|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق98/4/11: عادت نمي كنيم
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3470
سه شنبه 18 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3464 11/4/98 > صفحه 12 (جامعه) > متن
 
      


عادت نمي كنيم
در نخستين نشست «سيل؛ در جست وجوي مديريت مردمي بحران» مطرح شد


شرق: نخستين جلسه از سلسله نشست «سيل؛ در جست وجوي مديريت مردمي بحران»، عصر يكشنبه نهم تير در خانه گفتمان شهر برگزار شد. محور اين نشست، «جامعه شناسي بحران» بود و تلاش شد به پرسش كليدي «آيا مي توان از الگوي ايراني مواجهه با بحران هاي طبيعي به ويژه سيل سخن گفت؟» پاسخ داده شود. يكي از سخنرانان اين نشست با طرح اين پرسش كه «چرا انسان ايراني به حادثه عادت نمي كند و در دوره مدرن صورت مسئله را پاك مي كند و سعي دارد فراموشش كند؟»، به اين موضوع از زاويه كم توجهي به عوامل انسان ساز در به وجودآمدن بحران ها پاسخ داد.

آغازگر نشست، «سيدمجتبي علوي مقدم»، معاون عمران و بهسازي شهري شركت بازآفريني شهري ايران بود كه گفت: توجه به مشاركت مردم در كشور ما در راس امور است كه نمونه آن، شوراهاي اسلامي شهر و روستا و حضور مستقيم مردم در تصميم گيري ها است. در اين ميان، اگر با حضور مردم حوادث طبيعي مديريت شود، مشكلات كمتر خواهد شد. اما ايران هم كشور حادثه خيزي است و همه بايد براي كاهش عوارض ناشي از اين حوادث بكوشيم. او ادامه داد: دخالت ناآگاهانه بشر در عوارض طبيعي ازجمله عواملي است كه مي تواند خسارت ناشي از اين حوادث را تشديد كند كه يكي از آنها حريم و بستر رودخانه ها است. جز اين، دست اندازي در مجموعه ها و نبود برنامه براي ساماندهي يكي از عوامل تشديد است. ديگر، نوع مديريت منابع آب و مصارف آن است و البته تغييرات اقليمي هم تاثير زيادي دارد. 

و اما مردم به گفت وگو و هم فكري نياز دارند كه وقتي با چنين مشكلاتي مواجه مي شوند، چه كنند زيرا آنها كه به سنت هزاران ساله خود، سعي مي كنند با آن مشكل مواجه شوند، در نتيجه ما هم بايد اولويت مان را با مردم تنظيم كنيم. زيرا هرگاه حاكميت مردم را طرف حساب خود قرار نداد، همان جا تبديل به نقطه آسيب شد. علي القاعده بايد همه امكانات در اختيار مردم قرار گيرد ولي شدت و ضعف آن به حاكميت بستگي دارد كه چقدر علقه و علاقه دارد تا آن را در اختيار مردم قرار دهد. 

او اضافه كرد: يكي از راهكارهاي عملي براي مقابله با مشكل، بهره مندي از مشاركت و هم فكري مردم و نهادهاي خصوصي است و در اين ميان، نبايد سنت حسنه وقف را فراموش كرد. از ديگر راه ها، مي توان به  ارتقاي تاب آوري شهري، ايجاد نهادهاي شهري با تكيه بر فعاليت مردم و مديريت و ساماندهي بافت هاي شهري توسط خود مردم اشاره كرد. 

سخنران بعد، «آذر تشكر» بود كه با عنوان «مواجهه جامعه ايراني با سيل» سخن گفت و با يك پرسش آغاز كرد كه مواجهه بخش هاي مختلف جامعه ايراني با بحران (سيل) چگونه بوده است و اينكه الگوي جايگزين براي مديريت بحران چيست.

او هفت روش مواجهه تيمي، درك واقعيت از نزديك (10 شهر)، روش اتنوگرافيك، گزارش و بازخواني واقعيت درك شده، فراخوان تئوري، رفت و برگشت بين تئوري و تجربه و ايجاد گفت وگوي جمعي را روش هاي برخورد با مسئله سيل در پژوهش ميداني خود عنوان كرد و افزود: گفت وگوي جمعي درباره سيل، شرايطي را مي طلبد كه اعم از شناخت ابعاد مسئله، شناخت صاحب نظران، ايجاد جريان بين الاذهاني، درگيركردن مداخله كنندگان متنوع، ابعاد كوچك و كم هزينه، گفت وگوي متمركز و مداوم، دخيل كردن گروه ها و موقعيت هاي در حاشيه قرار گرفته است.

او در بخش ديگري از سخنان خود، از تروماي جمعي ياد كرد و گفت: تروما توسط جامعه احساس و صورت بندي مي شود. صورت بندي جامعه، درك اجتماعي از فاجعه را دوباره مي سازد. جامعه از اتفاقاتي كه تحت كنترل شان نباشد، معاني تروماتيك مي سازد. تروماي جمعي زخمي براي هويت اجتماعي است. تروماي مشترك بسته به فرايندهاي جمعي تفسير فرهنگي دارد. 

او همچنين پيش بيني، غافلگيري، ضعف ما، قرباني بلاياي طبيعي، عملكرد بهتر گذشتگان و عملكرد خارجي ها را ويژگي هاي بحران در فهم جامعه ايراني دانست و تصريح كرد: بستر و زمينه مسئله وقوع سيل را مي توان شامل فقدان بارش هاي مداوم و يكپارچه براي تمام سرزمين، ساخت شهرها در كنار رودها، مسيرهاي طبيعي جمع آوري و هدايت آب، تغيير رفتار شهر با رودخانه در شهرهاي امروزي و فراموش كردن زبان آب و سرزمين دانست. 

اين جامعه شناس عاملان درگير در سيل را دولت، مردم، گروه هاي فقير، گروه هاي ثروتمند و طبقه متوسط و خسارت به تاسيسات دولتي، بيمارستان ها، دانشگاه ها، مناطق سكونتي، اسناد شخصي و دولتي و  دستگاه هاي عمومي به شمار آورد و گفت: ابعاد بحران را بايد وضعيت گروه هاي درحاشيه و غيررسمي، زمين، ساختار مالكيت شهري، پايداري بحران (سيل 40روزه)، تصميمات حين بحران؛ زمينه ساز بحران هاي آينده، زنجيره بحران و از دست دادن منابع اصلي شهر مانند زمين قلمداد كرد. 

الگوي مديريت بحران دولت و نهادهاي حاكميتي ديگر بخش سخنان آذر تشكر بود كه او به چالش كشيد و ابعاد آن را ناهماهنگ، سياست هاي خنثي كننده، دولت به عنوان قرباني بحران، هدررفتن منابع، بدون برنامه ريزي، بخشي و كوتاه مدت، عدم مديريت شرايط بحران، فقدان نگاه اجتماعي، بدون مديريت نيروها و ظرفيت اعلام كرد و درباره الگوي برنامه ريزي شهري خاطرنشان كرد: تهيه و تصويب طرح ها در مركز، بي توجهي به دانش بومي، بي توجهي به امر بحران هاي شهري، بخشي نگاه كردن و تعيين ضوابطي كه زمينه فساد را فراهم مي كند، ازجمله اين الگو هستند و در سوي ديگر، الگوهاي مردمي شامل خودجوش و احساساتي، فاقد ساماندهي، فاقد شناخت ابعاد واقعيت و نيازها هستند. همچنين براي بررسي الگوي مديريت محلي بحران بايد از هماهنگي بين دستگاهي، تصميمات به موقع، ابتكارات، برداشتن موانع، شبكه اجتماعي _ مديريتي، پيوند با دانش بومي، رهبران محلي، اقدامات كوچك سرنوشت ساز ياد كرد كه نقاط قوت هستند و نداشتن برآورد نقطه ضعف آن به حساب مي آيد.

او در پايان، رويكرد متفاوت و قدرتمند به بحران هاي طبيعي، رويكرد جامعه محور و تقويت مراقبت هاي اجتماعي را از جمله پيشنهادهاي خود مطرح كرد. 

در ادامه، «محمد سالاري» براي حاضران سخن گفت و ابتدا درباره جامعه شناسي بحران گفت: رفتار انسان ها در جوامع بحران قابل بررسي است و مي توان آن را در جامعه شناسي بحران تسري داد و به عنوان علم واحد در نظر گرفت. اما بايد شباهت ها و تفاوت ها را در جوامع در نظر گرفت زيرا در بحران همه درگير مي شوند ولي تجربيات تروماتيك همه شبيه به هم نيست. مثلا در نيويورك اگر برق قطع شود، يك بحران است و چنان عجيب است كه در سيبري زلزله رخ دهد ولي در ژاپن چون بحران بدل به امري دائمي شده است، پس از لحظه حادثه، همه وظايف خود را مي دانند. در نتيجه جامعه شناسي بحران، جوامع گوناگون را پديد مي آورد اما در سرزمين ما فاصله هر بحران طولاني است و به واقع سرزمين ما، سرزمين سكون و بحران است و هرگاه هم سيل يا زلزله رخ دهد، متعجب مي شويم. 

اين جامعه شناس افزود: سوال اينجا پيش مي آيد كه چرا انسان ايراني به حادثه عادت نمي كند و در دوره مدرن صورت مسئله را پاك مي كند و سعي مي كند فراموشش كند. در سيل به مثابه ابژه، مثلا در شيراز رودخانه خشك را تبديل به جاده مي كند يا در گنبد و آق قلا، در بالادست گرگانرود سد احداث مي كند و پايين دست تبديل به مزبله دان مي شود؛ گويي كه رودخانه خشك به خاطر خشك بودن از ذهن ما خارج مي شود. پس از آنكه اعراب به ايران آمدند، در خوزستان، شهر عسكر مكرم ساخته شد كه يك قرن پس از احداثش، با سيل مهيبي نابود شد؛ زيرا نبايد ساخته مي شد و حكمت محلي ناديده انگاشته شده بود و حالا آمده اند در اين سال‎ ها شهر جديد رامين را درست در همان حوالي ساخته اند. پيشنهاد اين است كه دانش بومي را از درون تجربه زيسته خودمان بررسي كنيم. 

آخرين سخنران، «حبيب جباري» بود. او كه معاون امور برنامه ريزي، نظارت و آمايش سرزمين سازمان برنامه و بودجه كشور است، نقش جامعه شناسي در تحليل، تبيين و مديريت مخاطرات طبيعي را مورد بررسي قرار داد. او سيل را مخاطره‎اي فراموش شده عنوان كرد كه دليل آن انقطاع تاريخي است كه به جنس اين رويداد برمي گردد. و البته مديريت مخاطرات تدريجي و ناگهاني تفاوت عمده دارد زيرا تلفات سيل كمتر ولي پيامدهاي آن بيشتر است. 

او ويژگي ايراني مديريت مخاطرات طبيعي را شامل علم پذيري/ علم گريزي، جامعه يادگيرنده/ جامعه فراموشنده، اعتماد نهادي/ بي اعتمادي، سياست گذاري/ سياست زدگي و مديريت يكپارچه/ مديريت گسسته تلقي كرد كه بايد اصلاح شود و به سوي مديريت صحيح مخاطرات طبيعي پيش رود. 

عادت نمي كنيم


 روزنامه شرق، شماره 3464 به تاريخ 11/4/98، صفحه 12 (جامعه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 6 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه مطالعات خاورميانه
متن مطالب شماره 93، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است