فهرست مطالب
پژوهش نامه معارف حسینی
سال ششم شماره 24 (زمستان 1400)
- تاریخ انتشار: 1400/09/10
- تعداد عناوین: 8
-
صفحه 7
نهضت عاشورا یکی از حماسی ترین رویداد های تاریخی به شمار می رود که در ادبیات ملت های مختلف تاثیر بسیار عمیقی نهاده است. شعر فارسی وعربی در قرون مختلف، این واقعه پر شور را از جنبه های گوناگون مورد بررسی قرار داده، ودرس های عبرت آموزی از آن به دست آورده است. اثر گذاری این رویداد مهم تاریخی بیشتر در مرثیه سرایی نمود یافته، وشاعرانی با این رویکرد شهره آفاق شدند. محتشم کاشانی(996ق) وسید حیدر حلی(1304ق) دو تن از مشهور ترین شاعران مرثیه سرا در ادبیات فارسی وعربی هستند که مشترکات فراوانی در نظم واقعه طف دارند. این مقاله که در حوزه ادبیات تطبیقی گنجانده می شود با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، موضوعات ودیدگاه های مشترک این دو شاعر را در موضوع سوگ نامه های حسینی با ذکر شواهد شعری بررسی نموده، تا ویژگی ها وتمایزات هر یک مشخص گردد. آن چه از بررسی اشعار رثایی این دو شاعر به دست می آید حاکی از تعهد دینی، عاطفه سرشار وعشق به امام حسین(ع) است، که با نشانه های شاخصی از هم متمایز می گردند.
کلیدواژگان: امام حسین(ع)، مرثیه سرایی، محتشم کاشانی، سید حیدر حلی، ادبیات تطبیقی -
صفحه 31
از مکاتبات مهم حضرت امام (علیه السلام)، نامههایی میباشد که به افراد مختلف نوشته است و مضامین اینها، حاوی نکاتی برجسته از نگاه امام (علیه السلام) به دستگاه بنیامیه و تصریح غصبیبودن امارت آنان، هشدار به حکام جور برای عدم انحراف از سنت نبوی، حمایت جدی از صحابی اهل بیت (علیهم السلام) و بیان اوصاف رذیله آل ابیسفیان بوده است.
این پژوهش با روش تحلیل محتوایی نامههای امام (علیه السلام) و با هدف رسیدن به زوایای مختلف دیدگاه امام (علیه السلام) در عصر خود نسبت به مخالفان، برشمردن ابعاد مختلف شخصیتی ایشان، معرفی انحرافات دستگاه بنیامیه، چرایی وجوب جهاد و بررسی دلیل مخالفت امام حسین (علیه السلام) با بنیامیه انجام شده است.کلیدواژگان: امام حسین (علیه السلام)، مکاتبات، بنی امیه، تحلیل محتوا، معاویه، عاشورا، یزید -
صفحه 49
مردم شام را میتوان جزء افرادی دانست که در دشمنی با امام علی و اولاد ایشان، جزء پیشتازترین گروههای ناصبی بودهاند؛ که نمود بارز آن، به شهادت رساندن امام حسین است. این دشمنی معلول عوامل متعددی است که برخی از آن عوامل از بیرون بر مردم شام تحمیل شده، و برخی نیز جزء روحیات خود اهالی آن دیار به حساب میآید. از عوامل خارجی میتوان به اصرار امویان بر جدا ماندن مردم شام از دیگر مناطق اسلامی، گسترش عقیده به جبر و سرکوب مخالفان، و از عوامل داخلی نیز میتوان به سرسختی شدید شامیان بر فرمان بنی امیه و همچنین زودباوری فوقالعاده آنان اشاره کرد. نوشتار حاضر با رویکرد تاریخی-تحلیلی به برشماری مولفههای ناصبیگری در مردم شام میپردازد.
کلیدواژگان: امام علی، امام حسین، شام، ناصبی، یزید -
صفحه 73
عاشورا امتحان بزرگ و در زمان و مکان خود بی نظیر بود، روزی که پرده ها به کنار رفت، حقیقت و جوهره انسان ها برملا گردید.عاشورا،دانشگاهی بزرگ برای همه اعصار است که واقعیت انسان بودن انسان را در جنبه های مختلف ظلم ستیزی، آزادی طلبی و شکستن یوغ های غیر الهی و زمینی به بشریت می آموزد.
وقتی ظهور حقیقت در آستان سپیده دم خدایی تبلور پیدا می کند و نور امنیت شعاع آن از فراز تاریخ می گذرد و قرنها را در می نوردد و تاریخ را می فشرد و هوای اندیشه انسانها را تلالو می بخشد و حقیقت را بر جهازی از پرچم و قیام و شهادت ترسیم می سازد، مشاهده می کنیم که مرزها شکسته می شود.در این نوشتار که با شیو های تحلیلی به رشته تحریر درآمده به هویت های شش گانه .هویت های همراه، منتظر، تشنه، منتقم، پیرو و کور پرداخته شده است .کلیدواژگان: عاشورا، هویت های شش گانه، مصونیت، مشروعیت، موجودیت -
صفحه 83
مناسک عزاداری عاشورا بستر ظهور یک نظام نمادین قوی است که مهم ترین نقش در باز تولید هویت شیعی، معنابخشی به حیات شیعیان و تقویت همبستگی میان آنها را دارد. در این میان، به نظر می رسد استفاده از نمادها سهم بسزایی در تبادل سریع و ماندگارتر پیام های معنوی و قدسی میان زایران و ایجاد همبستگی میان آنها داشته است. به جهت اهمیت این موضوع در مقاله ی پیش رو تلاش شده است که با اتکاء به رویکرد تفسیری کلیفورد گیرتز که به خلق معنا توسط نمادها و اهمیت آنها در الگودهی و ایجاد همبستگی میان مومنان توجه دارد، به تفسیر نمادهای مناسکی اربعین و معانی قدسی که بازنمایی می کنند، پرداخته شود. در این پژوهش که با استفاده از روش توصیف عمیق انجام شده است؛ جمعآوری اطلاعات به وسیله ی مشاهده مشارکتی بر اساس «نمونه گیری نظری» به عنوان ابزار اصلی و بررسی تصاویر شبکه اجتماعی اینستاگرام به عنوان ابزار مکمل صورت گرفته است.خروجی این مطالعه میدانی معرفی و تفسیر اپیزودهای معنایی بوده است که توسط ابژه های نمادینی مانند: 1-پرچم 2-کتیبه، پارچه نوشته، بنر 3- سربند 4- کوله 5- گهواره، ضریح، پنجه، پیکره 6- چفیه، عبا 7-تربت 8-پارچه ی متبرک، درفضای مناسکی پیاده روی اربعین بازنمایی می شوند.
کلیدواژگان: :پرچم، کتیبه، سربند، کوله، چفیه، گهواره -
صفحه 109
عزاداری بر مصایب ایمه: به ویژه امام حسین (ع) به سبب نقش سازنده آن در حفظ مکتب تشیع جایگاه ویژه ای دارد؛ لذا ضروری است تا با شناخت این انحرافات، مراسم عزاداری را از گزند بدعت ها در امان نگه داشت. نوشتار حاضر به روش توصیفی به این نتیجه دست یافت که انحرافات در دو دسته محتوایی و رفتاری قرار می گیرد. انحرافات محتوایی شامل نقل مطالب غیرمستند، غلو، وصف بیش از حد ظاهر بنی هاشم و گزارش های ذلت بار است و انحرافات رفتاری به قمه زنی، استفاده از آلات موسیقی، بینظمی و سوء استفاده های مالی اشاره دارد.
کلیدواژگان: امام حسین (ع)، انحراف در عزاداری، عاشورا -
صفحه 125
-
صفحه 131
-
Page 7
The Ashura movement has left its profound impacts on various communities. Arabic and Persian literatures have been influenced by it throught history, hence reflected its lessons. In effect of this event, several poets have produced their masterpieces, among them, Muhtasham Kashani (d. 996 AH/ 1587) and Sayyid Haydar al-Hilli (d. 1304 AH/ 1886) in Persian and Arabic, respectively. The present comparative study touches upon their common points and the notions common to both of them. Their elegies mirror their religious devotion, profound attachment, and fine sentiments in favor of Imam al-Husayn.
Keywords: Imam al-Husayn, elegy, Muhtasham Kashani, Sayyid Haydar al-Hilli, comparative literature -
Page 31
Among the discourses of Imam al-Husayn, his letters to his opponents prove significant. They contain his outlook of the Umayyad hegemony and order, assertion of their usurping the right of the Ahl al-Bayt's right of rulership, admonitions to their rulers for crossing the red lines of the Prophet's practices, full-fledged support of the rightful companions of the Prophet Muhammad, and highlighting the abominable moral trairs and practices of Abu Sufiyan, the ancestor of the Umayyads. The present content-analysis study seeks to shed light on certain major wrongdoings of the Umayyad hegemony based on Imam al-Husayn's factual letters.
Keywords: Imam al-Husayn, correspondence, the Umayyads, content analysis, Mu`awiyah, Ashura, Yazid -
Page 49
The Levantines' may be regarded as those who expressed their utmost enmity against the Ahl al-Bayt, Imam `Ali, and his household. An evidence of this enmity was their role and participation in the Ashura episode which was caused by certain factors imposed on them as well as those that came from their moral traits. Among the external factors, the Umayyads' insistence on keeping their subjects away from the rest of the Muslim heartlands, spreading the idea of coercion, and suppressing their opponents. Of the internal factors, their close adherence to supporting the Umayyad hegemony and rulers, and their credulity to accept the Umayyads' words.
Keywords: Imam `Ali, Imam al-Husayn, the Levant, Yazid -
Page 73
As a great test, Ashura has since remained unique throughout history. On such a day, the veils were removed and the real identities of people were revealed. The present study renders an analysis of the identities of those who were involved in that great event: companion, waiting, eager, avenger, follower, and blind.
Keywords: six types of identity, immunity, legitimacy, existence -
Page 83
The Ashura rites and rituals mirror a well-grounded system whose function is remaking and giving meaning to Shi'i identity and reinforcing their integration. Based on Clifford Geertz's framework of meaning creation and its significance in producing identity, the present study seeks to produce an analysis of the Arbaeen ritual signs and symbols. The main signs and symbols are as follows: flags, banners, inscriptions, headbands, racksacks, cradles, metal gratings, abayas, scarfs, the Karbala dust, and the blessed clothes distributed in and for the rituals.
Keywords: Arbaeen, Shi'i rituals, flags, Karbala -
Page 109
Mourning ceremonies for for the Infallibles, and particularly for Imam al-Husayn, has since had its constructive effects in safeguarding the Shia school of thought. It is therefore essential to keep them away from heresies. Some of these heresies include narrating unreliable reports and accounts, exaggerations, excessive praise of the non-Infallabes, denigrating reports, flagellations, use of musical devices, disorders, and financial misuse.
Keywords: Imam al-Husayn, heresy, mourning, Arbaeen