|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد98/4/20: دغدغه اي به نام «سياست هويت»
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4657
چهار شنبه 26 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4652 20/4/98 > صفحه 2 (خبر) > متن
 
 


يادداشت 
دغدغه اي به نام «سياست هويت»


نويسنده: رحمان قهرمان پور

«هويت» پديده اي قديمي اما «سياست هويت» تقريبا جديد است. زماني كه ارزش هاي ليبرال و ليبرال دموكراسي در غرب مستحكم شد شايد كمتر كسي فكر مي كرد مساله هويت دوباره به دغدغه خيل عظيمي از مردم جهان تبديل شود. زيرا تصور مي شد بهروزي اقتصادي مي تواند يك بار براي هميشه معضل هويت را حل وفصل و در سياست به يك امر فرعي تبديل كند.

هويت خوشايند ليبرال ها نبود و نيست. آن را دوست ندارند و اختلاف برانگيز مي دانند. زيرا در اغلب موارد اختلاف برسر هويت ها را نمي توان با معامله و بده بستان رفع و رجوع كرد. هويت براي كاركرد بازار مزاحمت ايجاد مي كند. زيرا توليد و مصرف هويت محور مي تواند آشفتگي ايجاد كند. مثلا فلان هويت بگويد توليد و مصرف فلان كالا توهين به هويت ماست و نظير اينها.  در چنين شرايطي وقتي يك مدافع سرسخت ليبرال دموكراسي يعني فرانسيس فوكوياما از هويت سخن مي گويد بايد پذيرفت كه مساله و در واقع سياست هويت دغدغه اي جدي براي ليبرال ها شده است، مخصوصا اينكه دعواي هويت از جناح چپ به جناح راست هم منتقل شده است. البته بدفهمي هايي از كتاب هويت فوكوياما صورت گرفته كه اميدوارم ترجمه آن تا حدي به رفع آنها كمك كند. يكي از اين بدفهمي ها اين بود كه فوكوياما در اين كتاب از سوسياليسم دفاع كرده است. اين برداشت دقيق نيست.

 اگر در جناح چپ از ضرورت به رسميت شناختن هويت هاي متكثر، قومي، زباني، نژادي و جنسيتي سخن گفته مي شود در جناح راست بحث بر سر احياي هويت ملي فرهنگي يا همان ناسيوناليسم است. سياست هويت چپ در شكل حمايت از مهاجران، اقليت ها و... خود را نشان داده و سياست هويت راست در شكل مبارزه با مهاجران و احياي ناسيوناليسم و اين دعوا به زعم فوكوياما در كتاب هويت در حال جايگزين شدن با دعواي قديمي ماركسيسم - ليبراليسم است. دعواي ماركسيست ها با ليبراليست ها بر سر توزيع ثروت و روابط توليد و آزادي عمل نيروهاي بازار و جايگاه طبقه كارگر بود و دعواي سياست هويت چپ و راست بر سر حقوق اقليت ها، شهروندان، مهاجران و زنان است و موضوعاتي چون توزيع عادلانه ثروت و معيشت كارگران به حاشيه رفته است. حالا فوكوياما مي گويد بهتر است برگرديم به همان دعواي قديم ماركسيست ها و ليبراليست ها.

دعوايي كه خطرات و خشونت كمتري داشت. هويت ها را فراگيرتر تعريف مي كرد مثل هويت طبقه كارگر (مسيحي، مسلمان، يهودي، سياه و سفيد و...) درحالي كه سياست هويت به هويت هاي كوچكتر و محدودتر روي آورده است (هويت زنان، سياهان، مهاجران و...).

فوكوياما ظهور پديده اي مثل ترامپ را ناشي از اهميت پيدا كردن سياست هويت و كم اهميت تر شدن دعواي قديمي تر ماركسيست ها و ليبراليست ها مي داند و طبيعي است نتيجه بگيرد چاره خلاصي از ترامپ و ترامپيسم در روي برگرداندن از سياست هويت هم از طرف چپ ها و هم از طرف راست هاست. اينجاست كه نداي بازگشت سوسياليسم سر مي دهد و مي گويد چپ به جاي تاكيد بر شناسايي رسمي هويت هاي خرد و كوچك و محلي كه اكنون درحال انجام است بايد به شناسايي هويت هاي كلان طبقاتي (فراقومي و فرانژادي) برگردد، يعني دوباره خودش را نماينده طبقه كارگر معرفي كند و بگويد كارگران جهان متحد شويد. او در عين حال از ليبرال ها هم مي خواهد در سياست مهاجرت و شهروندي تجديدنظر كنند. ادغام مهاجران در جامعه ميزبان را جدي بگيرند و به كاركرد بازار در توزيع ثروت توجه بيشتري نشان دهند.

اگر بخواهيم كتاب «هويت» فوكوياما را كه نسخه اصلي آن 9ماه پيش در آمريكا چاپ شده است به كتاب «نظم و زوال سياسي» او ربط دهيم شايد به اين جمع بندي برسيم كه از نظر وي ظهور ترامپ نشان داد ليبرال دموكراسي ها علاوه بر معضل حامي پروري مجدد كه در هيات ظهور خانواده هاي بوش و كلينتون خود را نشان داد با معضل ديگري به نام سياست هويت مواجه شده اند كه عامل برآمدن و پيروزي ترامپ در آمريكا و برگزيت در بريتانيا بود. اگر فوكوياما در كتاب نظم و زوال سياسي مي گويد كه براي رهايي از معضل حامي پروري بايد نظام اداري را اصلاح كرد و حاكميت قانون را برقرار نمود، در كتاب هويت هم مي گويد كه براي خلاص شدن از سياست هويت بايد هويت ها را كلان تر و فراگير تر تعريف كرد. مثل دو هويت چپ و ليبرالي كه در گذشته وجود داشت و افراد بدون توجه به مليت و نژاد و زبان و حتي جغرافيا خود را ماركسيست يا ليبرال مي دانستند.

البته عملي بودن چنين بازگشتي سخت محل ترديد است. فوكوياما از چپ ها مي خواهد دفاع از خرده هويت ها را كنار بگذارند زيرا اين كار باعث شقه شقه شدن جامعه مي شود اما از ليبرال ها هم مي خواهد در سياست هاي شهروندي و مهاجرت تجديدنظر كرده سختگيرانه عمل نكنند و به جاي آن آموزش مهاجران و ادغام آنها در جامعه ميزبان را جدي بگيرند. اما ترجمان اين سياست هويت در ايران چگونه است؟ آيا احياي نصف و نيمه جريان نو ماركسيستي را مي توان به سياست هويت نسبت داد؟ آيا تقويت جريان هاي ناسيوناليستي مخالف تكثرگرايي نشان از ظهور سياست هويت راست در ايران دارد؟ جايگاه اصولگرايان و اصلاح طلبان در اين سياست هويت نوظهور كجاست؟ همه اينها سوالاتي است كه خواندن اين كتاب مي تواند در ذهن خواننده ايجاد كند. مثلا مي توان پرسيد رقابت يا دعواي اصولگرايي و اصلاح طلبي بيشتر حول هويت و به تبع آن ارزش هاست يا حول نحوه توزيع ثروت و روابط توليد؟ در نگاه اول به نظر مي رسد روند تحولات در ايران از دهه 70 تاكنون عكس مسيري بوده كه فوكوياما توصيف مي كند.

يعني در دهه 70 دعواي اصلاح طلبي و اصولگرايي عمدتا حول آزادي هاي مدني، توسعه سياسي و حقوق شهروندي و نظير اينها بود. درحالي كه از اواسط دهه 1380 و با رويكرد دولت محمود احمدي نژاد در توزيع ثروت (يارانه) اين دعوا به سمت دعواي سنتي ماركسيست ها و ليبراليست ها بر سر نحوه توزيع عادلانه ثروت، روابط كار و بازار سوق پيدا كرده است و دولت حسن روحاني هم از سياست هويت براي كسب راي و از دعواي بازتوزيع ثروت براي حكمراني استفاده كرده است. به عبارتي اصلاح طلبان در دهه گذشته هرچه بيشتر به سمت سياست هاي بازار دوستانه (و به تعبيري سرمايه داري) حركت كرده اند و اصولگرايان توجه بيشتري به سياست هاي بازتوزيع ثروت نشان داده اند. تقويت «كارگزاران سازندگي» در دهه 90 در مقابل «اتحاد ملت» يكي از نشانه هاي بروز چنين اتفاقي است.

در جناح اصول گرايي هم «موتلفه» كه طرفدار بازار بود حاشيه نشين و تضعيف شده و در مقابل جريان «عدالت خواه» طرفدار بازتوزيع ثروت، قوي تر شده است. در انتخابات رياست جمهوري 96 صف آرايي نامزدهاي جدي حول سياست هويت از يك طرف و سياست توزيع از طرف ديگر بود. قاليباف با شعار 4درصد و 96درصد نماينده جريان طرفدار بازتوزيع ثروت و جهانگيري نماينده جريان بازار بود. اما رقابت اين دو تحت الشعاع رقابت بر سر سياست هويت ميان رئيس جمهور مستقر و آقاي رئيسي قرار گرفت و دست آخر سياست هويت بود كه در لابي قدرت حرف آخر را زد و قاليباف و جهانگيري را كنار گذاشت تا دعواي هويت (و ارزش ها) نتيجه انتخابات را تعيين كند. اما اگر در يك عالم موازي نمايندگان سياست بازتوزيع ثروت يعني قاليباف و جهانگيري در صحنه مي ماندند، ممكن بود نتيجه به نفع اصولگرايان رقم بخورد. پس مي توان پرسيد كه آيا در انتخابات 1400 دعواي اصلي نامزدها برسر سياست هويت خواهد بود يا سياست بازتوزيعي؟


*مترجم كتاب «هويت» فرانسيس فوكويامادغدغه اي به نام «سياست هويت»


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4652 به تاريخ 20/4/98، صفحه 2 (خبر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 12 بار



آثار ديگري از " رحمان قهرمان پور"

  استفاده اردوغان از موج ناسيوناليسم
رحمان قهرمان پور، اعتماد 18/5/97
مشاهده متن    
  هيچ چيزي براي معامله نيست
رحمان قهرمان پور، اعتماد 28/4/97
مشاهده متن    
  تناقض خلع سلاح و شتابزدگي
رحمان قهرمان پور، اعتماد 23/3/97
مشاهده متن    
  مسير تحول اروپا از 2003 تا 2018
رحمان قهرمان پور*، ايران 27/2/97
مشاهده متن    
  بر هم زدن معادله سوريه
رحمان قهرمان پور، اعتماد 23/1/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه آفاق نور
متن مطالب شماره 27-28، بهار تا زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است