زینب محرابی
-
نشریه تحقیقات منابع طبیعی تجدید شونده، سال سیزدهم شماره 2 (پیاپی 38، پاییز و زمستان 1401)، صص 87 -95رشد جمعیت و نیازهای بشر باعث توسعه چشمگیر صنایع از جمله تکثیر و پرورش آبزیان به عنوان منبع مهم تامین نیاز پروتیینی وی شده است. نتیجه این توسعه که به طور معمول با عدم انجام مطالعات اثرات محیط زیستی همراه است، در بسیاری از کشورها از جمله ایران با پیامد تخریب محیط همراه بوده است. این مطالعه با هدف ارزیابی توان بوم شناختی حوضه کبگیان شهرستان بویراحمد برای استقرار کارگاه های تکثیر و پرورش ماهی انجام شد. بدین منظور و بر اساس مدل آبزی پروری مخدوم، از نقشه های 1:50000 بافت، عمق و فرسایش خاک، شیب، دما، اسیدیته و دبی آب، سنگ، رویشگاه های حساس، مناطق حفاظت شده و ارزش حفاظتی گونه ها و نرم افزار ArcGIS استفاده شد. نتایج نشان داد از وسعت تقریبی 192 هکتاری منطقه مورد مطالعه، 78/7 هکتار و به طور غالب در حاشیه روستای بطاری، از قابلیت قابل قبول برای توسعه صنعت آبزی پروری برخوردار بوده است. از آنجایی که در حال حاضر توزیع مکانی کارگاه های تکثیر و پرورش ماهی در مسیر رودخانه کبگیان از وضعیتی مناسب برخوردار نیست و اغلب در یک بخش از رودخانه تمرکز دارد، توان پالایش آلاینده های تولیدی کارگاه ها توسط رودخانه کاهش یافته است. پیشنهاد می شود به منظور کاهش آثار سوء محیط زیستی صنعت تکثیر و پرورش آبزیان بر کیفیت آب رودخانه، نسبت به انتقال کارگاه ها به مناطقی با قابلیت توسعه آبزی پروری اقدام گردد.کلید واژگان: آبزی پروری, رودخانه کبگیان, سیستم اطلاعات جغرافیایی, کیفیت آب, مکان یابیGrowth of population and economic-social needs of human being led to impressive growth of industries including aquaculture as an important source of protein needs in recent decades. This development which is usually associated with lack of environmental impact studies leads to environmental degradation in many countries. Therefore, this study was conducted to evaluation of ecological potential of Kabgian basin for aquaculture. In so doing, texture, depth and erosion of soil, slope, temperature, pH and water flow, stone, sensitive habitats, protected areas, conservation value of species and ArcGIS 10.2 according to 'Makhdoum Aquaculture Model' were used for site selection of fish farming ponds along the Kabgian River. The results showed that from 192 ha extent of the study area, 78.7 ha in the vicinity of Botari village was suitable for the development of aquaculture industry. As regards spatial distribution of fish farming ponds along the Kabgian River is not in a good condition and just focused on a specific part of the river, therefore, self purification potential of river will be decreased. So to reduce of environmental impacts of aquaculture on the water quality of Kabgian River, move the fish farming ponds to suitable areas for aquaculture development is recommended.Keywords: Aquaculture, Water quality, Geographic information system, Site selection, Kabkian River
-
هدفایدز به سرعت در خاورمیانه و ایران در حال گسترش است. یکی از مدل های مناسب جهت بررسی رفتارهای پیشگیرانه از ایدز، الگوی اعتقاد بهداشتی است که شامل پنج سازه حساسیت، شدت، منافع، موانع و خودکارآمدی درک شده می باشد. هدف این مطالعه طراحی و ارزیابی روایی و پایایی ابزار سنجش رفتارهای پیشگیرانه ایدز از نظر دبیران و والدین دانش آموزان دبیرستان های شهر زنجان بود.مواد و روش هاابتدا با بررسی متون، تعداد 58 گویه متناسب با رفتارهای پیشگیرانه از ایدز تدوین شد و به دو روش کمی و کیفی، با مشارکت گروه هدف و پانل خبرگان، روایی صوری و محتوایی ابزار ارزیابی شد. هم بستگی درونی گویه ها و ثبات ابزار با محاسبه آلفای کرونباخ و آزمون- بازآزمون تایید شد.یافته هابا ارزیابی روایی صوری و محتوایی، و محاسبه ی شاخص تاثیر آیتم بالای 5/1، نسبت روایی محتوای بالای 49/0 و شاخص روایی بالای 79/0، ابزار تحقیق با 46 گویه طراحی شد. با تحلیل عاملی اکتشافی تعداد 35 گویه، با بار عاملی بیش تر از 40/0 و در شش گروه شامل حساسیت و شدت درک شده، منافع و موانع درک شده فردی و آموزشی و خودکارآمدی درک شده و قدرت پیشگویی کنندگی مابین 49/59% تا 20/67% تایید شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 80/0 تا 85/0 و شاخص ضریب هم بستگی 86/0 تا 96/0 تایید شد.نتیجه گیرینتایج تحقیق نشان داد ابزار سنجش سازه های مدل اعتقاد بهداشتی در مورد رفتارهای پیشگیرانه از ایدز دانش آموزان، از نظر دبیران و والدین، از روایی و پایایی مناسب برخوردار است و با ویژگی های فرهنگی و اجتماعی جمعیت ایران تناسب دارد.کلید واژگان: اچ آی وی, ایدز, الگوی اعتقاد بهداشتی, روان سنجی, روایی محتوا, تحلیل عاملی, دانش آموزانKoomesh, Volume:21 Issue: 2, 2019, PP 276 -285IntroductionThe HIV/AIDS is spreading rapidly in the middle east and Iran. The health belief model is one of an appropriate model to assess the preventive behaviors. In this way, this study was conducted to design and evaluate the validity and reliability of a cultural-based psychometric instrument of AIDS in teachers and parents of Iranian students.Materials and MethodsA scale including 58 items relevant to preventive behaviors in AIDS/HIV was developed by reviewing literature. Then, content and construct validity were evaluated using qualitative and quantitative methods, through the involvement of the participants and expert panel. The internal consistency was evaluated and approved using Cranach's alpha index, and test-retest analysis.ResultsThe face and content validity of the primary developed scale was confirmed by item impacts of 1.5, CVR 0.49 and CVI 0.79, and the number of items decreased to 46. Considerably, the exploratory factor analysis approved the construct validity by factor loading of more than 0.40 in six factors (perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefit, perceived barrier and perceived self-efficacy), including 35 items that jointly accounted for 59.49 % until 67.20% of the observed variance. The internal validity of the scale was approved by Cronbach’s alpha coefficient for the subscales ranged from .80 to .86 for each group, and the intra-class correlation coefficient ranged from 86 to .96.ConclusionThe results presented that the developed scale underpinning of the constructs of HBM in preventive behaviors of HIV/AIDs among students, teachers and parents had an appropriate validity; and an acceptable reliabliability.Keywords: HIV, AIDS, Acquired Immunodeficiency Syndrome, Psychometrics, Content Validity, Factor Analysis, student
-
مقدمه و اهداف
اچ آی وی/ایدز در خاورمیانه و ایران با سرعت بیش تری نسبت به سایر کشورها درحال گسترش است. تعیین نیازهای آموزشی گروه های جمعیتی در مورد ایدز، نیازمند ابزاری روا و پایا است. این مطالعه با هدف طراحی و روان سنجی ابزار بومی سنجش آگاهی در مورد ایدز، متناسب با ارزش های فرهنگی و ویژگی های جمعیتی انجام شد.
روش کاربر اساس بررسی متون، 58 گویه ی مرتبط با آگاهی در مورد ایدز تهیه شد و روایی بیرونی و درونی (محتوایی) ابزار، به روش کمی و کیفی و با بهره گیری از نظر گروه های هدف و پانل 15 نفره از خبرگان، مورد ارزیابی قرار گرفت. پایایی ابزار با مشارکت دانش آموزان، دانشجویان، دبیران، والدین و داوطبان سلامت، از راه بررسی همبستگی درونی گویه ها با محاسبه ی آلفای کرونباخ و ثبات ابزار به روش آزمون بازآزمون ارزیابی شد.
یافته هابراساس فرایند ارزیابی روایی صوری و محتوایی، ابزار پژوهش شامل 44 گویه، با مقادیر شاخص تاثیر آیتم بالای 5/1، نسبت روایی درونی بالای 49/0 و شاخص روایی بالای 79/0 طراحی و در سه بخش آگاهی عمومی (9 گویه) ، آگاهی از راه های انتقال و عدم انتقال (25 گویه) و آگاهی از راه های پیش گیری از انتقال ایدز (10 گویه) تایید شد. پایایی ابزار با محاسبه ی مقدار آلفای کرونباخ99/0 – 77/0 و شاخص ضریب همبستگی بالای 88/0 تایید شد.
نتیجه گیریابزار سنجش آگاهی ایدز، دارای روایی و پایایی مناسب و متناسب با ارزش های فرهنگی و جمعیتی ایران بوده و با ارایه مستندات کافی، قابلیت به کارگیری در مطالعه های آتی را دارا است.
کلید واژگان: روانسنجی, روایی صوری, روایی محتو, پایایی, اچ آی وی, ایدز, آگاهیBackground and ObjectivesThe pandemic of HIV/AIDS is spreading rapidly in the Middle East, in particular in Iran. Designing an educational program involves assessment of the educational needs of people with valid and culture-based tools. This study was conducted with the aim of psychometric analysis of an instrument for assessment of HIV/AIDS knowledge based on the Iranian culture in different population groups.
MethodsIn this psychometric analysis, 58 items related to AIDS knowledge were prepared based on a literature review. Then, the face validity and content validity of the instrument was determent by the impact item score, content validity ratio (CVR), and content validity index (CVI). The reliability of the scale was assessed by Cronbach’s alpha coefficient and test-retest.
ResultsBased on face validity and content validity, the research scale had 44 items with an item impact score > 1.5, a CVR > 0.49, and a CVI > 0.79. The Scale had three sections, general knowledge about HIV/AIDS (9 items), knowledge about HIV transmission (25 items), and knowledge about HIV/AIDS prevention (10 items). The Scale also had a high reliability (Cronbach’s alpha coefficient=0.77-0.91, ICC=0.88)
ConclusionThe results of the study showed the instrument was a valid and reliable scale for measurement of knowledge about HIV/AIDS.
Keywords: Psychometric, Face validity, Content validity, Reliability, HIV/AIDS, KnowledgeKeywords: Psychometric, Face validity, Content validity, Reliability, HIV, AIDS, Knowledge -
زمینه و هدفپرورش ماهی نیازمند آب با کیفیت مناسب است تا امکان تولید محصولات با کمترین تلفات و ریسک بهداشتی فراهم گردد اما خود بعنوان یک منبع آلاینده بشمار می رود. هدف از این پژوهش، ارزیابی کیفی رودخانه با کاربری آبزی پروری است تا با توجه به پارامترهای فیزیکوشیمیایی و شاخص کیفی آب امکان توسعه مراکز بیشتر پرورش ماهی بررسی گردد.مواد و روش هااین مطالعه بصورت میدانی و آزمایشگاهی، در 6 دوره در سال آبی 1396-1395 با فاصله زمانی دوماهه و از مجموع 21 ایستگاه واقع در مسیر رودخانه کبکیان و نقاط خروجی منابع آلاینده صورت پذیرفت و نتایج حاصل با نرم افزار SPSS و انجام آزمون آماری در قالب تحلیل واریانس بصورت مکانی و زمانی تحلیل گردید.یافته هانتایج نشان می دهد که اکسیژن محلول بیش از 7 میلی گرم بر لیتر و شاخص کیفی آب رودخانه 70 و در وضعیت مطلوب است. با این وجود، نوسانات فصلی پارامترهای BOD، COD و نیتریت در آب رودخانه قابل ملاحظه بوده و میانگین آنها برای پرورش ماهی نسبتا بالاست که به ترتیب 10، 16 و 0. 14 میلی گرم بر لیتر می باشد. در این میان، تنها پارامتر BOD دارای نوسانات قابل ملاحظه مکانی نیز بوده است و بر این اساس بعنوان شاخص اصلی کنترل کیفی رودخانه معرفی می گردد.نتیجه گیریدر مجموع کیفیت آب رودخانه کبکیان برای توسعه مراکز پرورش ماهی مناسب است اما بدلیل احتمال حضور مواد آلاینده خاص مانند مالاشیت گرین، پیشنهاد گردید نظارت بر واحدها بویژه در بالادست رودخانه، برای کاهش ریسک بهداشتی این فعالیت ها و کنترل تخلیه بار کربنی و نیتروژنی افزایش یابد.کلید واژگان: آبزی پروری, تحلیل آماری, رودخانه, شاخص کیفی آب, کبکیان, مالاشیت گرینBackgroundFish farming requires proper water quality to increase productivity and reduce health risk exposures while they are emission sources in rivers themselves. The purpose of this research is to evaluate river water quality regarding physicochemical parameters coupling with water quality index (WQI) to study the viability of fish farming expansion.MethodsThis study is carried out both as field survey and laboratory analysis. Samples were taken bimonthly in 6 periods (2016-2017) from 21 stations from Kabkian River, Iran, including the water body and discharge points. Afterwards, results were statistically analyzed by T-Test regarding the spatial and temporal specifications with SPSS.ResultsExperimental results show that dissolved oxygen is over 7 mg/L and WQI is 70 which is classified as good. However, temporal variations of BOD, COD and nitrite concentrations are significant and their average are rather high about 10, 16 and 0.14 mg/L, respectively. Since, BOD is the only parameter with significant spatial variations, it is introduced as the main parameter for river water quality monitoring.ConclusionOverally, Kabkian water quality is suitable for fish farming. However, due to the possibility of presence of malachite green, it is highly recommended that strict monitoring should be implemented upstream to control fish farm discharges and reduce health risk exposures.Keywords: Fish farming, kabkian, malachite green, river, statistical analysis, Water Quality Index (WQI)
-
سابقه و هدفامروزه صنعت آبزی پروری از عوامل آلاینده رودخانه ها محسوب می شوند. لذا در این پژوهش به ارزیابی تاثیر پساب این صنعت بر پارامترهای کیفی آب رودخانه کبکیان اقدام گردید.مواد و روش هانمونه برداری طی سه فصل سال 1390 از 12 ایستگاه منتخب انجام شد. پارامترهای DO، pH، TDS، EC و دما در محل و پارامترهای نیترات، نیتریت، فسفات، آمونیوم، BOD5 و COD نیز در آزمایشگاه مورد سنجش قرار گرفتند.یافته هانتایج پردازش آماری نشان داد که بین میانگین غلظت پارامترهای نیتریت و COD در ایستگاه ها اختلاف معنی دار وجود دارد (05/0p<). همچنین کمینه و بیشینه میانگین غلظت نیتریت به ترتیب با 001/0±004/0 و 01/0±049/0 میلی گرم در لیتر مربوط به ایستگاه های A و C و ایستگاه H و کمینه و بیشینه میانگین غلظت COD به ترتیب با 20/1±00/8 و 33/5±67/27 میلی گرم در لیتر مربوط به ایستگاه های B و J بود. نتایج مقایسه میانگین غلظت پارامترهای کیفی آب بین ماه های مختلف نمونه برداری نیز بیانگر وجود اختلافی معنی دار بین میانگین غلظت همه پارامترهای مورد ارزیابی بود (05/0p<).استنتاجمقایسه میانگین غلظت پیراسنجه های مورد ارزیابی با حد استاندارد تعیین شده برای منابع آب سطحی و مصارف کشاورزی در نمونه های ایستگاه پایین دست بیانگر آن بود که رودخانه کبکیان در حال حاضر توان خودپالایی آلاینده ها را دارد، ولی با افزایش تعداد کارگاه های تکثیر و پرورش ماهی و هم چنین عدم نظارت بر منابع آلاینده ورودی، در آینده ای نزدیک با معضلات جدی به ویژه بروز پدیده تغذیه گرایی مواجه خواهد شد.
کلید واژگان: ارزیابی کیفیت آب, پارامتر فیزیکوشیمیایی, کارگاه تکثیر و پرورش ماهی, رودخانه کبکیانBackground andPurposeNowadays, development of aquaculture is one of the reasons for river pollution. The purpose of this study was to evaluate the effect of aquaculture effluent on physicochemical parameters of Kabkian River in 2011-12.Material And MethodsSampling was conducted during three seasons in 2011-12 from 12 selected stations. Dissolved Oxygen, pH, TDS, EC and T parameters were measured on site and NO3-, NO2-, PO43-, NH4+, BOD5, and COD parameters were measured in laboratory.ResultsStatistical analysis showed significant differences in mean concentration of NO2- and COD (P<0.05). The minimum and maximum mean concentrations of NO2- were found with 0.004 ± 0.001 and 0.049 ± 0.01 mg L-1, respectively for stations A, C, and H. Also the minimum and maximum mean concentrations of COD were found with 8.00 ± 1.20 and 27.67 ± 5.33 mg L-1, respectively for stations B and J. The analysis of qualitative parameters in different sampling periods showed significant differences in mean concentrations of studied parameters (P<0.05).ConclusionAccording to this study and the WHO recommendation on concentrations of pollutants for drinking and agricultural water, self purification of Kabkian River is possible. However, increasing number of aquaculture farms and lack of monitoring of pollution sources could result in serious problems, especially eutrophication.Keywords: Water quality evaluation, physicochemical parameter, aquaculture farm, Kabkian River
- در این صفحه نام مورد نظر در اسامی نویسندگان مقالات جستجو میشود. ممکن است نتایج شامل مطالب نویسندگان هم نام و حتی در رشتههای مختلف باشد.
- همه مقالات ترجمه فارسی یا انگلیسی ندارند پس ممکن است مقالاتی باشند که نام نویسنده مورد نظر شما به صورت معادل فارسی یا انگلیسی آن درج شده باشد. در صفحه جستجوی پیشرفته میتوانید همزمان نام فارسی و انگلیسی نویسنده را درج نمایید.
- در صورتی که میخواهید جستجو را با شرایط متفاوت تکرار کنید به صفحه جستجوی پیشرفته مطالب نشریات مراجعه کنید.