|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
تجلي خط «مُحَقَق» بر خطوط «ريحان» و «ثلث» در كتابت قرآن كريم
magiran.com >  فصلنامه نگره >سال يازدهم، شماره 39 > متن
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
ارسال الکترونيکي مقاله
شماره جديد اين نشريه
سال يازدهم
شماره 40
زمستان 1395


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:
1 مصوب هنر و معماري

خدمات سايت




 


فصلنامه نگره ، سال يازدهم، شماره 39



عنوان:
تجلي خط «مُحَقَق» بر خطوط «ريحان» و «ثلث» در كتابت قرآن كريم


نويسنده(گان):
عبدالرضا چارئي *، حسنعلي پورمند،


چکيده:
درآغاز قرن سوم هجري، به خاطر پيچيدگي اَشكال و قرائت خط كوفي، خطوطي تازه رشدي ناگهاني يافتند. اين خط ها كه از منشا مشتركي برخاسته بودند به اقلام ِسته (قلم هاي شش گانه) معروف شدند كه عبارت اند از: «مُحَقَق، ريحان، ثلث، نَسخ، تُوقيع، رقاع». روايات گوناگوني در تقدُم و تاخُر اين خطوط وجود دارد اما به هر جهت اين اقلام پايه و اساس خط و خوشنويسي اسلامي را مُهيا كردند و تا ابداع خطوط «تعليق»، «نستعليق» و «شكسته نستعليق»، كه به دست ايراني ها و در فاصله قرن هفتم تا يازدهم هجري صورت گرفت، هرچه گذشت و هرآنچه خلق و نگاشته شد در همين حدود كلي قلم هاي شش گانه صورت پذيرفت، اما سر منشا همه اين قلم هاي شش گانه «خط مُحقَق» است كه به خاطر شكوه و عظمت، اندام درشت، فاصله هاي منظم، يكدست و ساده بودن به اين نام شناخته شده است. در اين خط هر حرف شكل ثابت و معيني دارد و با حروف ديگر اشتباه نمي شود. همچنين كلمات متداخل نوشته نمي شود. بدين جهت خطي است واضح و روشن. خط ريحان با فاصله يك قرن بعد و شبيه خط مُحقَق پديد آمد به نحوي كه آن را «باريكِ مُحقَق» نام نهادند. در اين خط همانند خط مُحقَق خصوصياتي از «خط ثلث» را نيز مي توان يافت. خط مُحقَق و ريحان در نظر اول شبيه خط ثلث هستند، اما براثر دقت تفاوت هاي واضحي در شكل حروف آن ها ديده مي شود. اين دو خط تا قرن يازدهم هجري براي كتابت قرآن كريم در ايران و ساير كشورهاي اسلامي رواج داشته و به خاطر خوانا بودن يكي از موجبات به كار رفتن اين خط بوده است. در اين پژوهش آثار خوشنويسي خط مُحَقَق، ريحان، و ثلث در كتابت قرآن كريم بررسي و به جنبه هاي تفاوت ها و تشابهات سه خط مُحقَق، ريحان و ثلث و برتري (تجلي) خط مُحقَق، هدف اصلي مقاله پيش روست و پرسش هاي آن به ترتيب زير است: 1- ويژگي اصلي خط مُحَقَق چگونه است؟ 2- عامل تاثير و تجلي خط مُحقَق بر دو خط ريحان و ثلث چيست؟
روش تحقيق بر اساس تاريخي– توصيفي و مبناي گردآوري كتابخانه اي و مشاهدات ميداني بررسي شده است و دستاورد حاصل از اين تحقيق نمايانگر تاثير خط مُحقَق بر دو خط ريحان و ثلث و مهجوريت خط مُحقَق براي ادامه تحقيق و اصلاح اسناد مكتوب است. نتيجه اينكه خط محقق مستقيماً از خط كوفي ايراني گرفته شده است و در درجه اعتبار بعد از خط كوفي است و هيكل و اندام و صورت ظاهري حروف خط ريحان و ثلث (چه در مفردات و چه در تركيب) تحت تاثير تنگاتنگ و همنشين خط محقق قرار دارد و به همين لحاظ خط محقق دركتابت قرآن كريم بر دو خط ريحان و ثلث تجلي نموده است.

کليدواژگان:
قرآن، خوشنويسي، مُحَقَق ريحان، ثلث


لينک کوتاه به اين صفحه:  
 

دوست گرامي:

    با تشکر از همراهي شما به اطلاع مي رساند مطالعه متن مقالات نشريات و خدمات اختصاصي اين سايت تنها براي اعضا و با پرداخت حق عضويت (اشتراک طلايي) امکان پذير است.

  هزینه حق عضویت سالانه(اشتراک طلایی):

  • مشترکان داخل کشور     200.000 ريال (100 مقاله اعتبار اولیه) پرداخت با همه کارتهای بانکی
  • مشترکان خارج از کشور   50 دلار  (50 مقاله اعتبار اولیه) پرداخت با  Paypal
  اگر عضو سايت هستيد:
     شناسه کاربري:
     رمز عبور:

  اگر عضو سايت نيستيد:
شما با تکميل فرم عضويت و تاييد نشاني ايميل خود در سايت "بانک اطلاعات نشريات کشور magiran.com"  مي توانيد از امکانات اختصاصي اين سايت به شرح زير استفاده نماييد.:
  • دسترسي به متن مقالات پس از پرداخت حق عضويت و فعال سازی اشتراک طلايي
  • استفاده از  فروشگاه سايت و سفارش اينترنتي اشتراک نسخه چاپي نشريات با 10 درصد تخفيف
  • ايجاد فهرست نشريات مورد علاقه براي دسترسي سريع
  • اطلاع از انتشار نشريات مورد علاقه از طريق پست الکترونيکي
  • دريافت روزانه سرخط مطالب روزنامه هاي عضو بر اساس کلمات انتخابي خودتان تا سقف 10 عنوان


آيا مايل به عضويت در بانک اطلاعات نشريات کشور هستيد؟ 
(رايگان)

          

 



 

 

 
 
ارسال مطلب به دوستان
نظر بدهيد
ثبت در فهرست علائق

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
آرشيو اين مجله
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله الكترونيك پزشكي شيراز
متن مطالب شماره 11 (پياپي 88)، Nov 2017را در magiran بخوانيد.

 

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است