مقایسه روش های ترسیمی و آماری تعیین تعداد واحد نمونه برداری در مطالعات پوشش گیاهی اکوسیستم های بیابانی زیرکوه خراسان جنوبی

پیام:
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل (دارای رتبه معتبر)
چکیده:
سابقه و هدف

تعیین حداقل تعداد واحد نمونه برداری و حداقل پارامترهای مورد اندازه گیری؛ از ملزومات اساسی اندازه گیری پوشش گیاهی است. روش های مختلفی برای این منظور، بکار برده می شود. روش های ترسیمی و شاخصه های آماری، از رایج ترین روش ها می باشند که بر اساس آن، با اندازه گیری یک یا تعدادی از صفات گیاهی گونه غالب؛ تعداد واحدهای نمونه برداری، مشخص می گردد. از اینرو، در پژوهش حاضر، دو روش مذکور، در اکوسیستم های بیابانی زیرکوه خراسان جنوبی با غالبیت گونه های Salsola richteri و Ammotamnus lehmannii، مورد مقایسه قرار گرفت.

مواد و روش ها

برای انجام پژوهش، محدوده ای از رویشگاه، به وسعت 100 هکتار، به عنوان توده معرف، انتخاب شد و جهت تعیین تعداد واحدهای نمونه بردای، با استناد به مطالعات قبلی و پراکندگی پوشش گیاهی؛ تعداد 10 پلات اولیه به اندازه 10×10 متر، به صورت تصادفی در داخل توده معرف، مستقر شد. سپس با اضافه کردن تعداد پلات ها و برآورد میانگین درصد پوشش تاجی و تعداد پایه های گیاهی گونه Salsola richteri در دفعات مختلف؛ تعداد مناسب واحد نمونه برداری، به روش ترسیمی رایج در مطالعات مرتعداری و کاربرد منحنی تجمع گونه ای (SAC)، مشخص گردید. همچنین با محاسبه آماره های اول و دوم کوکران، یامن، حدود اطمینان و ضریب تغییرات؛ تعداد مناسب واحد نمونه برداری نیز به روش آماری، تعیین گردید. برای این منظور، تمامی محاسبات آماری، در بسته biotools در محیط نرم افزار R ، انجام شد.

نتایج

بر مبنای کاربرد روش های ترسیمی، تعداد مناسب واحد نمونه بردای، بر مبنای کاربرد منحنی تجمع گونه ای (SAC)، 40 عدد و بر اساس روش رایج در مطالعات مرتعداری، 50 عدد، تشخیص داده شد. با استفاده از آماره های اول و دوم کوکران و ضریب اصلاحی با میزان خطای قابل قبول 10 درصد، به ترتیب 78 تا 92 واحد نمونه بردای، ، برای رویشگاه مورد پژوهش، مناسب است که اگر نمونه برداری اولیه تا سطح توان 100 درصد، ادامه داده شود؛ در نتیجه، حدود 200 واحد نمونه برداری، لازم خواهد بود. تعداد واحد نمونه برداری قابل محاسبه توسط آماره دامنه تغییرات (حداقل: 53، حداکثر: 160 و بهینه: 75)، به تعداد محاسبه شده توسط رابطه کوکران، نزدیک تر است. ضعیف ترین آماره برای محاسبه تعداد واحد نمونه برداری، ضریب تغییرات است که بر اساس آن، تعداد 10 پلات با کمترین ضریب تغییرات، مناسب ترین تعداد واحد نمونه بردای برای رویشگاه، تشخیص داده شد. مناسب ترین تعداد پلات در منطقه مورد مطالعه 75 عدد پیشنهاد شد، چرا که تعداد بهینه پلات با حداقل تلاش نمونه برداری (از لحاظ هزینه و زمان) اطلاعات بیشتری را فراهم می کند.

نتیجه گیری

نتایج پژوهش، نشان داد که بر مبنای کاربرد روش های ترسیمی، بیش از 40 واحد نمونه بردای، برای اندازه گیری پوشش گیاهی، مناسب است که به لحاظ آسان بودن شمارش پایه های گیاهی در روش منحنی تجمع گونه ای نسبت به تخمین درصد پوشش تاجی در روش ترسیمی رایج در مطالعات مرتعداری و همچنین، هزینه کمتر روش منحنی تجمع گونه ای، به واسطه کاربرد تعداد کمتری واحد نمونه برداری؛ روش منحنی تجمع گونه ای، برای محاسبه تعداد مناسب واحد نمونه برداری برای اکوسیستم های بیابانی منطقه، پیشنهاد می گردد. همچنین بر مبنای نتایج، رابطه معنی داری بین ضریب تغییرات (CV) و تعداد واحد نمونه بردای اولیه، وجود ندارد. یعنی افزایش تعداد واحد نمونه برداری (پلات)، لزوما منجر به کاهش انحراف معیار داده ها نمی شود، از اینرو، پیشنهاد می شود در مطالعاتی که تعداد نمونه اولیه کمتر از 40 عدد انتخاب می شود؛ از روش ترسیمی یا رابطه ضریب تغییرات با تعداد پلات، برای تعیین تعداد واحد نمونه برداری، استفاده نشود.

زبان:
فارسی
صفحات:
97 تا 113
لینک کوتاه:
magiran.com/p2594485 
دانلود و مطالعه متن این مقاله با یکی از روشهای زیر امکان پذیر است:
اشتراک شخصی
با عضویت و پرداخت آنلاین حق اشتراک یک‌ساله به مبلغ 1,390,000ريال می‌توانید 70 عنوان مطلب دانلود کنید!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی نامحدود همه کاربران به متن مطالب تهیه نمایند!
توجه!
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.
In order to view content subscription is required

Personal subscription
Subscribe magiran.com for 70 € euros via PayPal and download 70 articles during a year.
Organization subscription
Please contact us to subscribe your university or library for unlimited access!