با ايران برخوردار است. بيراه نبود كه ترامپ در نشست خبري مشترك با آبه و با اشاره به سفر او به ايران گفت:« من مي دانم نخست وزير ژاپن رابطه خوبي با ايران دارد و بايد ديد چه اتفاقي رخ مي دهد.» او در همين برنامه بدون اينكه اشاره اي به شرط و شروط گذشته دولتش براي گفت وگو با ايران كند، از آمادگي مذاكره با تهران سخن گفت. سخني كه با اعلام وزير خارجه اش مبني بر آمادگي گفت وگو بدون پيش شرط تقويت شد.

ناكامي آبه پدر در ماموريت خود به ايران

همه اينها زمينه ساز اين تحليل در رسانه ها و محافل سياسي شد كه آبه براي كاهش تنش ميان ايران و امريكا عزم خود را جزم كرده است. اتفاقي كه البته در كارنامه دستگاه ديپلماسي ژاپن سابقه دارد. سال 1362 «شينتارو آبه» وزير خارجه وقت اين كشور و پدر شينزو آبه با سفر به ايران براي پايان دادن به جنگ ايران و عراق تلاش كرد كه البته چندان نتيجه بخش نبود.

آبه پدر براي خاتمه جنگ  با مسافرت به منطقه در سال 1366 طرح معروف خويش را داير بر جداسازي آتش جنگ از خليج فارس اعلام كرد كه با استقبال ايران و عدم تمايل عراق رو به رو شد. اين كشور همچنين 10 ميليون دلار از بودجه مالي سالانه خود را در اختيار ناظران نظامي سازمان ملل متحد كه در سال 1988 تشكيل شده بود، قرار داد تا بر آتش بس ميان ايران و عراق نظارت كنند.

بنابر اين در كنار اين تجربه ناكام،  شايد اگر ماجراي فرش قرمزي كه آبه پيش از سفر به تهران براي دونالد ترامپ، رئيس جمهوري امريكا پهن كرد و كوشيد سفر سه روزه او را به توكيو برايش ماندگار كند، مطرح نبود، ابعاد تحليل ناظران بين المللي درباره اهداف پيدا و پنهان از نخستين سفر مقام بلندپايه ژاپني به تهران اين چنين گسترده نمي شد.

آنچه امروز نخست وزير ژاپن به تهران را به رويدادي متفاوت در تقويم سياست خارجي تبديل مي كند، تحولات ويژه پيرامون برجام و تنش ميان ايران و امريكاست. دو گزاره اي كه بيش از هر زمان ديگر مناسبات تجاري تهران و توكيو را در معرض خطر قرار داده و از سوي ديگر نزديك ترين متحد آسيايي دولت امريكا را از بحراني تر شدن جدال ديپلماتيك تهران و واشنگتن نگران كرده است.

گوشه چشم توكيو به نقش آفريني منطقه اي

جدي تر شدن نشانه هاي اين تنش، باعث شده ژاپن كه در دوره پس از جنگ سرد به ويژه در آسيا حضور كم رنگي در طرح هاي سياسي و نظامي داشته و عمده تمركز خود را بر ابعاد اقتصادي روابطش قرار داده است، اين بار ترجيح دهد از نيرو و جايگاه خود براي تقويت مناسبات با تهران و كاستن از تنش هاي فزاينده آن بويژه با امريكا بهره ببرد. وجه ديگر اين ضرورت شايد آن باشد كه حفظ، توسعه و نشان دادن عمق نفوذ توكيو در عرصه مناسبات آسيايي و بين المللي ارزشي همپاي منافع اقتصادي براي توكيو داشته باشد.

از اين رو به نظر مي رسد آبه در نخستين سفر خود به تهران  فارغ از آنكه با توصيه چه كساني انجام مي شود، در كنار تقويت مراودات اقتصادي با تهران، گوشه چشمي هم به نقش آفريني سياسي و ديپلماتيك در منطقه به عنوان يك كشور بزرگ آسيايي داشته باشد كه كاهش تنش ها در خاورميانه را دنبال مي كند.

آنچه روشن است رابطه اين كشور كه دومين قدرت اقتصادي جهان پس از امريكا به شمار مي آيد با ايران  اغلب از فروش كالاهاي ساخته شده و خريد نفت و مواد اوليه فراتر نرفته و متناسب با ظرفيت هاي موجود ايران نبوده است. ژاپن در جريان مناسبات خارجي خود به دنبال امنيتي فراگير است و در عمل پايه هاي روابط سياسي، اقتصادي و فرهنگي اش را بر تحقق منافع اقتصادي اش بنا كرده است بنابراين اهميت رابطه اين كشور با ايران را بايد در ميزان نفعي دانست كه از قبال رابطه با آن به دست مي آورد. بنابراين مبالغه نيست اگر گفته شود عامل اقتصادي و معاملات نفتي، محور مهمي در همه فراز و نشيب هاي سياست خارجي اين كشور بوده است. نفتي كه حيات اقتصاد ژاپن به آن وابسته است و هرگونه فرازو نشيبي در روند آرام و بهاي آن لرزه بر اندام اقتصاد اين كشور مي اندازد.

اما روياي ترامپ براي توقف كامل صادرات طلاي سياه از ايران، ايده بن بست اجراي برجام و آرزوي زمستان سخت براي تهران آن چيزي نبود كه ژاپن از متحد ديرينه خود انتظار داشته باشد.

اين چنين بود كه وقتي تصميم امريكا به بازگرداندن نظام تحريم هاي هسته اي و پيگيري سياست فشار همه جانبه، ايران را در كانون تنش با اين كشور نشاند، دسترسي سيستم مالي و اقتصادي ژاپن به يك بازار بزرگ و پر رونق، در معرض خطر قرار گرفت  تا به اين ترتيب واشنگتن محل بروز ديپلماسي هدفمند و مقتصدانه توكيو با هدف قرار گرفتن در فهرست معافيت هاي نفتي امريكا قرار گيرد. چنان كه پيداست اين رايزني ها پس از همه اما و اگرها به سرانجام نرسيد و مقام هاي ژاپن پس از سفر دو هفته پيش ترامپ به توكيو كه با استقبال كم سابقه آبه از او همراه بود، كوشيدند گره از كلاف پيچيده تحريم هاي نفتي ايران بگشايند يا دست كم با چراغ سبز رئيس جمهور امريكا براي سفر تاريخي به تهران برنامه ريزي كنند. چنانكه روزنامه امريكايي واشنگتن پست ديروز مدعي شد كه خريد دوباره نفت ايران، تعليق تحريم صنايع خودروسازي ايران و آزاد كردن بخشي از پول هاي بلوكه شده ايران در امريكا از جمله پيشنهاد هايي است كه نخست وزير ژاپن از طرف كاخ سفيد با خود به ايران آورده است.

ژاپن نيازمند نفت

با اين همه ابعاد سفر مهم نخست وزير ژاپن به تهران را نبايد به تلاش براي كاهش تنش ميان ايران و امريكا تقليل داد. بنمايه استدلال حاميان اين ديدگاه كه سفر مقام بلندپايه ژاپن به ايران را وراي تلاش براي حل اختلاف ميان دو كشور بررسي مي كنند، بر دو موضوع قرار دارد؛ نخست آنكه ژاپن با شدت گرفتن تنش ميان ايران و امريكا كه در گام نخست منافع اقتصادي اين كشور را تحت تاثير قرار داده است به دنبال رايزني با تهران براي ترغيب آن به ادامه اجراي تعهدات برجامي اش و در نتيجه پديدار شدن شرايطي هستند كه به موجب آن جريان آزاد صادرات نفت از ايران به سوي ژاپن برقرار بماند و بازار مصرف آن نيز همچنان در دسترس شركت هاي ژاپني باشد.

اما اين مقصود ممكن نمي شود مگر با كاهش تنش هاي منطقه اي كه به موجب سياست خاورميانه اي امريكا شدت گرفته است. چه ژاپن اينك به عنوان يكي از نيازمندترين كشورهاي صنعتي جهان مي كوشد با ابتكار عمل و ايجاد پيوندهاي راهبردي با بازيگران مهم منطقه خاورميانه از جمله جمهوري اسلامي مانع از قرباني شدن منافع اقتصادي اش زير فشار رقابت هاي پيدا و پنهان بازيگران بزرگ غرب شود. در همين چارچوب به نظر مي رسد آبه اگر حامل پيام هايي از سوي كاخ سفيد براي ايران باشد، حتما انتقال دهنده نقطه نظرات صريح تهران به واشنگتن و بخصوص يادآوري بدعهدي امريكايي ها با خروج از برجام و فشارهاي تحميل شده به مردم ايران هم خواهد بود.

از سوي ديگر برخي ناظران وجه ناپيداي سفر نخست وزير ژاپن به تهران را در احياي نظم نويني در منطقه مي دانند كه ژاپن را از سيطره نفوذ سنتي همپيمان غربي اش يعني امريكا به بيرون مي كشد واز منظر سياسي به بازيگر اصلي در آسياي بزرگ تبديل مي كند. رسانه امريكايي نيويورك تايمز در مقاله اي كه به قلم كويچي ناكانو، تحليلگر سياسي ژاپن  نگاشته شده است، تاكيد دارد كه شينزو آبه در ابتداي قدرت گيري اش معتقد بود ژاپن بايد از حالت  دفاعي بعد از جنگ جهاني دوم بيرون آمده و اصل نداشتن نيروي مسلح را لغو كند. او اكنون در حال عملي كردن وعده هايش است و گام به گام به ايده ژاپن مقتدر نزديك تر مي شود.»

دستاوردهاي سفر به تهران براي حزب ليبرال دموكرات

نكته ديگري را كه در همين راستا نبايد از نظر دور داشت، منافع اين سفر به لحاظ رقابت هاي داخلي ژاپن است. آبه به عنوان رهبر حزب حاكم ليبرال دموكرات تلاش دارد از ناحيه سياست ورزي خود اندوخته اي قابل تامل هم براي انتخابات پيش رو در اين كشور براي حزب خود فراهم آورد. موفقيت او در سفر به تهران بدون ترديد جايگاه او و حزبش را مستحكم تر خواهد كرد. به هر روي اگرچه نمي توان رويكرد سياسي و اقتصادي ايران و ژاپن در قبال يكديگر را فارغ از سايه سنگين سياست ضد ايراني واشنگتن مورد توجه قرار داد اما انتظار مي رود «شينزو آبه» در اهداف غايي خود از سفر به تهران، ورود موثر به حل تنش هاي منطقه اي با در نظر داشتن مفروض پيش گفته، ترميم رابطه دوجانبه و ترسيم مناسباتي فراتر از صادرات نفت ايران به ژاپن و خريد كالاهاي ساخته شده ژاپني از سوي جمهوري اسلامي را در نظر داشته باشد.

برش
خانواده سياسي آقاي «آبه»

سياستمدار كهنه كار و  65 ساله ژاپن متولد شده در يك خانواده كاملا سياسي است.  «شينزو آبه» سال 2006 كه با كسب اكثريت آرا در دو مجلس نمايندگان و مشاوران به رياست كابينه رسيد، عنوان جوان ترين نخست وزير ژاپن بعد از جنگ جهاني دوم در 56 سالگي را از آن خود كرد. اگر چه بخت با او يار نبود و در سال 2007 در پي رسوايي مالي چند نفر از اعضاي كابينه و ناكامي حزب ليبرال دموكرات در انتخابات مجلس  استعفا داد. فرزند «شينتارو آبه» وزير خارجه اسبق ژاپن اما از سياست كنار نكشيد و اتفاقا تلاش كرد تا چهره متفاوتي از خود بروز دهد. ماجراي دختر خانواده «يوكوتا» كه بازتاب بسيار وسيعي در ژاپن داشت، به سكوي پرتاپ آبه تبديل شد. زوج سالخورده خانواده يوكوتا مدعي شدند كه دختر 13 ساله شان توسط ماموران كره شمالي ربوده شده است. به گزارش بي بي سي، اگر چه نهادهاي سياسي و ديپلماتيك وقت ژاپن اين ادعا را داستان سرايي يك زوج سالخورده متحمل اندوه و مصيبت دانستند، اما يك سياستمدار بلندپرواز داستان خانواده يوكوتا را جدي گرفت و آن را به يك سوژه سياسي مهم بدل كرد.

آبه با اعمال فشار به «جونيچيرو كويزومي» نخست وزير وقت كشور، او  را مجبور كرد به پيونگ يانگ برود. ديدار كويزومي و كيم جونگ ايل رهبر كره شمالي زمينه ساز بازگرداندن 5 شهروند ربوده شده ژاپني شد. اگر چه از دختر 13 ساله خانواده يوكوتا خبري نشد اما موقعيت سياسي شينزو آبه به خاطر دفاع او از موضوع افراد ربوده شده بشدت تقويت شد و او براي دور دوم  در سال 2012 به مقام نخست وزيري ژاپن رسيد؛ مقامي كه در كنار رهبري حزب ليبرال دموكرات تاكنون استمرار يافته است.  به گزارش خبرگزاري صدا و سيما، «يوكو كيشي» مادر شينزو آبه، دختر «نوبوسوكه كيشي» نخست وزير ژاپن از سال 1957 تا 1960 بود. نوبوسوكه از اعضاي گروه توجو، يك گروه ضد كمونيست در دوره جنگ جهاني دوم بود و به همين دليل مدتي زنداني شد. او بعد از آزادي از زندان، حزب دموكراتيك را تاسيس كرد. در سال 1955، حزب ليبرال به رهبري «شيگرو يوشيدا» با حزب دموكراتيك به رهبري كيشي ادغام شد وآنها يك حزب ضد چپ با عنوان IDP (ليبرال دموكرات) را تاسيس كردند. «هيرونوبو آبه» برادر بزرگ تر شينزو، عضو هيات رئيسه و مديرعامل شركت بزرگ ميتسوبيشي بود. «نوبوكيشي» برادر كوچك تر آبه نيز معاون وزير خارجه ژاپن است. آبه در سال 1977 از دانشگاه سيكي توكيو در رشته علوم سياسي فارغ التحصيل شد و بعد از آن در دانشگاه كاليفرنياي جنوبي در ايالات متحده، دكتراي سياستگذاري عمومي گرفت. شينزو در سال 1987 با «اكي ماتسوزاكي» از يك خانواده ثروتمند ژاپني ازدواج كرد. پدر همسرش رئيس بزرگ ترين شركت شكلات سازي ژاپن به نام موريناگا بود.

در طول اين سال ها اگر چه برخي منتقدان چپ در ژاپن نسبت به سياست هاي دولت آبه و به خاطر آنچه به مخاطره انداختن رويكرد صلح طلبانه ژاپن بعد از جنگ جهاني دوم مي خوانند، اظهار نگراني كرده اند، اما اختلافات باقي مانده ميان توكيو با پكن و پيونگ يانگ، سياست هاي آبه را كه متمايل به اقتدار ژاپن و توام با نوعي ناسيوناليسم بوده توجيه كرده و رضايت افكار عمومي اين كشور را به دنبال داشته است. از جمله رويكردهاي محل بحث آبه كه همواره اختلاف نظرهاي زيادي را به دنبال داشته و منتقدان آن را در راستاي سياست هاي ناسيوناليستي او قلمداد مي كنند، بازديد آبه از معبد «ياسوكوني» است. معبدي كه محل دفن جان باختگان در راه امپراطوري ژاپن است. همچنين سربازان و پرستاران ژاپني كه در جنگ جهاني دوم كشته شده يا در پايان جنگ دست به خودكشي زده اند. با اين حال آنچه محل مناقشه است، دفن 14 نفر از مقامات ژاپني بعد از جنگ جهاني دوم و تسليم اين كشور است كه به عنوان جنايتكار جنگي محاكمه و اعدام شده اند. گفته مي شود عموي آبه هم جزو همين دسته آخر است كه در اين معبد مدفون است. بازديد آبه در سال 2013 از اين معبد خشم چين و كره جنوبي را به دنبال آورد. همچنان كه بازديد او در سال 2016 به همراه وزير دفاع خود از ياسوكوني چنين واكنشي را در پي داشت. روزنامه نيويورك تايمز اخيرا ميان همين سياست هاي ملي گرايانه نخست وزير ژاپن و رئيس جمهوري امريكا تشابهاتي را برجسته كرده و از جمله نوشته كه «آبه مانند ترامپ از قدرت ملي و ناسيوناليستي  حمايت مي كند.» به نوشته اين روزنامه، نخست وزير ژاپن قبل از اينكه ترامپ در عرصه سياست ظاهر شود، در سال 2012 شعار «بياييد ژاپن را مجددا پس بگيريم» را پيش روي خود قرار داد و آن را مطرح كرد. بر اساس تحليل ناكانو نويسنده اين مطلب، «شينزو آبه در ابتداي قدرت گيري اش معتقد بود كه ژاپن بايد از حالت  دفاعي بعد از جنگ جهاني دوم بيرون آمده و اصل نداشتن نيروي مسلح را لغو كند. او اكنون در حال عملي كردن وعده هايش است و گام به گام به ايده ژاپن مقتدر نزديك تر مي شود.» به هر روي آبه در دوران طولاني نخست وزيري خود ژاپن را به كشوري پيشرفته و يك قطب صنعتي تبدل كرده است. توكيو امروز از متحدان نزديك امريكاست. آبه در حالي امروز به تهران سفر مي كند كه پيش از اين به همراه پدر خود در سال 1362  (1983) يكبار ديگر به ايران آمده است. پدر او «شينتارا آبه» وزير خارجه وقت ژاپن در سفر به ايران گويا قصد ميانجيگري بين ايران و عراق را داشت كه البته ناكام ماند. حالا برخي رسانه ها مدعي شده اند كه آبه براي ميانجيگري بين واشنگتن- تهران به ايران سفر مي كند. بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، سفر آبه به ايران نخستين سفر يك نخست وزير ژاپني به تهران است.  پيش از او «تاكئو فوكودا» در سال 1978 به ايران سفر كرده بود.

ديپلماسي پدر و پسر


 روزنامه ايران، شماره 7080 به تاريخ 22/3/98، صفحه 2 (سياسي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 35 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مديريت بازار كار ايران
متن مطالب شماره 26، تير 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است