|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق98/4/11: تمدن اسلامي از واقعيت تا آرزو
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3470
سه شنبه 18 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3464 11/4/98 > صفحه 8 (انديشه) > متن
 
      


گفته ها 
تمدن اسلامي از واقعيت تا آرزو


نويسنده: دكتر رسول جعفريان (ras.jafarian@gmail.com)
برگرفته از: مهر

اينكه درحال حاضر تعداد زيادي از پژوهشگران و استادان در مراكز پژوهشي قم، تهران و مشهد به فكركردن درباره رابطه انقلاب و تمدن مي پردازند، از اين نظر كه به تفكر مي پردازند، امر مطلوبي است، اما مسئله اين است كه آنان از وضع و قصد خود آگاه باشند، اينكه مي خواهند اصول دلبخواه و مورد رضايت امروزين خود را به عنوان تمدن ثابت كنند، يا آنكه درصدد شناخت تاريخ گذشته و تنظيم آن معلومات و كشفيات براي شكل دهي به تمدن امروزي هستند؛ اين دو با هم فرق دارد.

از ادبيات مشترك اين افراد، مفاهيمي كه در بحث استفاده مي كنند و نيز سامانه هاي ذهني كه ايجاد مي كنند، مي توان حدس زد آنها بيشتر در انديشه اثبات آمال و آرزوها مطابق اصولي هستند كه در اين زمانه آنها را درست مي دانند؛ در حالي كه بسياري از آنچه به عنوان حقايق لازم التحقق از آنها ياد مي كنند، مسائلي است كه اكثريت جامعه روحانيت يا جامعه متدينان، مثلا صد يا 200 سال قبل، حتي يك درصد هم نگاه مثبتي به اين اصول نداشت. برخي از آنها هنوز چنين اند. ولي امروزه، اينان درصدد اثبات آن مفاهيم به عنوان اصول تمدن اسلامي اند و تصويري ارائه مي كنند كه گويي اينها اصول درستي است كه از قديم مورد قبول همه بوده است. در موارد مشابه هم همين طور است. مثلا اگر در يك مسئله فقهي نگاه تازه اي باشد، همواره تلاش مي شود ثابت شود از قديم الايام همين نظر بوده و گويي مخالفان در اين مسئله استثناهاي غير قابل ذكرند.

درباره شناخت تمدن گذشته هم جنبه هايي كه به عنوان وجه مطلوب و مثبت پذيرفته شده اغلب با تحريف تاريخ همراه بوده و نوعي اقتباس مشكوك و متزلزل از تاريخ است. در اين موارد، با دگرگون كردن مواد تاريخ، تحليل جهت دار آنها و ارائه ديدگاه هايي كه متناسب با گفتمان هاي جاري است، سعي مي شود تصويري دلبخواه از آنها به دست داده شود. فرض كنيد امروز در دنيا، دموكراسي، انسان گرايي، حقوق زن يا كودك يا جز آن و حتي مسئله اي مانند حقوق حيوانات مهم است. تلاش اين است تا نشان داده شود همه اينها، در دل فرهنگ و تمدن ما، اصولي پذيرفته شده بوده است.

البته تئوريسين هاي تمدن اسلامي دو گروه محافظه كار و ليبرال هستند. براي مثال جانبداران ليبراليسم در اين زمينه مي كوشند از قرن چهارم نمونه هايي از تكثر عرضه كنند و نشان دهند اينها همان چيزي است كه در يك تمدن درست در پي آنند. آنها در همين زمينه، هر آنچه را از تاريخ قبول ندارند، به بني اميه، بني عباس و اميران فاسد نسبت مي دهند. حتي از علمايي كه مثلا آن تكثر را قبول ندارند، به عنوان كساني ياد مي كنند كه همراه حكومت هاي فاسد بوده اند. در واقع، آنها مطلقا عملكرد هزار و سيصدساله خلافت را وقتي از نظرشان منفي است، جزء تمدن اسلامي نمي دانند و كل تمدن اسلامي مقبولشان را در همان چند برخوردي كه به ديد آنان مثبت است و مثلا يك حاكم در فلان شهر مثلا عضدالدوله انجام داده، خلاصه مي كنند. در واقع، بيشتر تلاش هايي كه درباره تعريف تمدن اسلامي صورت مي گيرد، بسيار بسيار بيش از آنكه بيان درست اتفاقات گذشته و يك تفسير درست و كامل و شامل تاريخي باشد، نوعي تاريخ سازي و نتيجه احساسات و عقلانيتي است كه امروزه به عنوان گفتمان غالب در ميان يك جمع معدود اما متمركز در يك جغرافيا وجود دارد.

اين امر في حد نفسه اشكالي ندارد، مشروط بر اينكه آنان كه اين اقدامات را انجام مي دهند، بدانند چه مي كنند. اشكال در اين است كه اين دوستان، تصور كنند اين شبه كشفيات، امور تاريخي و واقعيت هاي موجود در گذشته اين امت است و با چند ارجاع به چند منبع تاريخي ثابت مي شود. اما بدانند كه بيش از كشف گذشته در حال ساختن يك بناي تازه اند و البته اگر مخاطبان آنها هم اين را دريافته باشند، كار آسان تر خواهد بود. نمي شود هم تصور كنند كه در حال بازسازي گذشته اند و هم آماده باشند تا بدون مشكل و بي دردسر و گرفتاري در گذشته گرايي يك ساختار نوين براي وضع موجود جامعه و اصلاح آن ارائه دهند. در واقع، يك مشكل تحريف تاريخ است و مشكل ديگر ساختن يك دنياي نوين. حتي نياز دارد تا ما ذهن هاي آزادتري داشته باشيم و در چارچوب ارزش هاي كلي مقبول در جامعه و جهان به طراحي بپردازيم.

تمدن اسلامي از واقعيت تا آرزو


 روزنامه شرق، شماره 3464 به تاريخ 11/4/98، صفحه 8 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 7 بار
    



آثار ديگري از "دكتر رسول جعفريان"

  فقدان نگرش علمي- تجربي
دكتر رسول جعفريان، شرق 18/10/97
مشاهده متن    
  آيا تمدن بدون كتاب در راه است؟
دكتر رسول جعفريان، شرق 6/9/97
مشاهده متن    
  عاشورا در تاريخ / نگاهي به اسناد راوي حادثه كربلا
دكتر رسول جعفريان، اعتماد 27/6/97
مشاهده متن    
  برخورد امام رضا(ع) با ادعاهاي غاليان
دكتر رسول جعفريان*، ايران 1/10/93
مشاهده متن    
  تاريخ تكذيب ادعاهاي مهدويت دروغين / آيا علماي شيعه براي ظهور حضرت مهدي (عج) تعيين وقت كرده اند؟
دكتر رسول جعفريان*، ايران 22/3/93
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان
نظر بدهيد

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه امنيت پژوهي
متن مطالب شماره 65، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است