تصوف و عالمان شیعه در قرون نخستین (قرن اول تا قرن پنجم هجری)

پیام:
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل (بدون رتبه معتبر)
چکیده:

تصوف در بین شیعه مخصوصا شیعه امامیه با تصوف در اهل سنت تفاوت داشته است؛ تصوف در میان شیعه با فراز و نشیب های بسیاری مواجه بوده است و مخالفان و موافقان بسیاری وجود داشته اند. به نظر می رسد که تا اوایل قرن دهم، فقهای شیعه ردیه های کمتری بر تصوف نوشته اند و جز کتاب تبصره العوام مخالفت بسیار جدی و سختی با صوفیه دیده نشده است، حتی از قرن هفتم برخی عالمان شیعه امامیه، برای پی ریزی عرفان شیعی کوشیدند. در واقع تفاهم و هم سویی فکری میان صوفیه و سایر فرق شیعه، بخصوص اسماعیلیه و زیدیه، قبل از شیعه امامیه و تقریبا از قرن سوم و چهارم شروع شده بود؛ از جمله المویدبالله احمد بن حسین، ابوالحسن هارونی (متوفی 411) امام زیدی شمال ایران، کتابی با عنوان سیاسه المریدین در تصوف نوشت و از مشایخ صوفیه به حکما تعبیر کرد. در میان علمای شیعه امامیه اولین کوشش برای پایه گذاری عرفان شیعی، از سوی کمال الدین میثم بن علی بحرانی (متوفی 689) صورت گرفته است. او را فیلسوف محقق و حکیم مدقق نامیده و گفته اند که شرح نهج البلاغه وی مشتمل بر حکمت عملی، کلام و تصوف است و کسانی که پس از او برای نزدیک کردن تصوف و تشیع کوشیدند، به سخنان وی در این کتاب استناد کرده اند. پیوند تصوف و تشیع چنان تنگاتنگ به نظر می رسد که پژوهشگرانی در قدیم و جدید، از ابن خلدون گرفته تا سید حیدر آملی و در روزگار جدید هانری کربن و دیگران، یکی از ریشه های تصوف اسلامی به ویژه در سه قرن نخست اسلامی را در تشیع دانسته اند. گرچه تصوف اسلامی سنی مذهب در بسط پسین خود راه کم و بیش مستقلی از تشیع پی گرفت برخی پژوهشگران نشان داده اند که تصوف نه فقط در ریشه ها که حتی در اوج شکوفایی خود هنوز از تشیع مایه می گرفت. تصوف در تشیع از قرن دهم هجری به بعد ضعیف شد آن هم به دلیل حساسیت هایی که از جانب بزرگان شریعت در قبال تصوف اعمال شد و ایران که مرکزیتی در مسائل عرفانی داشت تقریبا خالی از بزرگان اهل معرفت و مشایخ طریق حق شد. این اتفاق موجب شد تا تصوف هم به دور از انحرافات نماند، همچون شریعت که آلوده انحرافات شد.

زبان:
فارسی
صفحات:
65 تا 76
لینک کوتاه:
https://www.magiran.com/p2741584 
دانلود و مطالعه متن این مقاله با یکی از روشهای زیر امکان پذیر است:
اشتراک شخصی
با ثبت ایمیلتان و پرداخت حق اشتراک سالانه به مبلغ 1,390,000ريال، بلافاصله متن این مقاله را دریافت کنید.اعتبار دانلود 70 مقاله نیز در حساب کاربری شما لحاظ خواهد شد.

پرداخت حق اشتراک به معنای پذیرش "شرایط خدمات" پایگاه مگیران از سوی شماست.

اگر مقاله ای از شما در مگیران نمایه شده، برای استفاده از اعتبار اهدایی سامانه نویسندگان با ایمیل منتشرشده ثبت نام کنید. ثبت نام

اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی نامحدود همه کاربران به متن مطالب تهیه نمایند!
توجه!
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.
In order to view content subscription is required

Personal subscription
Subscribe magiran.com for 70 € euros via PayPal and download 70 articles during a year.
Organization subscription
Please contact us to subscribe your university or library for unlimited access!