فهرست مطالب

انسان و محیط زیست - سال هفدهم شماره 2 (تابستان 1398)
  • سال هفدهم شماره 2 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • عاطفه صداقتی*، حمید طالب خواه صفحات 1-14
    توسعه شتابان جوامع انسانی آن‏ها را با مشکلات زیادی از جمله مسایل زیست محیطی مواجه نموده است. یکی از این مشکلات زیست محیطی، پدیده جزایر حرارتی شهری به معنای افزایش دمای نقاط‏ شهری نسبت به پیرامونشان می باشد.  این پدیده مشکلات زیادی از قبیل گرمازدگی، کاهش کیفیت منابع آب، افزایش آلودگی هوا و مصرف انرژی و... را برای شهرها و ساکنانشان به وجود آورده است. تحقیق حاضر از نوع کاربردی با روش توصیفی برپایه فن پیمایشی انجام شده است. هدف از پژوهش، بررسی وجود پدیده جزایر حرارتی در شهر بجنورد و ارایه پیشنهادهایی برای کاربست راهکارهای منطبق با توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی بوده است. بدین ترتیب در گام نخست بر پایه تحلیل اطلاعات مربوط به دما بین سال‏های 1382 تا 1394، در داخل و پیرامون شهر، سعی در اثبات پدیده جزایر حرارتی در شهر بجنورد شده است. از آنجا که علت اصلی ایجاد جزایر حرارتی شهری تغییر در پوشش زمین در نقاط شهری  و نحوه ساخت و ساز بشر می باشد و با توجه به این‏که الگوی توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی (TOD) در پی برقراری تعادل بین نظام کاربری زمین با نحوه استفاده از زمین و حمل و نقل عمومی است، به نظر می رسد بتوان با تعدیل راهکارهای اجرای توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی، در راستای کاهش اثرات جزایر حرارتی شهری گام برداشت. یافته ها نشان می دهند که در شهر بجنورد پدیده جزایر حرارتی وجود دارد. پیشنهاد تحقیق کاربست راهکارهای الگویTOD  در راستای کاهش اثرات جزایر حرارتی در شهرها (شهر بجنورد) است.
    کلیدواژگان: جزایر حرارتی، توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی (TOD)، شهر بجنورد
  • حسام الدین مهرفر*، محمد اکبری نسب، امیر سیه سرانی، امین رئیسی صفحات 15-25
    طی گشت تحقیقاتی راپمی 2001 پارامتر فیزیکی سرعت صوت در خلیج فارس اندازه گیری شد. محدوده ایستگاه های انتخابی برای اندازه گیری این پارامترها کل خلیج فارس را شامل می شد. البته این اندازه گیری ها به صورت گسسته از منطقهء مورد مطالعه صورت گرفته- است. در این تحقیق به مدل سازی مکانی پارامتر فیزیکی سرعت صوت در خلیج فارس با کمک تحلیل گر زمین آماری نرم افزار ArcGIS  پرداخته شده است، که حاصل کار، ایجاد نقشه های پیوسته ای از پارامتر حاضر در اعماق مختلف با اعتبار سنجی بالا می باشد. این نقشه های هوشمند این قابلیت را دارند که با کلیک کردن نشان گر ماوس، مقدار پارامتر مورد تحلیل هر مختصات مکانی     در ناحیه مورد مطالعه را پیش بینی نمایند. همچنین با تحلیل این نقشه ها نتیجه شد که سرعت صوت در اعماق سطحی تر در بخش های مرکزی به دلیل دما و شوری بالاتر، بیشترین مقدار و در قسمت های شرقی و غربی به دلیل مجاورت با آب های کم شور دریای عمان      در اطراف تنگه هرمز در بخش شرقی و اروندرود در بخش غربی این خلیج، کم ترین مقدار را دارد. همچنین در آب های عمیق تر به دلیل خروج آب شورتر خلیج فارس به دریای عمان، در اطراف تنگه هرمز و سواحل جنوبی خلیج فارس صوت بیش ترین سرعت را دارد.
    کلیدواژگان: خلیج فارس، مدل سازی مکانی، سرعت صوت، سیستم اطلاعات جغرافیایی
  • آزاده صالحی* صفحات 27-42
    فناوری گیاه پالایی یک فرآیند پایدار، ارزان قیمت و دوست دار محیط زیست است که استفاده توام از گیاهان و میکروارگانیزم ها را برای پالایش بسترهای آلوده فراهم می سازد. از میان روش های مختلف گیاه پالایی، سه روش تثبیت، استخراج و تصعید گیاهی برای پالایش خاک های آلوده به فلزات سنگین بکار می روند. تولید زی توده بالا، سیستم ریشه ای خوب توسعه یافته و یک سیستم دفاعی قوی، مهم ترین معیارهای کلی گیاهان برای موفقیت در فرآیند گیاه پالایی خاک های آلوده به فلزات سنگین می باشد. نتایج پژوهش های متعدد نشان داده است که در بین گیاهان مختلف، گونه های درختی به ویژه گونه های تندرشد متعلق به خانواده Salicaceae (صنوبرها و بیدها) گزینه های مناسبی برای استفاده در فرآیند گیاه پالایی می باشند. به طوری که این گونه های درختی زی توده زیادی تولید می کنند، نسبت به گونه های زراعی و مرتعی منابع غذایی برای چهارپایان نیستند، سیستم ریشه ای توسعه یافته ای برای جذب فلزات سنگین از خاک دارند و میزان تبخیر و تعرق زیاد در آن ها موجب افزایش جریان آب در درخت و انتقال فلزات به اندام های هوایی می گردد. برای افزایش کارایی فرآیند گیاه پالایی خاک های آلوده به فلزات سنگین، تکنیک های متعددی چون استفاده از گیاهان تراریخته، افزایش زیست فراهمی فلزات سنگین، افزایش رشد و تولید زی توده گیاه و استفاده از میکروارگانیزم ها پیشنهاد شده است. در نهایت از آنجایی که طی فرآیند گیاه پالایی زی توده گیاهی آلوده تولید می شود، مدیریت و دفع مناسب آن ضرورت دارد. در این مطالعه فرآیند گیاه پالایی به عنوان یک فناوری پایدار برای پالایش خاک های آلوده به فلزات سنگین از جنبه های مختلف مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: پالایش سبز، فلزات سنگین، خاک آلوده، تثبیت گیاهی، استخراج گیاهی
  • حسین معتمدی*، ابوالقاسم هدایت خواه، مصطفی عموپور صفحات 41-63

    جهت حفظ منابع فسیلی به عنوان مهم ترین منبع تامین انرژی، بشر نیازمند یافتن منابع تجدیدپذیری برای این مواد است. از جمله گزینه های پیش رو زیست توده است که قابلیت تبدیل به زیست سوخت ها را دارد. از جمله مهم ترین زیست سوخت های تولید شده اتانول است که به عنوان بهترین جایگزین برای بنزین شناخته شده است. تبدیل زیست توده به زیست سوخت طی یکی از فرآیندهای زیست پالایی به نام تبدیل زیستی انجام می شود که در آن ابتدا محتوای کربوهیدراتی زیست توده به قندهای ساده تبدیل شده، سپس قندها به اتانول تخمیر شوند. با توجه به ساختار سخت تجز یه شونده مواد لیگنوسلولزی، انجام روش پیش تیمار ضروری به نظر می رسد که روش های متفاوتی از جمله تیمارهای فیزیکی و شیمیایی پیشنهاد شده است. در مرحله قندسازی، زیست توده تیمار شده تحت اثر آنزیم های تجزیه کننده قرار می گیرد که بسته به نوع آنزیم های استفاده شده قندهای 5 یا 6 کربنه یا هردونوع تولید می شود و بر این اساس نوع میکروارگانیسم تخمیر کننده انتخاب می شود. برای بالا بردن بازده نهایی تجزیه و تخمیر، معمولا این دو مرحله را به صورت هم زمان انجام می دهند. یکی از ابعاد مهم تحقیقات در زمینه تولید زیست سوخت ها به خصوص اتانول، معطوف به توسعه روش های تخمیری است تا بازده نهایی تولید را افزایش دهند که از مهم ترین این تحقیقات می توان به روش تخمیر دوفازی اشاره کرد.

    کلیدواژگان: زیست توده، زیست سوخت، اتانول، پیش تیمار، تخمیر
  • سیده زهرا شمسی *، محمدسینا سرمدی صفحات 63-78

    درونی کردن یک ارزش یا اعتقاد، عمیق ترین و پایدارترین پاسخ به نفوذ اجتماعی است درونی سازی دانش در واقع تبدیل دانش تصریحی به دانش ضمنی سازمان است. در درونی سازی لازم است فرد دانش مربوط به خود را درون دانش سازمان تشخیص دهد و همچنین خودش را در یک کل گسترده تر دریابد. که در این بین نظام آموزش و پرورش به عنوان بنیادی ترین مسئول در حاکمیت بخشیدن به ارزش ها می باشد. که با وجود بحران های زیست محیطی بوجود آمده در قرن حاضر، باید به دنبال حاکمیت مسایل زیست محیطی در مدرسه با فراوانی های باورها، احساس مسئولیت پذیری، نگرش و فرهنگ زیست محیطی در مراکز آموزشی باشیم تا به درونی کردن آن در دانش آموزان دست یابیم. این پژوهش به درونی کردن ارزش های زیست محیطی از طریق نظام آموزش و پرورش تمرکز دارد. جامعه آماری آن را کلیه دبیران شهر تهران تشکیل داده اند که حجم نمونه آن تعداد 402 نفر از دبیران می باشند و نتایج نشان می دهد که بین محتوای آموزشی در نظام آموزش و پرورش و همچنین فضای فیزیکی در مدرسه با درونی کردن ارزش های زیست محیطی در دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد. بنابراین ارایه محتوای متون آموزشی و فضای فیزیکی مناسب هر کدام به نوبه خود از مولفه های مهم در آموزش و پرورش است. که باعث رغبت و تمایل دانش آموزان به ارزش های زیست محیطی خواهند شد و گامی برای درونی نمودن این ارزش ها می باشند.

    کلیدواژگان: درونی کردن، ارزش های زیست محیطی، آموزش و پرورش، برنامه درسی
  • حمید کریمی*، غلام حسین کرمی، سید محمدجواد موسوی صفحات 79-90

    آگروفارستری در یک مفهوم گسترده تلفیق رشته های مختلف کشاورزی شامل جنگل داری، زراعت و دام داری است که راهبردی موثری برای کاهش فقر، ایجاد امنیت غذایی و بهبود محیط زیست از طریق تولید پایدار محصولات کشاورزی می باشد. این سیستم یک راهکار مدیریتی چند منظوره در اطراف جنگل ها، به خصوص جنگل های زاگرس محسوب می‏شود که علاوه بر کاهش فشار انسانی بر منابع طبیعی، منجر به افزایش بهره وری زمین در راستای توسعه پایدار طرح های جنگل داری اجتماعی می گردد. در این تحقیق اطلاعات مورد نیاز با روش مثلث سازی مانند بررسی سوابق و اسناد موجود، مشاهده مستقیم و مصاحبه با جامعه محلی جمع آوری و سابقه و امکان توسعه برنامه آگروفارستری در منطقه کامفیروز شهرستان مرودشت بررسی شد. نتایج بیان گر آن است که با توجه به مساعد بودن شرایط آب و هوایی می توان طرح آگروفارستری با کشت درختان مثمر و گیاهان دارویی را در این منطقه اجرا کرد. همچنین طراحی برنامه ای نظام مند و نظارت مستمر برای بهبود وضعیت اکولوژیکی سرزمین و حفاظت آب، خاک، توان اقتصادی و انگیزه فعالیت کشاورزان ضروری است. 

    کلیدواژگان: آگروفارستری، جنگل داری اجتماعی، مدیریت اراضی، مرودشت
  • معصومه کردی، ناصر فرخی* صفحات 91-97
    کیتین بعد از سلولز فراوان ترین پلی ساکارید یافت شده در طبیعت است که در پوسته سخت پوستان، اسکلت خارجی حشرات، نماتد ها، جلبک ها و دیواره سلولی قارچ ها به صورت کمپلکس با سایر پلی ساکارید ها و پروتئین ها یافت می شود. پلیمر خطی کیتوزان با زمینه کاربرد فوق العاده بالا از پزشکی گرفته تا کشاورزی، از مشتقات کیتین است که از طریق داستیلاسیون کیتین تولید می شود. در این مطالعه کیتین با درصد های متفاوتی از دو اسید صنعتی از پوسته میگو تهیه شد و خصوصیات عملکردی کیتوزان تهیه شده از این نمونه ها توسط طیف سنج های تبدیل فوریه (FTIR1)مطالعه شد. الگوی FTIR نمونه ها تقریبا با نمونه های استاندارد مطابقت داشتند. همچنین تهیه فیلم کیتوزان و بررسی طیف IR آن نشان داد که کیتوزان به دست آمده دارای درجه استیلاسیون بین 22-18 می باشد. نظر به وفور میگو در بخش های جنوبی و شمالی کشور، راه اندازی خط تولید این ماده بسیار پربها امکان پذیر می باشد که در رشد اقتصادی و، با جایگزینی  این ماده با مواد شیمیایی ناسازگار با محیط زیست، در حل مشکلات زیست محیطی جوامع انسانی موثر می باشد.
    کلیدواژگان: کیتین، کیتوسان، ftir، درجه استیلاسیون
  • پروین صادقی*، فاطمه خنیاگر صفحات 99-109
    ماهی شوریده (Otolithes ruber) از خانواده شوریده ماهیان (Sciaenidae) یکی از گونه های مهم تجاری در حوضه دریای عمان محسوب می شود. در تحقیق حاضر، آسیب های بافتی چشم در این ماهی مورد بررسی قرار گرفته است. جهت این امر، تعداد 12 قطعه ماهی شوریده از چهار ایستگاه آب شیرین کن کنارک، بریس، پسابندر و گواتر توسط قلاب صید گردید. بافت چشم جداسازی و در محلول بوئن فیکس شد. پس از آبگیری در سری های اتانول، داخل پارافین قرار گرفت. سپس، برش هایی به ضخامت 5 میکرون از آن ها تهیه و با هماتوکسیلین و ائوزین رنگ آمیزی گردید. مطالعات میکروسکوپی عوارضی چون ادم یا تورم، لکه خونی و واکوئوله شدن را در لایه های مختلف چشم نشان داد. با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش، می توان بیان کرد که ماهی های صید شده از ایستگاه آب شیرین کن کنارک دارای کم ترین عوارض بافتی نسبت به سه ایستگاه دیگر بوده اند.
    کلیدواژگان: آسیب شناسی بافتی، چشم، ماهی شوریده، دریای عمان
|
  • Atefeh Sedaghati *, Hamid Talebkhah Pages 1-14
    The accelerated development of human society has faced them with a lot of problems, including environmental issues. One of these environmental problems is urban heat island phenomenon which is an increase in temperature of the surrounding urban areas. This phenomenon has been created many problems such as heat stroke, decreased quality of water resources, increased air pollution, and energy consumption and .... For cities and their inhabitants. This study is an applied one conducted by a descriptive method based on survey. The aim of this study was to investigate the phenomenon of heat islands in Bojnord city and providing recommendations for application-based solutions in accordance with the development of public transport. Thus in   first step, based on the analysis of data related to temperature between 1382 to 1394, in and around thecity, is trying to prove the heat Islands phenomenon in Bojnord. Since the main cause of urban heat Islands is changing in land cover in urban areas and the construction of human and given that, Transit Oriented Development (TOD) seeks to strike a balance between land-use system, land use and public transport, It seems after adjusting the implementation of development strategies based on public transport, we could take steps to reduce the effects of urban heat Islands. The findings show that there is heat Island phenomenon in             Bojnord. Research suggestion is using solutions of TOD in order to reduce the heat Island effect in cities (Bojnord).
    Keywords: Heat Islands, Transit Oriented Development (TOD), Bojnord city
  • Hesameddin Mehrfar *, Mohamad Akbarinasab, Amir Siah Sarani, Amin Raeisi Pages 15-25
    During research patrol of 2001 ROPME, the physical parameters of sound velocity in the Persian Gulf were measured. The range of stations selected to measure these parameters included the entire Persian Gulf. However, these measurements were discrete from the study area.In this study sound speed was spatially modeled in Persian Gulf using the geostatistical analyst Arc GIS 9.2 software to prepare continuous and high validity maps of sound speed at different depths. These smart maps can be used to predict sound speed at any spatial coordinates in the study area by clicking the mouse pointer. Moreover, analysis of these maps led us to the conclusion that sound speed was highest in the shallower central parts but lowest in the eastern and western parts of the Gulf. The reason for this is the higher temperature and salinity in the central parts and the proximity of the eastern and western parts to the low-salinity waters of the Oman Sea around the Hormuz Strait in the eastern part and Arvandrood in the western part. The deeper waters also had the maximum sound speed around the Hormuz Strait and in the southern shores of the Persian Gulf where the more saline waters of the Gulf poured into the Oman Sea.
    Keywords: Persian Gulf, Spatial modeling, Sound speed, Geographical information system
  • Azadeh Salehi * Pages 27-42
    Phytoremediation is a sustainable cost effective and ecofriendly technique that employs plants and microorganisms for the cleanup of contaminated environments. Among different techniques of phytoremediation, three methods include phytostabilization, phytovolatilization and phytoextraction are used for the removal heavy metals from contaminated soils. Capability of accumulating high levels of heavy metals, large biomass production, the extensive root system, strong defense system and no entrance of produced biomass to food chain are the most important properties of suitable plants for phytoremediation of heavy metal contaminated soils. The results of several studies have shown that among different plants, the family Salicaceae is attended as suitable candidates for phytoremediation of heavy metal contaminated soils due to fast growth, wide-spreading root system, metal tolerance and ability to accumulate heavy metals. Various techniques to enhance of phytoremediation efficiency of heavy metal contaminated soils have been subjected such as the use of transgenic plants, increase of bioavailability of heavy metals in soil, increase of plant growth and biomass production and the use of microorganisms. Finally, since lot of biomass is produced during this process, it needs proper disposal and management. In this study, the phytoremediation is discussed as a sustainable technology for remediation of heavy-metal contaminated soils from different aspects.
    Keywords: Phytoremediation, Heavy Metals, Contaminated Soil, Phytostabilization, Phytoextraction
  • Hossein Motamedi *, Abolghasem Hedayatkhah, Mostafa Amopour Pages 41-63

    In order to preserve fossil fuel reservoirs, it is necessary to find renewable resources. One option is biomass that can be converted to biofuels. One of the most important biofuels is ethanol that has been regarded as the best substituent for benzene. Bioconversion is one of the bioremediation methods in which, biomass is converted to biofuel. In this process carbohydrate content is converted to simple sugars and then fermented to ethanol. With regard to the unique structure of lignocellusic materials the pretreatment is necessary that can be done by physical and chemical methods. In saccharification, the biomass is degraded to 5 and/or 6 carbon sugars and then the fermenter microorganism is selected based on the produced sugar. In order to improve final yeild, usually this two steps will be done simulatneously. One of the most important subjects in biofuel production is development of fermentation methods to reach maximum yield one of them is biphasic fermentation.

    Keywords: Biomass, Biofuel, Ethanol, Pretreatment, Fermentation
  • Mohammad Sina Sarmadi, Seyedeh Zahra Shamsi * Pages 63-78

    Intrinsic value or belief in a most profound and enduring response to social influence The conversion of tacit knowledge within the organization is resolute affirmation The inside of a person's knowledge about his own knowledge within the organization to identify and also finds itself in a more general. In the education system as a fundamental responsibility of government is to make the values Despite the environmental crises caused In this century, environmental issues have to follow the rule of the school's beliefs, sense of responsibility, attitude and culture of our environmental education centers to internalize its students achivement This is to internalize environmental values through the education system focuses all teachers have formed the population of Tehran The sample size of 402 teachers the results show there are significant content between educational system and the physical space in the school with students internalize environmental values. Thus providing content for educational material and physical space each turn of the key elements in education. That made students interested in environmental values and is a Step to internalize them.

    Keywords: Internalize, Environmental values, Education, Curriculum
  • Hamid Karimi *, Gholamhossein Karami, S. Mohammadjavad Mousavi Pages 79-90

    In a broad sense Agroforestry means combination of different fields of agriculture including forestry, farming and animal husbandry that is an effective strategy for achieving poverty alleviation, food security and improving the environment through sustainable production of agricultural products. Agroforestry is a multipurposemanagerial technique around forests particularly Zagros woodlands which not only reduces thehuman pressure on natural resources, but also increases the land efficiency in order to accomplish the sustainable developmentof social forestry plans. In this study, the required information was gathered by triangulated method like reviewing of records and evadible documents, direct observation, and interviewing local community;and then the history and possibility of agroforestry systems development in Kamfiroz region, Marvdasht County were investigated. The results suggest that according to the favorable climate conditions, an agroforestry program that includes planting fruitful trees and medicinal herbs can be established. Designing a systematic plan and its continuous monitoring can result in improving of land ecological status, conservation of soil and water resources and enhancement of farmers’ economic ability and activity motivation.

    Keywords: Agroforestry, Social forestry, Land management, Marvdasht
  • Masoumeh Kordi, Naser Farrokhi * Pages 91-97
    Production of chitosan from shrimp producted chitin with two acids and determination degree of acetylation by FT-IR spectroscopyAbstract:After cellulose, chitin found in nature in the shells of crustaceans, exoskeleton of insects, nematodes, and fungi cell wall in complex forms with other proteins and polysacharids. Chitosan produced by deacetylation of chitin and used in medico until agriculture. The chitin with different percentages of industrial acid was prepared from shrimp shells and functional properties of chitosan prepared from these samples by Fourier transform (FTIR) was studied. FTIR pattern almost matched samples with standard samples. The preparation of chitosan film and its IR spectrum showed that the degree of acetylation of chitosan obtained between 22-18 liable by Brugnerotto and coworker (2001) method. In view of shrimp abondance in northern and southern parts of the country, The commissioning a very precious product line is the possibile that economic growth and replacing it with chemicals incompatible with the environment in solving the environmental problems of human societies is the most effective.Keywords: Chitin, Chitosan, FTIR, Acetylation degree.
    Keywords: Chitin, Chitosan, ftir, acetylation degree
  • Parvin Sadeghi *, Fatemeh Khonyagar Pages 99-109
    Otolithes ruber from Sciaenidae is one of the most economic species of fishes in Gulf of Oman. In the present research histopathological study of the eye tissue of this species was investigated. Twelve specimens of this fish were captured from four fishing stations of Konarak’s Desalination Plant, Beris, Pasabandar and Gowater by hook and gill net. The eyes of each specimen were removed, and fixed in Bouin's solution. Eye tissues were dehydrated in serial diluted ethanol then embedded in paraffin and sections of 5μm in thickness were prepared, followed by staining with hematoxylin and eosin (H&E). Microscopic studies showed lesions such as edema, blood stains and vacuolation in different layers of the eye. Based on the results of this research, it could be stated that the fish captured from the Konarak station had the lowest tissue lesions compared with the other three stations. Key words; Histopathology, eye, Otolithes rubers, Gulf Of Oman
    Keywords: Histopathology, eye, Otolithes rubers, Gulf Of Oman