رویارویی خط مقاومت و خط سازش؛ نقطه کانونی راهبردهای انقلاب اسلامی در آغاز دهه پنجاه

چکیده:

روجر کیران و توماس کنی دو تن از پژوهشگران انقلاب اکتبر روسیه در خصوص فروپاشی شوروی معتقدند فروپاشی اتحاد شوروی به علت بحران اقتصادی یا به سبب قیام مردم رخ نداد بلکه به علت اصلاحات در بالا به وسیله دو جریان عمده درون ساختار حاکمیت اتفاق افتاد؛ دو گرایش متفاوت که در ساختار حزب کمونیسم نهادینه شد و سازمان قدرت را شکل می داد. یک جریان گرایش پرولتری (کارگری) و بورژوایی (سرمایه دار) و جریان دوم گرایش دموکراتیک (مردم گرا) و بوروکراتیک (دولت گرا). به اعتقاد آنها، سیاست های گورباچف اگرچه گریزناپذیر بود اما در فراهم کردن شرایط فروپاشی انقلاب اکتبر تصادفی نبود، بلکه بیش از هر چیز ناشی از نفوذ فرصت طلبان و سازشکارانی بود که از دیرباز در ساختار سیاسی شوروی رخنه کرده بودند و با گورباچف به قدرت رسیدند و شرایط را برای فروپاشی شوروی فراهم ساختند. روش اعتبارزدایی از نظام شوروی و تهی کردن آرمان های انقلابی این نظام، صرف نظر از محتوای سست، ضعیف و مادی گرای آن، اکنون می تواند درس های گرانبهایی به همراه داشته باشد. خط فرصت طلبی و خط سازشکاری نطفه دیرپایی در سیاست های ضد انقلابی در جنبش های اجتماعی است. فروپاشی هیچ یک از انقلاب های بزرگ و جنبش های مردمی، مقدر و از پیش مقرر نبوده و نیست. اما خط سازش و خط فرصت طلبی روند بازگشت به شرایط پیشاانقلابی را در قالب های به ظاهر جذاب و اصلاح طلبانه آنچنان تئوریزه کرده و آگاهانه گروه های اجتماعی معینی را برای پشتیبانی از خط سیاسی خود ساماندهی می کند که عادی ترین شکل فروپاشی جنبش های مردمی نهادینه شود. راست است که گفته اند آزاردهنده ترین وجه فروپاشی انقلاب ها از بسیاری جهات، فرصت طلبی و سازشکاری نیست که از درون نیروهای به ظاهر انقلابی سر بر می آورد بلکه آزاردهنده این است که جریان انقلابی نتواند جریان های فرصت طلب و سازشکار و سیاست های فرصت طلبانه و سازشکارانه را در هسته نظام انقلابی شناسایی و خنثی سازد؛ یعنی نظام انقلابی و انقلابیون، فاقد هوشیاری و اراده پولادین برای مقابله با فعالیت های آشکار و پنهان سازشکاران و فرصت طلبان باشند و درهای کشور را به روی این خط باز گذارند. تاریخ مطالعه جنبش های اجتماعی به ما می آموزد که رصد پیوسته روزنه های رخنه فرصت طلبان و سازشکاران در هسته انقلاب، یک ضرورت عقلی و تاریخی خط انقلابی و خط مقاومت است. امروز خطرناک ترین آفتی که می تواند هسته انقلاب اسلامی را تهدید کند و به آرمان های انقلاب اسلامی آسیب رساند نفوذ جریان سازش در ساختار دیوانسالاری جمهوری اسلامی است. فصلنامه پانزده خرداد در جهت ایفای رسالت انقلابی خود، هر از گاهی این موضوع و موضوعات مشابهی را که می تواند کمین گاه روزنه های رخنه در آرمان های انقلاب اسلامی باشد در معرض گفت وگوی صاحب نظران قرار می دهد. گفت وگوی حاضر نیز محصول نشست صمیمی با تعدادی از اساتید صاحب نظر در حوزه و دانشگاه است. بازخوانی شیوه های رویارویی خط مقاومت و خط سازش بی تردید یکی از نقطه های کانونی راهبردهای انقلاب در آغاز دهه پنجاه انقلاب اسلامی است که امیدواریم برای فهم ویژگی های دو خط مقاومت و سازش راهگشا باشد. از بنیاد تاریخ پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی و رئیس فرهیخته آن حجت الاسلام والمسلمین سید حمید روحانی که اجازه پالایش و استفاده از این متن را در فصلنامه پانزده خرداد صادر کردند، سپاسگزاریم.

زبان:
فارسی
صفحات:
159 تا 198
لینک کوتاه:
magiran.com/p2074656 
دانلود و مطالعه متن این مقاله با یکی از روشهای زیر امکان پذیر است:
اشتراک شخصی
با عضویت و پرداخت آنلاین حق اشتراک یک‌ساله به مبلغ 1,390,000ريال می‌توانید 70 عنوان مطلب دانلود کنید!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی نامحدود همه کاربران به متن مطالب تهیه نمایند!
توجه!
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.
In order to view content subscription is required

Personal subscription
Subscribe magiran.com for 70 € euros via PayPal and download 70 articles during a year.
Organization subscription
Please contact us to subscribe your university or library for unlimited access!