جستجوی مقالات مرتبط با کلیدواژه "resilience" در نشریات گروه "جغرافیا"
تکرار جستجوی کلیدواژه «resilience» در نشریات گروه «علوم انسانی»-
تاب آوری در برابر سوانح طبیعی که درواقع نحوه تاثیرگذاری ظرفیت های جغرافیایی، اجتماعی، اقتصادی، نهادی و... جوامع در برابر سوانح می باشد، ازجمله مسایلی است که باید در هر جامعه به آن توجه شود. شایان ذکر است که نوع نگرش به مقوله تاب آوری و نحوه تحلیل آن از یک طرف در چگونگی شناخت تاب آوری وضع موجود و علل آن نقش کلیدی دارد و از طرف دیگر سیاست ها و اقدامات کاهش خطر و نحوه رویارویی با آن را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. هدف از انجام این پژوهش، سنجش تطبیقی تاب آوری سکونتگاه های شهری جدید منطقه شهری اصفهان بزرگ در برابر خطر زلزله با استفاده از شاخص ترکیبی است. با توجه به مولفه های مورد بررسی و ماهیت موضوع، رویکرد حاکم بر این پژوهش، «توصیفی- تحلیلی» است. جامعه آماری این پژوهش شامل 6 سکونتگاه شهری جدید شاهین شهر، سپاهان شهر، مجلسی، فولادشهر، بهارستان و شهید کشوری می باشند. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی بوده و در بخش ادبیات تحقیق برای جمع آوری اطلاعات از روش های کتابخانه ای و میدانی اقدام شده است. براساس نتایج حاصل از POSET، سکونتگاه های شهری مجلسی، بهارستان، فولادشهر، سپاهان شهر، شاهین شهر و شهیدکشوری به ترتیب با جمع امتیازگزینه های 3، 6، 7، 8، 11 و 14 از نظر شاخص ترکیبی تاب آوری در برابر خطر زلزله، رتبه های 6-1 را دارا می باشند. بنابراین برای کاهش تاثیرات نامطلوبی که تاب آوری بر هر جامعه دارد، توجه به ظرفیت های هر سکونتگاه ازجمله مسایلی می باشد که باید در هر جامعه به آن توجه شود تا از خسارت های جانی و مالی که براثر حوادث احتمالی به وجود می آید، جلوگیری نمود.
کلید واژگان: سنجش تطبیقی, تاب آوری, خطرزلزله, سکونتگاه های شهری جدید, شاخص ترکیبی, منطقه شهری اصفهان بزرگEarthquake resilience, defined as the capacity of societies—including social, economic, institutional, geographical, and other dimensions—to withstand and recover from seismic events, is a critical issue that demands attention across various societal contexts. It is essential to acknowledge that attitudes toward resilience and the analytical frameworks employed to assess it significantly influence both the understanding of underlying causes of resilience and the formulation of policies aimed at risk reduction and management. The objective of this study is to evaluate and rank the earthquake resilience of new urban developments within the Isfahan Metropolitan area through the utilization of a combined index. Given the nature of the subject matter, the research adopts a descriptive-analytical approach. The study's statistical population comprises six new urban developments: Shahin Shahr, Majlesi, Sepahan Shahr, Foolad Shahr, Baharestan, and Shahid Keshvari. This research is characterized as applied in nature, and information for the literature review was gathered through library research methods. According to the results derived from the Potentially Optimal Solutions Evaluation Technique (POSET) analysis, the rankings of the urban developments based on the combined index of resilience to earthquake risk are as follows: Majlesi (3), Baharestan (6), Foolad Shahr (7), Sepahan Shahr (8), Shahin Shahr (11), and Shahid Keshvari (14). Consequently, to mitigate the adverse effects of earthquakes on communities, it is imperative to consider the unique capacities of each urban development, thereby reducing potential human and financial losses resulting from such events.
Keywords: Resilience, Earthquake Risk, New Urban Habitations, Combined Index, Isfahan Metropolitan -
زمینه و هدف
در دهه های اخیر زمین لرزه در صد سال گذشته در جهان با رشد تلفات همراه بوده و در ایران این تلفات حدود شش درصد افزایش مرگ و میر را به همراه داشته است. لذا شهرها به عنوان بستر وقوع حوادث دارای اهمیت زیادی می باشند، که به این منظور ارتقاء تاب آوری پس از زلزله در نقاط شهری از اهمیت زیادی برخوردار است. منطقه 1 شهر تهران با توجه به قرارگیری بر روی گسل و همچنین چالش های شهری متعددی، یکی از مناطق آسیب پذیر در برابر زلزله در شهر تهران محسوب می شود است که وجود معضلاتی نظیر تمرکز بالای ساختمان های بلندمرتبه،کمبود فضاهای باز و ضعف های مدیریتی مدیریت بحران بیش از سایر مناطق شهرتهران با چالش های تاب آوری مواجهند. هدف از پژوهش حاضر سنجش آسیب پذیری نواحی منطقه 1 در برابر زلزله با رویکرد تاب آوری است.
روش بررسیاین پژوهش با توجه به هدف از نوع کاربردی و در زمینه نحوه گردآوری داده ها از نوع تحقیقات پیمایشی و در رابطه با ماهیت داده ها از نوع پژوهش های کمی است. ابزار اصلی گردآوری داده های میدانی پژوهش، پرسشنامه تاپسیس می باشد که برپایه پیشینه پژوهش و مطالعات مقدماتی پژوهشگران در زمینه هماهنگ کردن پرسشنامه اصلی با شرایط و مقتضیات خدمات مدیریت محلی تنظیم شده است. جامعه آماری تحقیق را نیز کلیه کارشناسان و متخصصان حوزه مدیریت بحران و برنامه ریزی شهری تشکیل می دهند که حجم نمونه آن بر اساس فرمول کوکران تعداد 40 نفر است. پژوهش حاضر با استفاده از آزمون میانگین در نرم افزار spss و در راستای سنجش میزان تاب آوری نواحی منطقه 1 از روش تصمیم گیری چند شاخصه تاپسیس در نرم افزار matlab استفاده شده است.
یافته ها و نتیجه گیرییافته های تحقیق نشان داد بر اساس شاخص های تاب آوری شهری،پنج شاخص مورد تحلیل قرار گرفت که در این زمینه ابعاد کالبدی-محیطی و ابعاد نهادی در هر نواحی کمترین میزان تاب آوری را دارا بودند. در نهایت نتایج نشان داد ناحیه 1 ، ناحیه 9 و ناحیه 8 با کمترین میزان تاب آوری شهری در برابر زلزله در سطح نواحی منطقه 1 مواجه اند.
کلید واژگان: آسیب پذیری, تاب آوری, مدیریت بحران, زلزله, منطقه 1 شهرداری تهرانAssessment of Resilience of Urban Areas Against Earthquake Damage (Case Study: District 1 of Tehran)Background and AimIn recent decades, earthquakes have been accompanied by an increase in casualties worldwide in the past hundred years, and in Iran, these casualties have led to about a six percent increase in death and destruction. Therefore, cities, as the sites of these incidents, are of great importance, and enhancing post-earthquake resilience in urban areas is highly significant. Region 1 of Tehran, due to its location on a fault line and various urban challenges, is considered one of the vulnerable areas to earthquakes in the city of Tehran, facing resilience challenges such as high concentration of high-rise buildings, lack of open spaces, and weaknesses in crisis management compared to other areas of Tehran. The aim of this study is to assess the vulnerability of Region 1 to earthquakes with a focus on resilience.
MethodsThis research is considered applied in nature and utilizes survey research for data collection, and in terms of data nature, it is quantitative research. The main data collection tool for this research is the TOPSIS questionnaire, which has been adjusted based on the research background and preliminary studies of researchers in the field to align with the conditions and requirements of local management services. The statistical population of the study consists of all experts in the field of crisis management and urban planning, with a sample size of 50 individuals based on Cochran's formula. The present study utilizes the mean test in SPSS software and employs the TOPSIS decision-making method in MATLAB software to measure the level of resilience in the regions of Region 1.
Findings and ConclusionThe research findings indicated that based on urban resilience indicators, five analyzed indicators had the least resilience in both the physical-environmental and institutional dimensions in each region. Ultimately, the results showed that Regions 1, 9, and 8 faced the lowest level of urban resilience against earthquakes in the Region 1 areas.
Keywords: Vulnerability, Resilience, Crisis Management, Earthquake, Region 1 Of Tehran Municipality -
جوامع انسانی در طول تاریخ کماکان با مخاطرات روبرو بوده و همواره اثرات زیان باری را متحمل شده اند. مخاطرات محیطی نه تنها به لحاظ تعداد، بلکه با افزایش تنوع و میزان خسارات به ویژه در نواحی مستعد در حال وقوع اند. ارتباط نزدیک با محیط، محرومیت، عدم آگاهی و آمادگی موجب افزایش آسیب پذیر شدن نواحی ساحلی می شود. با این وجود پدیده هایی اجتناب ناپذیر بوده و تنها راه مقابله با آن، مدیریت آنها است. یکی از رویکردهای رویارویی با مخاطرات و بحران های محیطی، تاب آوری است. بندر ماهشهر با قرارگیری در معرض انواع مختلف مخاطرات، در شرایط آسیب پذیری بالایی قرار دارد و سنجش میزان تاب آوری آن ضرورت دارد. هدف از این پژوهش، تحلیل تاب آوری در برابر مخاطرات محیطی در مناطق 5 گانه بندرماهشهر است. پژوهش حاضر کاربردی و از لحاظ روش شناسی توصیفی-تحلیلی است. ابزار مورداستفاده، ترکیبی از پرسشنامه محقق ساخته است. پرسشنامه ها در پنج منطقه بندر ماهشهر توزیع و تکمیل شد. برای تحلیل رابطه عوامل موثر بر تاب آوری از آزمون های آماری ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی استفاده شده است. برای گویه های توصیفی از روش های آماری مد، میانه، میانگین، واریانس، چولگی و کشیدگی بهره گرفته شده است و برای وزن دهی و مشخص کردن عوامل تاثیرگذار بر تاب آوری، از روش های تصمیم گیری چندمعیاره (مدل سلسه مراتبی فازی) و رتبه بندی وضعیت شاخص های تاب آوری در مناطق پنج گانه بندر ماهشهر از روش واسپاس استفاده شده است. نتایج وضعیت کلی تاب آوری در محدوده مورد مطالعه، که تابعی از شاخص ها و متغیرهای تشکیل دهنده آن است، نشان داد میانگین حاصل شده پایین تر از حد متوسط قرار دارد. دلیل اصلی وضعیت نامناسب تاب آوری در محدوده مورد مطالعه را می توان به ضعف برخورداری از شاخص های اقتصادی و کالبدی نسبت داد. براساس وزن دهی شاخص اقتصادی در رتبه اول قرار گرفت که تاثیر مستقیم با تاب آوری دارد. رتبه بندی مناطق نشان داد که منطقه 3 وضعیت بهتری نسبت به سایر مناطق دارد.
کلید واژگان: تاب آوری, مخاطرات طبیعی, مناطق ساحلی, بندر ماهشهرThroughout history, human societies have continued to face dangers and have always suffered harmful effects. Environmental hazards are occurring not only in terms of number but also with an increase in diversity and amount of damage, especially in susceptible areas. Close connection with the environment, deprivation, lack of awareness, and preparation increases the vulnerability of coastal areas. However, they are inevitable phenomena and the only way to deal with them is to manage them. One of the approaches to facing environmental risks and crises is resilience. Mahshahr Port is exposed to various types of hazards and is in a highly vulnerable condition, and it is necessary to measure its resilience. The purpose of this research is to analyze resilience against environmental hazards in the 5 regions of Bandar Mahshahr. The current research is practical and descriptive-exploratory in terms of methodology. The tool used is a combination of researcher-made questionnaires. Questionnaires were distributed and completed in five areas of Bandar Mahshahr. Pearson's correlation coefficient and linear regression statistical tests have been used to analyze the relationship between factors affecting resilience. For descriptive items, the statistical methods of mode, median, mean, variance, skewness, and kurtosis have been used, and for weighting and determining the factors influencing resilience, multi-criteria decision-making methods (fuzzy hierarchical model) and ranking of resilience indicators have been used. The Waspas method has been used in the five areas of Mahshahr port. The results of the general state of resilience in the studied area, which is a function of its component indicators and variables, showed that the obtained average is lower than the average. The main reason for the poor state of resilience in the studied area can be attributed to the weakness of economic and physical indicators. Based on the weighting of the economic index, it was ranked first, which has a direct effect on resilience. The ranking of regions showed that Region 3 has a better situation than other regions.
Keywords: Resilience, Natural, Hazards, Coastal Areas, Mahshahr Port -
شبکه گسترده تاسیسات برق، از حساس ترین تاسیسات استان آذربایجان شرقی در مقابل وقوع فرونشست زمین محسوب می شود. با توجه به چنین حساسیتی، شناسایی مناطق مستعد به فرونشست از ضروریات بوده و بررسی میزان آسیب پذیری شبکه های توزیع برق جهت افزایش تاب آوری در برابر آن، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. با توجه به چنین اهمیتی، هدف از انجام پژوهش حاضر، مشخص کردن پهنه های آسیب پذیر در مقابل تهدیدات تاسیسات شبکه برق ناشی از فرونشست زمین در استان آذربایجان شرقی است. در این پژوهش، برای تهیه لایه های اطلاعاتی، از فرایند تحلیل شبکه (ANP) استفاده شده است. به منظوردستیابی به یک همگنی مناسب بین لایه های مختلف، داده های ورودی، استانداردسازی شده و نقشه های معیارهای مورد مطالعه به روش Natural breaks بر اساس ارزش پیکسل ها به تعداد کلاس های خطر طبقه بندی گردیدند. نقشه مربوط به معیارهای هر یک از مخاطرات در محیط نرم افزار ArcGis فراخوانی و با یکدیگر تلفیق گردید. نتایج پژوهش نشان داد که مناطق با خطر فرونشست زیاد با وسعت 1981 کیلومترمربع و مناطق با خطر فرونشست خیلی زیاد با وسعت 268 کیلومترمربع در محدوده های مختلف استان پراکنده شده اند و اغلب این محدوده ها از شمال غرب تا جنوب شرق استان (شامل شهرهای مرند، شبستر، تبریز، بستان آباد، سراب و میانه) کشیده شده است. همچنین در شهرهای جنوب غربی استان (مانند بناب، ملکان و عجبشیر) نیز محدوده هایی با خطر بالا در مقابل فرونشست دیده می شود که در این محدوده ها آسیب پذیری تاسیسات برق نسبتا بالا است . این در حالی است که، بیشترین چاه های مربوط به برداشت آب های زیرزمینی با تراکم زیاد در این پهنه های پرخطر قرارگرفته اند. نتایج مطالعات همچنین حاکی از این است که بالای 70 درصد تجهیزات و مشترکین برق در محدوده فرونشست با احتمال خطر زیاد و خیلی زیاد مربوط به شهرستان های مرند، شبستر و بناب است، یعنی محدوده هایی که بیشترین مصرف آب در بخش کشاورزی را به خود اختصاص داده اند. در این پژوهش با انطباق مناطق پهنه بندی شده با خطر فرونشست زیاد و خیلی زیاد با نقشه های فرونشست حاصل از اطلس سازمان نقشه برداری کشور، همپوشانی 53 درصدی در مناطق فرونشست در شهرهای مرند، شبستر، بناب، ملکان و سراب مشاهده گردید.
کلید واژگان: خطر فرونشست زمین, تاب آوری, شبکه توزیع برق, ANP, استان آذربایجان شرقToday, the issue of land subsidence has emerged as a significant and critical factor jeopardizing both surface and subsurface structures within the nation, particularly in the northwest region. This situation necessitates the preservation of such infrastructures. Considering the vast expanse of the electricity distribution network in East Azerbaijan Province—encompassing an area of 45,000 square kilometers, a network length of 26,000 kilometers, and serving 930 thousand subscribers—the apprehensions regarding the existence of potential risks are justified. This extensive network is deemed one of the most sensitive and essential assets within the province in relation to the occurrence of land subsidence. Given this high level of sensitivity, it becomes imperative to identify regions susceptible to subsidence and to assess the vulnerability of the electricity distribution networks while implementing necessary measures to enhance resilience against this phenomenon. The objective of this research is to delineate the vulnerable regions. Conversely, land subsidence poses threats to power grid installations within East Azerbaijan Province. In this study, ArcGIS 10.7 and Super Decision software were employed to generate the information layers; furthermore, to ensure appropriate homogeneity among the various layers, the input data was standardized, and the Analytical Network Process (ANP) was utilized. The findings of the research indicate the existence of areas characterized by a high risk of subsidence, covering an expanse of 1,981 square kilometers, alongside regions with an exceedingly high risk of subsidence, encompassing 268 square kilometers, extending from the northwest to the southeast of the province (including the cities of Marand, Shabestar, Tabriz, Bostan Abad, Mirage, and the central area). Additionally, in the southwestern municipalities of the province (namely Banab, Malekan, and Ajabshir), there are hazardous zones where the threat of subsidence and potential damage to electrical installations necessitate serious consideration. An examination of the maps and data further reveals that a majority of groundwater extraction wells are situated in high-risk areas with considerable density. Investigations also indicate that agricultural activities predominantly characterize land use in high-risk areas, wherein the most significant drop in groundwater levels has been observed. In this investigation, by superimposing the province's power transmission network map with the final subsidence risk zoning map, it was ascertained that portions of the province's power grid facilities are located within high-risk zones concerning land subsidence.
Keywords: Land Subsidence Risk, Resilience, Power Grid, ANP, Arcgis -
آنومی یا آشفتگی سیاسی اجتماعی، یک وضعیت بی قاعدگی یا بی هنجاری است که در آن قواعد اجتماعی برای عاملان الزام آور نیستند. در نتیجه نظم فرهنگی و اجتماعی جامعه از هم می پاشد و جامعه حالت سلامت اخلاقی خود را از دست می دهد. نگاهی به جامعه نومسلمان صدر اسلام نشان می دهد بسترهای شکل گیری آنومی سیاسی- اجتماعی در آن جامعه وجود داشته اند. نشانه های این بسترها در سوره هایی که فضای تقابل اهل کتاب با جامعه اسلامی را بازتاب می دهند، منعکس شده است. تحلیل محتوایی این آیات نشان می دهد قرآن کریم به منظور مقاوم سازی جامعه برای مقابله با شرایط آنومیک سیاسی- اجتماعی، شش اصل اخلاقی ذیل را بعنوان یک الگوی اخلاقی ارائه نموده است: ناظر دانستن خداوند، توصیه به مناسک عبادی، تقویت عزت نفس، خودداری از رابطه ولایت با کافران و اطاعت از پیامبر (ص)، دعوت به همبستگی اجتماعی و دوری از تفرقه، دعوت به صبر فردی و اجتماعی.کلید واژگان: قرآن, آنومی, الگوی اخلاقی, جغرافیای سیاسی, مقاوم سازیAnomie or social political disorder is a state of disorder or anomalous in which social rules are not binding on the actors. As a result, the cultural and social order of the society falls apart and the society loses its moral health. A look at the neo-Muslim society at the beginning of Islam shows that there were foundations for the formation of political-social anomie in that society. The signs of these foundations are reflected in the surahs that reflect the confrontation between the people of the book and the Islamic society. The content analysis of these verses shows that the Holy Quran has presented the following six moral principles as a moral model in order to strengthen the society to deal with anomic political-social conditions: considering God as the watcher, recommending religious rituals, strengthening self-esteem, self-restraint. From the relationship between the province and the infidels and obedience to the Prophet (PBUH), calling for social solidarity and avoiding division, calling for individual and social patience.Keywords: Quran, Anomie, Moral Model, Political Geography, Resilience
-
امروزه گردشگری بزرگترین و متنوع ترین صنعت دنیا محسوب می شود که به مثابه منبع اصلی درآمد و اشتغال، نقش مهمی در رشد اقتصادی کشورها دارد. سوانح و بحران ها نقش بازدارندگی توسعه گردشگری را بازی می کنند. در این بین اپیدمی ها به این خاطر که معمولا فراتر از مقیاس محلی کشورها را متاثر می کنند از سایر بحران ها متمایز می باشد. استراتژی تاب آوری جهت بازیابی سریع مقاصد تحت تاثیر بحران معرفی شده است. بنابراین ضرورت انجام پژوهشی با هدف بررسی نقش تاب آوری در بحران اپیدمی در شهرهای گردشگری ایجاب می نماید. روش تحقیق حاضر از نظر ماهیت تحلیلی-توصیفی می باشد و از نوع پیمایشی از طریق تکمیل پرسشنامه انجام شده است. در ابتدا برای مشخص کردن عوامل موثر بر تاب آوری گردشگری شهر مورد مطالعه (شیراز) در زمان بحران اپیدمی، از مدل تحلیل مسیر استفاده شد. از همین رو و با توجه به تعداد معیارهای تحقیق، آزمون رگرسیون چندگانه اجرا شد که ابتدا اثرات مستقیم مدنظر قرار گرفته شد. اثرات ابعاد تاب آوری(اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، زیرساختی و نهادی-مدیریتی) به عنوان متغیر مستقل بر گردشگری شیراز به عنوان متغیر وابسته محاسبه گردید. در مراحل بعدی اثرات غیرمستقیم در نظر گرفته شد. در مرحله اثرات مستقیم معلوم شد که معیارهای تحقیق 71 % از واریانس بحران اپیدمی را تبیین می کنندو اینکه تمام شاخص های تحقیق بر متغیر وابسته تاثیر معناداری دارند و بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته رابطه خطی معناداری در سطح 95 درصد وجود دارد. در این خصوص بیشترین تاثیر مستقیم مربوط به شاخص اجتماعی-فرهنگی و بیشترین تاثیر غیرمستقیم متعلق به شاخص اقتصادی است. در مجموع شاخص فرهنگی-اجتماعی بیشترین ضریب همبستگی را در بین شاخص های تاب آوری داراست که نشانگر تاثیرگذارترین شاخص بر بحران اپیدمی در گردشگری شهر شیراز است. شاخص اقتصادی در درجه دوم قرار دارد. در نهایت شاخص های زیرساخت و نهادی-سازمانی با فاصله های کم در رتبه های بعدی قرار می گیرند.
کلید واژگان: گردشگری, تاب آوری, اپیدمی, شیرازTourism becomes the largest and most diverse industry in the world, which, as the main source of income and work, plays an important role in the economic growth of the countries of the world. Accidents and crises play the role of inhibiting the development of the industry. Epidemics are distinguished from other crises by the fact that they usually leave the local government. Resilience strategy for quick recovery of destinations affected by the crisis has been introduced. Therefore, it is necessary to conduct a research with the aim of investigating the role of resilience in the epidemic crisis in tourist cities. The present research method is analytical-descriptive in nature and it is a survey type by completing a questionnaire. At first, the path analysis model was used to determine the factors on the tourism resilience of the studied city (Shiraz) during the epidemic crisis. Therefore, according to the number of research criteria, the multiple regression test was implemented, which was directly considered first. The combination of resilience is determined as an independent variable on Shiraz as dependent changes. It is considered indirect in the next steps. In the stages of direct research, all research indicators have a significant effect on the dependent variable and there is a significant linear relationship between the independent variables and the dependent variable. The most direct effect is related to the social-cultural index and the most indirect effect is related to the economic index. In total, the social-cultural index has the highest correlation coefficient among the resilience indices, which indicates the most influential index on the epidemic crisis in Shiraz tourism. The economic index is on the second level. Finally, infrastructure and institutional-organizational indicators are placed in the next ranks with small distances.
Keywords: Tourism, Resilience, Epidemic, Shiraz -
بسیاری از شهرها در معرض مخاطرات طبیعی ازجمله زمین لرزه هستند. یکی از اهداف مهم برنامه ریزی شهری کاهش آسیب پذیری و تاب آور نمودن شهرها در برابر زمین لرزه است و اولین گام برای تحقق این هدف، شناخت و ارزیابی میزان آسیب پذیری شهر خلخال در مقابل زمین لرزه احتمالی است. هدف اصلی این پژوهش سنجش آسیب پذیری خطرات زمین لرزه با رویکرد تاب آوری در شهر خلخال است.پژوهش حاضر ازلحاظ روش از نوع توصیفی- تحلیلی و ازلحاظ ماهیت جزو پژوهش های کاربردی است. در این پژوهش ابتدا از طریق مطالعات کتابخانه ای، عوامل موثر بر تاب آوری شناسایی و پس از تهیه مدل مفهومی تحقیق، پرسشنامه ای در راستای رسیدن به هدف موردنظر طراحی گردید. تعیین حجم نمونه آماری آن با استفاده از روش کوکران و روش نمونه گیری با استفاده از روش تصادفی ساده انجام شد. برای سنجش تاب آوری از بین خانوارهای ساکن در شهر خلخال، تعداد 380 نفر از شهروندان و 15 نفر کارشناسان به عنوان حجم نمونه تحقیق انتخاب شدند. پس از جمع آوری داده ها و اطلاعات میدانی در راستای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و برای ترسیم نقشه ها و پهنه بندی ها در قالب نرم افزار ARCGIS استفاده شد.با توجه به نتیجه خروجی مدل SPSS در قالب نقشه GIS می توان بیان نمود که بخش مرکزی شهر خلخال در شرایط تاب آوری پایینی قرار دارد و زلزله خیز است و در حالت کلی نقاط زیادی از وسعت شهر خلخال در وضعیت تاب آوری متوسط و نقاط کمی از شهر در وضعیت تاب آوری بسیار نامناسب قرار دارد؛ همچنین با توجه به آزمون پارامتریکتی تک نمونه ای نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که در پیاده سازی تاب آوری شهری، معیارهای اجتماعی، کالبدی، اقتصادی و نهادی به ترتیب در رتبه های اول تا چهارم تاب آوری شهر خلخال قرارگرفته اند و نقش موثری بر کارآمدی تاب آوری شهری در این شهر دارند.کلید واژگان: آسیب پذیری شهری, خطر لرزه ای, تاب آوری, شهر خلخالMany cities are exposed to natural hazards such as earthquakes. One of the important goals of urban planning is to reduce the vulnerability and make cities resilient against earthquakes, and the first step to realize this goal is to recognize and assess the vulnerability of Khalkhal city to a possible earthquake. The main goal of this research is to assess the vulnerability of earthquake hazards with a resilience approach in Khalkhal city.The current research is descriptive-analytical in terms of method and applied research in terms of nature. In this research, first through library studies, factors affecting resilience were identified and after preparing the research conceptual model, a questionnaire was designed in order to achieve the desired goal. Determining its statistical sample size was done using the Cochran method and the sampling method was done using the simple random method. To measure resilience, 380 citizens and 15 experts were selected as the sample size of the research among the households living in Khalkhal city. After collecting data and field information, SPSS software was used for data analysis and for drawing maps and zoning in ARCGIS software.According to the output of SPSS in the form of a GIS map, it can be said that the central part of Khalkhal city is in low resilience and is prone to earthquakes, and many parts of Khalkhal city are in medium resilience and few parts of the city are in The state of resilience is very unfavorable; Also, according to the single-sample parametric test, the results of the research show that in the implementation of urban resilience, social, physical, economic and institutional criteria are ranked first to fourth in the resilience of Khalkhal city, and they have an effective role on the efficiency of urban resilience in this city.Keywords: Urban Vulnerability, Seismic Risk, Resilience, Khalkhal City
-
شهرها سیستم های پیچیده و بسیار وابسته هستند که در برابر خطرات مختلف آسیب پذیر هستند. باتوجه به رشد شهر ها و گسترش آنها رویکرد تاب آوری یکی از حیاتی ترین راه حل ها برای مقابله با این آسیب پذیری است. این مطالعه به منظور بررسی مطالعات تاب آوری شهری در برابر تغییرات اقلیمی در ایران با استفاده از روش فراتحلیل انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و ماهیت آن کاربردی-توسعه ای است.جامعه آماری پژوهش را فصلنامه های معتبر و مورد تایید وزارت علوم، کنفرانس های داخلی و پایان نامه های دانشگاه ها تشکیل می دهد. یافته ها نشان می دهد که از سال 2013، تمرکز فزاینده ای بر موضوع تاب آوری شهری در برابر تغییرات اقلیمی شده است و محققان و جغرافی دانان توجه ویژه ای به این موضوع دارند. بررسی ها نشان می دهد که ابعاد اکولوژیکی و زیست محیطی و شناسایی و بحث در مورد ابعاد و شاخص های تاب آوری در اکثر مطالعات مشهود است. مطالعات موردی در پژوهش به طور کلی بر شهرهای بزرگ ایران متمرکز شده است. نتایج حاکی از آن است که شهرها از نظر تاب آوری به ویژه در بعد اجتماعی و کالبدی دارای نقاط ضعف مشهودی هستند. این ضعف ها در شهرهای بزرگتر که رشد جمعیت را تجربه می کنند، آشکارتر است.این پژوهش نیز حاکی از وجود خلاهای فراوان درزمینه تاب آوری شهری است که محققان باید در مطالعات آتی خود به این موارد توجه داشته باشند.کلید واژگان: فراتحلیل, تاب آوری, تغییر اقلیم, ایرانCities are complex and highly interdependent systems that are vulnerable to various risks. Considering the growth of cities and their expansion, the approach of urban resilience is one of the most vital solutions to resolve this vulnerability. This study has been done to investigate urban resilience studies against climate change in Iran using the meta-analysis method. The research method is descriptive-analytical, and its nature is applied-developmental.The statistical population of the research consists of authoritative and approved quarterly journals of the Ministry of Science, internal conferences, and theses from universities. The findings show that since 2013, there has been an increased focus on the issue of urban resilience against climate change, with researchers and geographers paying extra special attention to this topic. The studies reveal that the ecological and environmental dimensions And the identification and discussion of resilience dimensions and indicators are evident in most studies.Case studies in the research have generally focused on large cities in Iran. Due to the impacts of climate change, cities need to be resilient against these challenges, and this research highlights the importance of investigating this issue. The results indicate that cities have visible weaknesses in terms of resilience, particularly in the social and physical dimensions. These weaknesses are more pronounced in larger cities experiencing population growth.This research also shows that many gaps have been identified in this field, and researchers should pay attention to these in their future studies.Keywords: Meta-Analysis, Resilience, Climate Change, Iran
-
فصلنامه آمایش محیط، پیاپی 66 (پاییز 1403)، صص 97 -118
تحلیل فضایی رویکردی روش شناسانه است که به شناسایی و تحلیل پراکندگی ها، روابط متقابل پدیده ها، تفاوت ها، تشابهات آن ها در چارچوب دیدگاه های جغرافیایی می پردازد. تاب آوری به دلیل پویا بودن واکنش جامعه در برابر حوادث، نوعی آینده نگری است و به گسترش گزینش های سیاستی برای رویارویی با اعلام قطعیت و تغییر هم کمک می کند. هدف پژوهش، بررسی و تحلیل فضایی شاخص های تاب آوری مناطق شهری بوشهر بوده است. روش تحقیق به صورت توصیفی - تحلیلی و داده ها به روش اسنادی و میدانی (پرسشنامه) جمع آوری شده است. جامعه آماری پژوهش 30 نفر از متخصصان، کارشناسان امور شهری و اساتید دانشگاه مرتبط در زمینه موضوع بود که به روش نمونه گیری در دسترس - غیر احتمالی به صورت هدفمند انتخاب شدند. به منظور تعیین روایی، پرسشنامه در اختیار اساتید و کارشناسان قرار گرفت و برخی گویه ها با نظر ایشان اصلاح و روایی محتوایی آن تائید گردید. پایایی ابزار تحقیق، (پرسشنامه) با نرم افزار SPSS مورد ارزیابی قرار گرفت و آزمون آلفای کرونباخ معادل 886/0 به دست آمد؛ این مقدار برای ابزار تحقیق مناسب است. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از فرآیند تصمیم گیری چند معیاره ویکور و روش آنتروپی شانون انجام گرفت. بر اساس روش آنتروپی شانون، ابعاد کالبدی- زیرساختی، نهادی، اقتصادی و اجتماعی به ترتیب، از وزن (806/0)، (512/0)، (110/0) و (95/0) برخوردار می باشند. نتایج پژوهش حاضر، بر اساس مدل ویکور بیانگر این بود که، در مجموع، تاب آوری کالبدی- زیرساختی، نهادی، اقتصادی و اجتماعی در شهر بندر بوشهر به ترتیب با میانگین شاخصی(71/4)، (84/3)، (3) و (01/2)، در وضعیت نامطلوبی قرار دارد.
کلید واژگان: تحلیل فضایی, تاب آوری, مناطق شهری, بوشهرAmayesh Journal, Volume:17 Issue: 66, 2024, PP 97 -118Spatial analysis is a methodological approach used to identify and examine the dispersions and interrelationships of phenomena, as well as their differences and similarities, within a geographical context. Resilience, as a form of foresight, reflects the dynamic nature of society’s responses to events and helps expand policy options to address uncertainty and change. This study aimed to investigate and spatially analyze resilience indicators in the urban areas of Bushehr. The research employed a descriptive-analytical method, with data collected through documentary sources and field surveys (questionnaire). Data analysis was conducted using the VIKOR multi-criteria decision-making process and Shannon entropy method. According to Shannon entropy results, the weights of the physical-infrastructural, institutional, economic, and social dimensions were 0.806, 0.512, 0.110, and 0.095, respectively. The findings, based on the VIKOR model, indicated that the overall physical-infrastructural, institutional, economic, and social resilience in Bushehr are in unfavorable conditions, with average index scores of 4.71, 3.84, 3.00, and 2.01, respectively.
Keywords: Spatial Analysis, Resilience, Urban Areas, Bushehr -
شهرها در دنیای امروز هم بستر توسعه ی جوامع و هم کانون ایجاد چالشهای گوناگون زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعیاند. طی دهه های اخیر پوشش اراضی سبز و بایر که تامین کننده خدمات اکوسیستمی شهر محسوب می شوند، به علت گسترش شتابنده کالبد شهری و قیمت بسیار زیاد مبادلاتی زمین، سیر قهقرایی را طی می کنند. از آنجایی که برای پایداری اکولوژیکی سیمای سرزمین، ساختار آن باید از فرآیندهای اکولوژیکی موردنیاز حمایت کند، شبکه اکولوژیکی که به عنوان مجموعه ای از اکوسیستم های هم نوع بوده و از طریق سیستم پیوسته فضایی با یکدیگر در ارتباطند در شهر تهران تحت عنوان پوشش سبز و بایر در سال های 2021-1986 ، در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا ابتدا به تعیین چگونگی تغییرات پوشش زمین، با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست و تکنیک ارزیابی تغییرات تصاویر طبقه بندی شده، پرداخته شد و در ادامه به کمی سازی ساختار سیمای سرزمین اراضی سبز و بایر در بازه زمانی ابتدایی و پایانی مورد مطالعه، مباردت شد. از نتایج حاصل از سنجه های ارزیابی ساختار سیمای سرزمین شهر تهران از جمله خرددانگی و انزوای لکه های زیستگاهی شامل اراضی سبز و بایر شهر به عنوان منشا خدمات اکوسیستمی، می توان نتیجه گرفت که ترکیب و توزیع فضایی لکه های سبز در منطقه یک شهر تهران تاب آور نیست. با توجه به نتایج این مرحله، مناطق 10 و 8 ، کمترین سهم اراضی سبز را نسبت به جمعیت در بین مناطق 22 گانه تهران دارند. بیشترین سهم اراضی سبز نسبت به جمعیت مربوط به مناطق 22، 1 می باشد.
کلید واژگان: تاب آوری, شبکه اکولوژیک, سیمای سرزمین, شهر تهرانCities today serve as platforms for societal development while also being focal points for various environmental, economic, and social challenges. This study investigated the ecological network in Tehran, defined as a system of interconnected ecosystems of the same type, focusing on green and barren land cover from 1986 to 2021. Land cover changes were identified using Landsat satellite imagery and analyzed through a change detection technique applied to classified images. The landscape structure of green and barren lands was then quantified for the start and end of the study period. The results of the land structure analysis in Tehran, including the size and isolation of habitat patches—green and barren lands that provide critical ecosystem services—indicate that the spatial composition and distribution of green spaces in certain areas of the city are unsustainable. Specifically, regions 10 and 8 were found to have the lowest share of green land relative to their population among Tehran’s 22 regions, while regions 1 and 22 had the highest share.
Keywords: Resilience, Ecological Network, Landscape, Tehran -
شهرها، نظام های پیچیده ای هستند که نسبت به تهدیدهای طبیعی یا انسانی آسیب پذیرند. نگاهی که تاکنون در مدیریت سوانح و مدیریت شهری وجود داشته، رویکرد کاهش مخاطرات بوده است. اما امروزه جوامع در تلاش برای دست یابی به شرایطی هستند که در صورت وقوع بحران، بازگشت سریع آن ها را به وضعیت پیش از بحران (اولیه و عادی) فراهم سازد. در این میان تاب آوری، مفهوم جدیدی است که بیشتر در مواجهه با ناشناخته ها و عدم قطعیت ها به کار می رود. هدف کلی مطالعه حاضر، ارزیابی میزان تاب آوری شهر پلدختر به هنگام وقوع سیل است. در راستای دستیابی به اهداف مذکور از روش کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. به منظور سنجش ابعاد تاب آوری در محلات شهر پلدختر 384 خانوار با استفاده از فرمول کوکران به عنوان جامعه نمونه انتخاب گردیدند. به منظور تجزیه و تحلیل داده های حاصل از پرسشنامه در محیط نرم افزار SPSS ، روش های آماری مبتنی بر مقایسه میانگین ها، آزمون های فریدمن و رگرسیون به کار گرفته شد و نیز جهت رتبه بندی تاب آوری محلات از مدل تاپسیس استفاده گردید. در نتیجه براساس پنج شاخص ارزیابی تاب آوری؛ محله های کوی بسیجیان، هسته قدیم و کوی پاسداران نسبت به سایر محلات شهر پلدختر دارای وضعیت مناسب تری هستند و محله های ساحل شرقی و غربی و کوی سازمانی ها از بدترین وضعیت را به لحاظ تاب آوری در مقابل سیل برخوردارند. نتایج حاصل از آزمون فریدمن برای تعیین مهم ترین و تاثیرگذارترین شاخص ها تاب آوری شهر پلدخترگویای این است که شاخص کالبدی با میانگین رتبه 533/3 و شاخص اقتصادی با میانگین رتبه 251/3 به ترتیب در رتبه های اول و دوم اثرگذارترین و مهم ترین ابعاد تاب آوری قرارگرفته اند.
کلید واژگان: تاب آوری, مخاطره محیطی, سیل, شاخص, پلدخترCities are complex systems that are vulnerable to natural or human threats. The current dominant view in disaster and urban management has been the risk reduction approach. However, today, societies are trying to achieve conditions that will allow them to quickly return to the pre-crisis (initial and normal) state in the event of a crisis. Resilience is a new concept that is mostly used in dealing with unknowns and uncertainties. The overall goal of the present study is to evaluate the level of resilience of the city of Pol-e Dokhtar during a flood. In order to achieve the aforementioned goals, a qualitative method with a descriptive-analytical approach was used. In order to measure the dimensions of resilience in the neighborhoods of Pol-e Dokhtar, 384 households were selected as a sample community using the Cochran formula. In order to analyze the data obtained from the questionnaire in the SPSS software environment, statistical methods based on comparison of means, Friedman tests and regression were used. The TOPSIS model was used to rank the resilience of the neighborhoods. As a result, based on five resilience assessment indicators; the Basijian, Old Core (Hasteh Ghadimi) and Pasdaran neighborhoods have a more favorable situation than other neighborhoods in Pol-e-Dokhtar city. The East and West Coast neighborhoods (Sahel Sharghi va Gharbi) and Sazmaniha neighborhoods have the worst situation in terms of resilience against floods. The results of the Friedman test to determine the most important and influential resilience indicators of Pol-e-Dokhtar city showed that the physical index with an average of 3.533 and the economic index with an average of 3.251 were ranked first and second, respectively.
Keywords: Resilience, Environmental Risk, Flood, Index, Pol-E-Dokhtar -
طبق گزارش سازمان ملل متحد، ایران در سال 2003 از نظر تعداد زلزله و کشته شدگان در رتبه اول جهان قرار دارد. دلیل اصلی این امر آسیب پذیری بالای اکثر شهرهای ایران نزدیک به 80 درصد است. شهر لار در سال 1339 زلزله 6.1 ریشتر را شاهد بود که سبب ویرانی شهر گردید. امروزه این شهر به عنوان بزرگ ترین مرکز سکونتی لارستان با دو بخش پویا شهر قدیم در شمال غرب دشت لار و شهر جدید بعد از ویرانی ناشی از زلزله بر روی مخروط افکنه تنگ اسد در جنوب دشت قرار دارد. هدف پژوهش بررسی میزان آسیب پذیری کالبدی شهر قدیم و جدید در برابر زلزله با مجموعه شاخص های کلان و خرد و مقایسه تحلیلی این دو بخش از شهر است. جامعه آماری پژوهش کل محدوده با تمامی محلات شهر جدید و قدیم لار است. جمع آوری اطلاعات به صورت کتاب خانه ای میدانی بوده و داده های اصلی از اطلاعات سرشماری مرکز آمار و همچنین شهرداری لار صورت گرفته است. بررسی و تجزیه وتحلیل داده ها نیز با وزن دهی شاخص ها به کمک تکنیک دلفی و سنجش میزان اهمیت آن ها با نظر کارشناسان صورت گرفته در ادامه به کمک مدل های سلسله مراتبی وزن دهی شده و درنهایت با داده های خود در نرم افزار GIS نقشه های آسیب پذیری شاخص ها و نقشه نهایی آسیب پذیری به دست آمده است. نتایج تحقیق حاکی از ن است که میزان آسیب پذیری در بین محلات بسیار متفاوت بوده و عوامل دخیل در این محلات و در محدوده کل شهر به یک اندازه تاثیرگذار نبوده اند، که دلایل گوناگونی در آن ها نقش داشتند ازجمله عوامل کالبدی فیزیکی ساختمان و عوامل فیزیکی محیطی ازجمله خدمات اساسی و زیر بنایی شهر من جمله فضاهای درمانی و بهداشتی. بررسی شاخص های آسیب پذیری حاکی از آن است که نیازمند راهکاری قوی و کارآمد مدیریتی و سازمانی و بعدازآن کالبدی و محیطی جهت کاهش آسیب پذیری و افزایش تاب آوری شهر هستیم.
کلید واژگان: آسیب پذیری, زلزله, تاب آوری, شهر قدیم و جدید لارLar city witnessed a 6.1 Richter earthquake in 1960, which destroyed the city. Today, this city is the largest residential center of Larestan, with two dynamic parts of the old city in the northwest of the Lar plain and the new city after the destruction caused by the earthquake, located on the Tangeh Asad alluvial cone in the south of the plain. The research aims to investigate the physical vulnerability of old and new cities against earthquakes with macro and micro indicators and an analytical comparison of these two parts of the city. The statistical population of the research is the entire area, including all the neighborhoods of the old and new city of Lar. Data collection was done in the form of a field library, and the main data was collected from the Statistics Center and Lar Municipality census data. The analysis of the data was also carried out by weighting the indicators with the help of the Delphi technique and measuring importance with the opinion of experts, then weighting was done with the help of hierarchical models, and finally, with the data in the GIS software, maps of the vulnerability of the indicators and the final map of vulnerability were obtained. The results show that the level of vulnerability is very different among the localities, and the factors involved in these localities and the entire city are not equally effective, various reasons played a role in them, including the physical factors of the building and environmental physical factors, including services. The basic infrastructure of the city, including medical and health spaces. Examining the vulnerability indicators indicates that we need a strong and efficient management and organizational solution, as well as physical and environmental solutions, to reduce the vulnerability and increase the resilience of the city.
Keywords: Vulnerability, Earthquake, Resilience, Old, New City Of Lar -
فصلنامه جغرافیا، پیاپی 81 (تابستان 1403)، صص 111 -135
امروزه دولت ها برای کاهش اثرات مخاطرات طبیعی، راهبردهای متنوعی را در پیش می گیرند. از این رو تاب آوری از دیدگاه بسیاری از محققان یکی از مهم ترین موضوع ها برای رسیدن به پایداری است که به دنبال ایجاد جوامع تاب آور در برابر مخاطرات طبیعی هستند. بر این اساس تحلیل و افزایش تاب آوری سیستم های انسانی و محیطی در برابر سوانح طبیعی در مسیر رسیدن به توسعه پایدار از اهمیت بسزایی برخوردار است. روش جمع آوری اطلاعات در این پژوهش عمدتا میدانی است و در طول انجام پژوهش از روش کتابخانه ای نیز استفاده شده است. هدف عمده این پژوهش، سنجش و تحلیل فضایی مولفه های تاب آوری شهری شهر خلخال ازلحاظ طبیعی است. در این پژوهش جهت تجزیه و تحلیل اهمیت نسبی داده ها و وزن دهی به شاخص های تحقیق از مدل تحلیل شبکه ی ANP (تصمیم گیری چند معیار) در قالب نرم افزار Super Descision استفاده شده و در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی Arc GIS پس از تهیه نقشه آسیب پذیری برای هر معیار به تهیه نقشه نهایی شاخص طبیعی شهر خلخال در نرم افزار Arc GIS استفاده شده است. با توجه به خروجی نرم افزار GIS می توان بیان نمود که بخش غربی شهر از نظر طبیعی آسیب پذیری بالایی دارد و شرایط این قسمت از شهر بحرانی است؛ بنابراین این امر موجب می شود که در هنگام زمین لرزه آمار تلفات جانی و مالی افزایش یابد. به طورکلی می توان گفت در محدوده مورد مطالعه همه شرایط و عوامل دخیل در آسیب پذیری در برابر زمین لرزه در ارتباط باهم عمل نموده و باعث شکل گیری نواحی با آسیب پذیری بالا گردیده است.
کلید واژگان: تاب آوری, آسیب پذیری, زمین لرزه, تحلیل سلسله مراتبی, ARC GISGeography, Volume:22 Issue: 81, 2024, PP 111 -135IntroductionToday's metropolises are always exposed to damage caused by natural hazards for various reasons. These risks require immediate prevention and measures due to the many human and financial damages. One of the most destructive and common natural disasters is the earthquake, which has caused the greatest damage to human society from the past to the present day.Several studies have been conducted in relation to the resilience and management of natural hazards at home and abroad; Among these studies, we can refer to the researches of Ebrahimzadeh et al. with the title of analysis on the vulnerability caused by earthquakes with emphasis on providing the optimal model for the location of special uses for health care and education, a case study of the worn out fabric of Tabriz city. Mansour Naimi et al.'s research titled "Earthquake Risk Microzoning with Fuzzy Hierarchy Analysis Model in Zone 1 of Ahvaz Metropolis", Alexander with a research titled "Resilience against Earthquake", Kusumastoti et al. Natural Indonesia as well as the doctoral thesis of Boston in relation to building resilience through design with the approach of improving the efficiency of hospitals after earthquakes.Resilience as a concept can be used for any community and any type of disorder, whether natural, man-made or a combination of the two. The definition of resilience includes: 1. The ability of a system to absorb damage and loss, without going out of normal state 2. The ability of a system to organize and reorganize itself in different conditions 3. The ability of a system to increase and create Capacity to learn and strengthen its adaptability.Vulnerability is the possibility that a person or group is exposed to the incompatible effects of a hazard, which is actually an interaction between spatial hazards and social forms of societies.One of the goals of this project is to provide solutions to improve resilience according to the results and the strengths and weaknesses of Khalkhal city. Knowing the characteristics of the resilient city, measuring the level of urban resilience and also determining the effective methods of evaluating the resilience of Khalkhal city are among the main reasons for conducting the present research.
MethodologyThe method of collecting information in this research is mainly field and library method was also used during the research. In this research, first, the theoretical framework of the research was done by collecting information using documentary studies.In the following, in order to check the degree of resilience of the studied cities by examining previous researches, criteria and sub-criteria of resilience were determined; Then, in order to analyze the data, from weighting to the research indicators, the ANP network analysis model was used in the form of Super Decision software, and in the Arc GIS environment, after preparing a vulnerability map for each criterion, using the technique of layer weighting and scoring the main and sub criteria. Its criteria have been used to prepare the final map of the natural index of Khalkhal city in Arc GIS software.Considering that some criteria are more important than other criteria and had a decisive role in the physical resilience of the city, a questionnaire was prepared to determine the relative importance of each of the indicators and it was distributed and completed among 15 expert experts.
Results and DiscussionIt should be mentioned here that in order to evaluate the natural resilience of Khalkhal city, all the layers and sub-criteria effective in the natural resilience of the region, which was the result of applying the weights obtained from ANP in the GIS environment, were analyzed and integrated, and then after standardizing all the indicators and using From the weight obtained from the network analysis model (ANP), standard balanced maps were prepared and finally zoning of resilient urban spaces. Therefore, at this stage, the resilience of the natural dimension was calculated using the Raster Calculator tool to be used in the final zoning of this dimension of resilience. This process was carried out for each index, and finally, the general natural resilience map of Khalkhal city, which is the result of combining 8 sub-criteria of the research, was extracted.
ConclusionIn the researches that are formed with the aim of analyzing the state of resilience, the most important issue that should be paid attention to is the analysis of vulnerability and the recognition of upcoming threats in order to identify the capacity and capabilities of resilience. The city of Khalkhal has little resilience against the earthquake crisis due to its geographical and tectonic location, numerous active faults, the irregular growth of the city in the boundaries of the faults and unstable lands, so planning to deal with this risk is considered vital. The current research aims to measure and evaluate the natural resilience of Khalkhal city against different earthquake intensities and to achieve the first step of planning to deal with the earthquake crisis, which is to identify the overall resilience of the city. In this research, using standard indicators, the degree of vulnerability of Khalkhal city has been determined, and taking into account the results of the methods and combining them with the geographic information system, the vulnerability map of the city has been drawn. According to the final map, which is the output of GIS software, it can be said that the western part of the city is naturally highly vulnerable. In the current research, it was determined that the conditions in the western part of Khalkhal city are critical and during an earthquake, the number of casualties and financial damages will be high. Finally, in this thesis, the obtained results showed that the method used in the research was able to evaluate the studied area well and showed the vulnerable parts, which mostly include the western areas of Khalkhal city, in the final map.
Keywords: Resilience, Vulnerability, Earthquake, Hierarchical Analysis, ARC GIS -
تاب آوری را «یک فرایند توانایی، یا پیامد سازگاری موفقیت آمیز علی رغم شرایط تهدید کننده» تعریف نموده اند که نقش مهمی در مقابله با تنیدگی ها و تهدیدهای زندگی و آثار نامطلوب آن دارد .همچنین شهرهای تاب آور آسیب پذیری در برابر رویدادهای شدید را کاهش می دهند و به طور خلاقانه به تغییرهای زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی به منظور افزایش پایداری بلند مدت خود پاسخ می دهند. لذا هدف از این پژوهش, پیش بینی مکانی تاب آوری شهر قائمشهر در برابر مخاطرات طبیعی می باشد. روش بکار رفته در این پژوهش,بهره گیری از نرم افزارGIS به منظور تعیین نقاط دارای تاب آوری بیشتر و استفاده از روش های الگوریتم ژنتیک (GA) و هوش ازدحامی ذرات (PSO)و برنامه نویسی آنها در محیط MATLAB می باشد,تا با استفاده ازآن مهمترین مولفه های تاب آوری شهر و راهکارهای موثر در تقویت تاب آوری مشخص گردند..پژوهش حاضر طی2مرحله صورت گرفته که در مرحله اول, ابتدا با استفاده ازمدل AHP میزان تاب آوری نقاط شهری در برابر 3 مخاطره سیل ، زلزله و رانش زمین تعیین گردید و پس از آن با ترکیب همه مولفه های ذکر شده نقشه نهایی مخاطرات (میزان تاب آوری) تهیه شد. در مرحله دوم جهت تعیین مهمترین مولفه های تاب آوری شهر, این بار 32 شاخص از مولفه های تاب آوری براساس4 معیار (کالبدی -فضایی، اقتصادی، اجتماعی، نهادی) تدوین و با استفاده از روش الگوریتم ژنتیک مورد بررسی قرار گرفت که در نهایت 3 نقطه از شهر به ترتیب (استادیوم شهید وطنی،پارک تلار،پارک سراج), به عنوان مناطق دارای تاب آوری بیشتر انتخاب و اولویت بندی شدند. سپس به منظور تایید و مقایسه یافته های تحقیق توسط الگوریتم ژنتیک (GA) از روش PSO بهره گرفته شد.در نتیجه می توان چنین بیان نمود که تفاوت معنی داری از لحاظ تاب آوری در بین مناطق شهر وجود دارد که افزایش میزان تاب آوری شهر قائمشهردر مرحله اول نیازمند تقویت و اصلاح ساختارهای محیط طبیعی و سپس حفظ و نگهداشت محیط ایمن است.
کلید واژگان: تاب آوری, الگوریتم ژنتیک, مخاطرات طبیعی, PSO, MATLABResilience has been defined as "a process of ability, or the result of successful adaptation despite threatening conditions", which plays an important role in dealing with the stresses and threats of life and its adverse effects. Also, resilient cities are vulnerable to events. mitigate extremes and respond creatively to environmental, economic and social changes in order to increase their long-term sustainability. Therefore, the purpose of this research is to predict the resilience of Qaemshahr city against natural hazards. The method used in this research is to use GIS software in order to determine points with more resilience and use genetic algorithm (GA) and particle swarm intelligence (PSO) methods and their programming in MATLAB environment, in order to Using it, the most important components of the city's resilience and the effective strategies to strengthen resilience will be determined. The present research was conducted in two stages, in the first stage, first, using the AHP model, the degree of resilience of urban areas against the 3 hazards of floods and earthquakes. and the landslide was determined and after that the final risk map (resilience level) was prepared by combining all the mentioned components. In the second stage, in order to determine the most important components of the city's resilience, this time 32 indicators of the resilience components were compiled based on 4 criteria (physical-spatial, economic, social, institutional) and analyzed using the genetic algorithm method. Finally, 3 points of the city (Shahid Watani Stadium, Telar Park, Siraj Park) were selected and prioritized as areas with more resilience. Then, in order to confirm and compare the research findings, the PSO method was used by the genetic algorithm (GA). As a result, it can be said that there is a significant difference in terms of resilience among the city's regions, that the increase in the resilience of Qaimshahr city The first stage requires strengthening and modifying the structures of the natural environment and then maintaining the safe environment.
Keywords: Resilience, Genetic Algorithm, Natural Hazards, PSO, MATLAB -
یکی از شناخته شده ترین و مخرب ترین سوانح طبیعی در دنیا و به خصوص در کشور ایران، زلزله می باشد. بر همین اساس مسئله ارزیابی تاب آوری شهری در مقابل خطر زلزله که در مطالعات شهری و شهرسازی یک مفهوم نسبتا جدید است، بسیار حائز اهمیت می باشد. طی دو دهه اخیر جهت ارزیابی تاب آوری شهری در مقابل خطر زلزله، روش های متعدد تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) توسعه یافته است. همچنین در سال های اخیر، تئوری منطق فازی در مطالعات مربوط به مخاطرات طبیعی مانند زلزله، کارایی زیادی داشته و به کمک آن می توان عدم قطعیت موجود در تشخیص الگوها را مدل سازی نمود و تا حد ممکن به شیوه تشخیص انسانی نزدیک شد.بر همین اساس مسئله ارزیابی تاب آوری شهری در مقابل خطر زلزله بسیار حائز اهمیت می باشد. در این پژوهش که با هدف ارزیابی تاب آوری شهر اسلام آبادغرب در مقابل خطر زلزله انجام شده، از دو مدل تلفیقی ترکیب خطی وزنی (WLC) و عملگر فازی گاما (Gamma) استفاده شد. همچنین جهت وزن دهی متغیرها از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شده است. جهت ارزیابی تاب آوری شهر اسلام آبادغرب در مقابل زلزله با استفاده از دو مدل تلفیقی ترکیب خطی وزنی و عملگر گاما با مقادیر 3/0، 5/0 و 9/0، نقشه هایی در پنج کلاس با میزان تاب آوری خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد تهیه شد. از طرفی جهت ارزیابی دقت و صحت نقشه های ایجاد شده توسط مدل های مذکور از نتایج شاخص مجموع کیفیت (QS) استفاده شد. نتایج محاسبات ارزیابی دقت نشان داد که، مقدار شاخص مجموع کیفیت (QS) نقشه های تولید شده توسط عمگلرهای گامای 3/0، 5/0، 9/0 و مدل WLC به ترتیب 051/0، 052/0، 138/0 و 611/0 می باشد. با توجه به بیشتر بودن مقدار QS مدل WLC نسبت به مقدار QS عملگرهای گامای 3/0، 5/0 و 9/0، نتیجه گیری می شود که کارآمدترین و دقیق ترین مدل برای ارزیابی تاب آوری شهر اسلام آبادغرب در مقابل زلزله، مدل WLC می باشد. همچنین نقشه پهنه بندی تاب آوری تولید شده توسط مدل WLC نشان داد که نواحی غربی و جنوبی شهر اسلام آبادغرب از بیشترین میزان تاب آوری در مقابل زلزله برخوردار است و کمترین میزان تاب آوری مربوط به نواحی شرقی و شمال شرقی شهر می باشد.
کلید واژگان: زلزله, تاب آوری, AHP, WLC, منطق فازیIntroductionEarthquake should be considered as one of the most prevalent and destructive natural disasters that all the countries of the world, especially Iran, face with. Therefore, it is important to evaluate urban resilience against earthquakes. Urban resilience is a new and under researched concept in urban studies and urban planning. Accordingly, it is necessary to evaluate the resilience of the city of Islamabad Gharb, like any other city, against earthquakes. It seems that considering and resorting to some sources we can understand the vulnerability of Iranian cities. It is necessary to use a suitable model and various types of spatial and non-spatial data. Moreover, the analyses related to the geographic information system and most importantly, the review and analysis of the current global experiences should be considered. Taking these issues into account, we can achieve the risk map of Iranian cities against earthquakes. Additionally, by making the necessary preparations, this phenomenon can be turned into a planned process in crisis management caused by natural hazards. The purpose of this research was to evaluate the resilience of the city of Islamabad Gharb against the risk of earthquakes. For this purpose, the integrated model of Weighted Linear Combination (WLC) and fuzzy Gamma operator (Gamma) were used. Analytical Hierarchy Method (AHP) was applied for weighting the variables. The final goal was to see the status of urban resilience against earthquakes in Islamabad Gharb.
MethodThis applied research used a descriptive-analytical method. For this study many resources were used including documentary and library studies, information about and provided by the municipality of Islamabad Gharb city, and other reports including studies that were previously conducted in this field on the city. Moreover, the studies and plans that have been carried out by the deputy of planning of the governorate should be added to the sources. Two integrated models of Weighted Linear Combination (WLC) and fuzzy Gamma operator (Gamma) were used to evaluate the resilience of the city of Islamabad Gharb against earthquakes. Analytical Hierarchy Method (AHP) was also used to weight the variables. For evaluating the resilience of the city against the earthquake, two integrated models of WLC and gamma with values of 0.3, 0.5 and 0.9 were used and the final maps on five classes (very low, low, medium, high, and very high level of resilience) were prepared. Moreover, for evaluating the accurancy and correctness of the final maps produced by the two models, the results of total quality index (QS) were used.
ResultsTotal quality index (QS) was applied for ensuring the accuracy of WLC models and fuzzy gamma operators of 0.3, 0.5 and 0.9 to prepare earthquake resilience zoning map. Higher QS of zoning model or method indicates that the calculations and predictions for resilience zoning map are highly accurate. By using the QS we can measure the accuracy of the calculations related to the WLC model and fuzzy gamma operators. Moreover, the QS value of each resilience class related to each of the mentioned models can be obtained separately. In addition to these two cases, it is possible to compare the accuracy and correctness of calculations related to each resilience class with the accuracy and correctness of calculations of other resilience classes. The QS values for very low, low, medium, high and very high resilience classes related to the zoning map created by WLC model, respectively, were 0.007, 0.293, 0.001, 0.247 and 0.063. The QS value of "low" resilience class (0.293) is higher than the QS value of other resilience classes. This can be interpreted that the calculations related to the area of the low resilience class have been done with more precision and accuracy than other resilience classes. The following classes are high, very high, very low and medium resilience classes. Moreover, the QS for the WLC model is the algebraic sum of the QS values for very low, low, medium, high and very high resilience classes. Taking into account the QS, the accuracy and correctness of the WLC model for the preparation of resilience zoning map against earthquake risk for the city of Islamabad Gharb was 0.611.
Discussion and ConclusionThe QS index can be used to calculate the accuracy of the performed calculations related to the WLC model and fuzzy gamma operators. It is also possible to obtain the QS value of each resilience class related to each of these two models separately. Moreover, the precision and accuracy of calculations of each resilience class can be compared with the precision and accuracy of calculations of other resilience classes. QS value for the very low, low, medium, high, and very high resilience classes pertaining to the zoning map created by WLC model were, respectively, 0.007, 0.293, 0.001, 0.247, and 0.063. The QS value of low resilience class (0.293) is higher than the QS value of other resilience classes. We may interpret it that the calculations pertaining to the low resilience class have been done with more precision and accuracy than the calculation of other resilience classes. Other classes are, respectively, high, very high, very low, and medium resilience classes. Moreover, the QS for the WLC model is the algebraic sum of QS values for the very low, low, medium, high, and very high resilience classes. Taking the QS, the precision and accuracy of the WLC model in preparing the zoning map of resilience against earthquake risk for Islamabad Gharb city is 0.611.
Keywords: Earthquake, Resilience, AHP, WLC, Fuzzy Logic, Islamabad Gharb City -
فصلنامه جغرافیا، پیاپی 81 (تابستان 1403)، صص 153 -174
برنامه ریزی جهت ارتقای سطح تاب آوری و ظرفیت پاسخگویی شهر تبریز که در این مطالعه منطقه 2 شهر تبریز می باشد، در برابر زمین لرزه در وضع موجود به ویژه در حین وقوع زمین لرزه و تخلیه محله، مستلزم شناسایی محلات ضعیف و حساس در برابر زلزله و ارزیابی سطح تاب آوری آن است. در این مطالعه با توجه به احتمال وقوع بحران زمین لرزه، ظرفیت پاسخگوئی و تاب آوری منطقه دو تبریز در برابر زمین لرزه ارزیابی شد. ابتدا شاخص های موثر در تاب آوری با تکنیک دلفی تهیه و در قالب 12 شاخص دسته بندی شد. سپس با مدل تحلیل شبکه (ANP)، شاخص ها وزن دهی شده و با عملگر SUM رویهم گذاری شدند. با تکنیک SVM، محله های منطقه دو از لحاظ تاب آوری خوشه بندی شده و الگوی فضایی با مدل موران تحلیل شد؛ ارتباط شاخص ها و تاب آوری نیز با مدل رگرسیون وزن دار جغرافیایی تحلیل حساسیت شد. نتایج نشان داد شاخص های دسترسی به فضاهای باز، نفوذناپذیری و کیفیت بنا به-ترتیب با درجه عضویت فازی 174/0، 137/0 و 137/0 بیشترین اهمیت را دارند. 35 درصد از منطقه دو تاب آوری ضعیف در برابر زمین لرزه دارد، اما حدود 65 درصد تاب آوری متوسط تا تقریبا مناسب است. محله های ضعیف در شمال غربی (گلباد، حلمه، قورخانه، شهید منتظری و گل گشت) و محله های مناسب نیز دانشگاه تبریز، الهی پرست، زعفرانیه، ساری زیرا، عباس میرزا و گل شهر است. مدل موران نشان دهنده تایید الگوی خوشه بندی تاب آوری در برابر زمین لرزه است. ضرایب مدل GWR بیان گر صحت مدل برای پیش بینی تاب آوری است. نتایج ماتریس سوات نشان می دهد ساکنین محله های منطقه دو تبریز به لحاظ توانمند بودن برای مقابله با زمین لرزه در وضعیت متوسط به پایین قرار دارد.
کلید واژگان: تاب آوری, تحلیل فازی, زمین لرزه, راهبرد, منطقه 2 تبریزGeography, Volume:22 Issue: 81, 2024, PP 153 -174IntroductionTabriz is located a short distance from the fault north of Tabriz, which is one of the areas with a very high relative risk in earthquake risk. The region of 2 municipalities of Tabriz, where many scientific and tourism centers are located, is at risk of earthquakes. In this study, according to the possibility of earthquake crisis, the level of urban resilience and the response capacity of the district 2 of Tabriz were evaluated against earthquakes.
MethodologyAt first, the effective indicators in resilience were prepared by interview and nominal group method and Delphi technique and were categorized into 12 criteria. Next, the indices were weighted by ANP, the layers (indices) were superimposed with the SUM fuzzy. The neighborhoods of the region 2were clustered by SVM, in terms of resilience and the spatial pattern of the clusters was analyzed by Moran's autocorrelation model; The relationship between the indicators and the level of resilience was analyzed by the GWR model. Finally, SWAT technique and QSPM matrix were used to develop operational strategies for poor neighborhoods.
Result and discussionThe results showed that the indicators of access to urban open spaces, urban impermeability and quality are the most important in resilience with fuzzy membership degrees of 0.174, 0.137 and 0.137 respectively. Approximately 35% of the district 2 of Tabriz has weak resilience against earthquakes, but about 65% has moderate to almost adequate resilience. The weak neighborhoods are related to the north-western neighborhoods (Golbad, Halmeh, Qorkhaneh, Shahid Montazeri and Gol-Gasht) and the suitable neighborhoods are Tabriz University, Elahi Parast, Zafaranieh, Sari Zira, Abbas Mirza and Golshahr. Moran's model shows the confirmation of the urban resilience clustering model of the region against earthquakes. The coefficients of the GWR model indicate the validity and accuracy of the model for predicting the level of resilience. The results of the SWAT technique show that the studied factors are placed in the district 2 of Tabriz and in the fifth house (V) that the residents of the neighborhoods of district 2 of Tabriz in terms of being able to deal with the earthquake in the condition is medium to low. The strategies are also aggressive (SO) and its goal is to make maximum use of external opportunities with internal strengths and in this way maintain the external factors of the current conditions and grow and strengthen these conditions in the future.
ConclusionThe urban resilience evaluation framework and the preparation of spatial maps for resilience evaluation can be a practical guide to determine the strengths and weaknesses of a city against earthquakes. These results can help planners in spatial planning and urban environment. In addition, authorities can use the results to develop disaster risk reduction programs and policies. They can use the framework introduced in this study to identify areas of vulnerability that should be prioritized during resilience efforts.
Keywords: Resilience, Fuzzy Analysis, Earthquake, Strategy, Tabriz -
یکی از معضلات تهدیدکننده همیشگی سکونتگاه های انسانی، وقوع سوانحی است که صدمات جبران ناپذیری به ابعاد مختلف زندگی انسان ها وارد می کند. یکی از متداول ترین این مخاطرات، خشکسالی می باشد که فراوانی آن بویژه در نواحی خشک و نیمه خشک بسیار زیاد بوده و در سراسر جهان، بر طیف گسترده ای از اکوسیستم ها تاثیرات گسترده ای ایجاد کرده است. فعالیت های کشاورزی در ایران به شدت به شرایط جوی وابسته است. با توجه به اهمیت کشاورزی در زنجان، شدت اثرات پدیده خشکسالی نیز نمود بیشتری دارد. هدف از پژوهش فوق این است که مشخص کند شاخص های تاب آوری اقتصادی روستاهای مورد مطالعه در چه سطحی قرار دارند و بیشترین اثرات خشکسالی بر روی کدام یک از شاخص های تاب آوری اقتصادی می باشد. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای و میدانی (پرسشنامه)، روش تجزیه وتحلیل داده ها توصیفی و استنباطی می باشد. جامعه آماری پژوهش فوق30 روستای شهرستان ماهنشان است. پس از بررسی وضعیت خشکسالی با بهره گیری از شاخص SPI، شاخص های تاب آوری اقتصادی استخراج و مورد ارزیابی قرار گرفت. داده های گردآوری شده در نرم افزار SPSS با آزمون های دو جمله ای، تی تست و تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شد. با عنایت به مثبت بودن نتیجه آزمون t تک نمونه ای و سطح معناداری کمتر از 05/0مشخص می شود که وضعیت بعد اقتصادی در حالت مطلوب قرار دارد؛ به عبارتی بین متغیرهای بعد اقتصادی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج آزمون تحلیل عاملی نشان داد که عامل اشتغال مهم ترین عامل موثر بر تاب آوری اقتصادی در نواحی روستایی می باشد. مقدار ویژه این عامل 472/5 می باشد که به تنهایی قادر است 198/34 درصد واریانس را محاسبه و توضیح دهد. وقوع خشکسالی در روستاهای مورد مطالعه باعث کاهش سطح تاب آوری اقتصادی در محدوده مورد مطالعه شده و بیشترین عدم مطلوبیت شاخص های تاب آوری در بعد اقتصادی مربوط به شاخص دریافت اعتبارات و وام مرتبط با خشکسالی با 00/1 و تمدید زمان بازپرداخت اقساط به دلیل وجود خشکسالی با 99/0 و امکان تغییر شغل بعد از وقوع خشکسالی با 98/0 درصد می باشد.
کلید واژگان: اقتصاد روستایی, تاب آوری, مخاطرات محیطی, تنوع فعالیت های اقتصادی, استان زنجانOne of the ever-threatening problems of human settlements is the occurrence of accidents that cause irreparable damage to various aspects of human life. One of the most common risks is drought, which is very frequent especially in arid and semi-arid regions and has caused widespread effects on a wide range of ecosystems around the world. Agricultural activities in Iran are highly dependent on weather conditions. Due to the importance of agriculture in Zanjan, the severity of the effects of drought is also more prominent. The purpose of the above research is to determine the level of the economic resilience indicators of the studied villages and which of the economic resilience indicators have the greatest effects of drought. The present research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. The method of collecting information is library and field (questionnaire), the method of data analysis is descriptive and inferential. The statistical population of the above research is 30 villages of Mahenshan county. After examining the drought situation using the SPI index, economic resilience indices were extracted and evaluated. The data collected in SPSS software were analyzed with binomial tests, t-test and exploratory factor analysis. Considering the positive result of the one-sample t test and the significance level is less than 0.05, it is determined that the state of the economic dimension is in a favorable state; In other words, there is a positive and significant relationship between the variables of the economic dimension. The results of the factor analysis test showed that the employment factor is the most important factor affecting economic resilience in rural areas. The specific value of this factor is 5.472, which alone is able to calculate and explain 34.198 percent of the variance.The occurrence of drought in the studied villages has caused a decrease in the level of economic resilience in the study area and the most unfavorable indicators of resilience in the economic dimension are related to the index of receiving credits and loans related to drought with 1.00% and the extension of the installment repayment period due to the presence of drought with 0.99% and the possibility of changing jobs after the drought is 0.98%.
Keywords: Rural Economy, Resilience, Environmental Hazards, Diversity Of Economic Activities, Zanjan Province -
تغییر اقلیم واقعیتی غیرقابل انکار است که تبعات آن بسته به محدوده جغرافیایی و شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی متفاوت است. در طول سالیان، برخی پیشنهادهای نادرست طراحان و متعاقبا تصمیم گیری های غلط مدیران و مسئولین سیستم های پیچیده حوضه دریاچه ارومیه، اثرات جبران ناپذیری در حوزه های گوناگون مرتبط با سکونت و فعالیت در پی داشته است. به بیانی دیگر، خسارت های زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی زیاد ناشی از اجرای پروژه های کلان مقیاس، به همراه پیامدهای جبران ناپذیر تغییر اقلیم، اکوسیستم و حیات اجتماعی و اقتصادی این کلانشهر را با مخاطره جدی روبه رو کرده است. پژوهش حاضر در زمره تحقیقات کاربردی است که با هدف ارزیابی پنداشت ذی نفعان محلی در مواجه با پیامدهای تغییر اقلیم و اثرات آن بر ساختار تاب آوری جمعیت و فعالیت در کلانشهر ارومیه براساس شاخصهای مستخرج از مبانی نظری تاب آوری انجام شده است. در این پژوهش در مراحل گردآوری نظرات از روش کیفی و در مرحله کشف پنداشت یا ذهنیت و سنجش وضع موجود از رویکرد کمی شامل تحلیل عاملی اکتشافی و آزمون T-test استفاده شده است. مطابق نتایج، در اولویت بندی مهمترین چهار الگوی انگاشتی؛ کمبود منابع آب، خشکسالی و ترسالی های هواشناسی متناوب، تغییر و تبدیل گسترده پوشش (کاربری اراضی)، ناپایداری منابع اکولوژیک و عدم برگشت به تعادل و در مهمترین بازخوردهای ذینفعان، به ترتیب تغییر و تبدیل گسترده پوشش (کاربری اراضی)، فقدان ظرفیت سازگاری یا انطباق، پایداری زیست محیطی و پایداری کالبدی دارای بیشترین وزن بوده اند. باتوجه به نتایج آزمون t-test، وضعیت الگوی های پنداشتی ذی نفعان محلی در مواجه با پیامدهای تغییر اقلیم براساس عامل (پنداشت) اول و چهارم (تغییر و تبدیل گسترده پوشش (کاربری اراضی) و پایداری زیست محیطی) در حوضه دریاچه و کلانشهر ارومیه مطلوب نمی باشد. این در حالی است که عامل های ظرفیت سازگاری یا انطباق و برگشت به تعادل در وضعیت به مراتب نامناسب تری قرار دارند.
کلید واژگان: تغییر اقلیم, ذی نفعان محلی, تاب آوری, جمعیت و فعالیت, کلانشهر ارومیهClimate change is an undeniable fact whose consequences are different depending on the geographical area and social, economic and political conditions. Over the years, some incorrect suggestions of designers and subsequent wrong decisions of the managers and officials of the complex systems of Urmia Lake Basin have had irreparable effects in various areas related to residence and activity. In other words, environmental, economic and social damages caused by the implementation of large-scale projects, along with the irreparable consequences of climate change, have made the ecosystem and social and economic life of this metropolis face a serious risk. The current research is one of the applied researches, which has been conducted with the aim of evaluating the opinion of local stakeholders facing the consequences of climate change and its effects on the structure of population resilience and activity in the metropolis of Urmia, based on indicators derived from the theoretical foundations of resilience. In this research, a qualitative method was used in the stages of collecting opinions, and a quantitative approach including exploratory factor analysis and T-test was used in the stage of discovering ideas or mentality and measuring the current situation. According to the results, in prioritizing the most important four cognitive patterns; Shortage of water resources, drought and intermittent meteorological disasters, extensive change and conversion of land cover (land use), instability of ecological resources and failure to return to balance, and in the most important feedbacks of stakeholders, respectively, extensive change and conversion of land cover (land use), lack of adaptive capacity or Adaptation, environmental sustainability and physical sustainability have had the most weight. According to the results of the t-test, the situation of the thought patterns of local stakeholders in facing the consequences of climate change based on the first and fourth factor (thoughts) (widespread change and transformation of land cover (land use) and environmental sustainability) in the lake basin and Urmia metropolis is not favorable. This is while the factors of adaptation capacity or adaptation and return to balance are in a much more unfavorable situation.
Keywords: Climate Change, Localstakeholders, Resilience, Population, Activity, Urmia Metropolis -
پژوهش حاضر باهدف بررسی ابعاد و طبقه بندی شاخص های تاب آوری محلات سیاحی و عین دو شهر اهواز در برابر سیلاب تدوین شده است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی - نظری و ازلحاظ ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. جهت طبقه بندی شاخص ها از آزمون های تی تک نمونه ای، تی مستقل و آزمون فریدمن استفاده گردید است؛ که با روش نمونه گیری هدفمند 380 نفر از سرپرستان خانوار ساکن این محلات برگزیده توزیع گردید. برای بررسی وضعیت اثرات تاب آوری سیل در محلات موردمطالعه از ابزار رگرسیون و شاخص های (درمانی، بیمارستانی، راه شریانی، آتش نشانی، نوع ساخت وساز و نوع بافت محلات) استفاده و برای وزن دهی به شاخص های موردمطالعه و داده های فضایی از روش خودهمبستگی فضایی ابزار Weights Manager موجود در نرم افزار Geoda و محیط نرم افزار ArcGis استفاده شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که بین محلات موردمطالعه ازنظر شاخص های تاب آوری در برابر سیل، تفاوت وجود دارد. میانگین نمرات میزان تاب آوری نهادی ساکنان محله عین دو برابر با (49/79) و برای ساکنان محله سیاحی برابر با (22/84) به دست آمده است که نشان می دهد میزان تاب آوری نهادی ساکنان محله سیاحی بیشتر از ساکنان محله عین دو بوده است. همچنین با توجه به نتایج حاصل از آزمون T و بر اساس سطح معناداری (Sig) کمتر از 05/0، بین محلات سیاحی و عین دو ازنظر شاخص تاب آوری اقتصادی و نهادی تفاوت معناداری وجود دارد.
کلید واژگان: تاب آوری, سیلاب شهری, محله سیاحی, محله عین دو, کلان شهر اهوازThe present study investigates the dimensions and classification of flood resilience indicators of Ahvaz Sayyahi and Eyn-e Do neighbourhoods. It employed an applied-theoretical research design and descriptive-analytical research method. A One-sample t-test, independent t-test, and Friedman test were used to classify the indicators. Via a purposive sampling method, 380 heads of households living in these selected neighbourhoods were selected as participants. Regression analysis was performed on the healthcare, hospital, arterial roads, fire stations, construction type, neighbourhood texture type indicators to investigate the effects of flood resilience in the study areas. The spatial autocorrelation of the Weights Manager instrument in Geoda software and the ArcGis software were used to weigh the indicators and spatial data. The research results show a difference between the studied areas in terms of flood resilience indicators. The institutional resilience mean of Eyn-e Do neighbourhood was 79.49, and of Sayyahi neighbourhood was 84.22, indicating that the institutional resilience of Sayyahi neighbourhood was higher than that of Eyn-e Do neighbourhood. Also, according to the t-test results and based on the significance level (Sig.) less than 0.05, there is a significant difference between Sayyahi and Eyn-e Do neighbourhoods regarding the economic-institutional resilience indicator
Keywords: Resilience, Urban Flood, Sayyahi Neighbourhood Eyn-E Do Neighbourhood, Ahvaz Metropolis -
رشد جمعیت و شهرسازی دو عامل اولیه در افزایش خطر سیل در مناطق شهری به شمار می روند. هم زمان با گسترش روز افزون شهرنشینی در بسیاری از شهرها تغییرات کاربری زمین منجر به افزایش حجم روانابهای سطحی و تغییر رژیم های سیلابی رودخانهها شده است. از این رو سیل شهری یکی از مخاطراتی است که به طور مستقیم و غیر مستقیم آثار زیان بار خود را بر شهرهای مختلف ایران وارد ساخته است. از آنجا که تابآوری با ترکیب مولفه های مختلف درک جامعی از شرایط فراهم میسازد میتواند در ایجاد ابزارهای مدیریت ریسک سیل شهری مثمر ثمر باشد. برای اینکه بتوان از مفهوم تاب آوری به طور موثر در فرایند تصمیم گیری و مدیریت سیلاب های شهری استفاده کرد، لازم است تاب آوری شهر در برابر مخاطره سیل موردسنجش و ارزیابی قرار گیرد. با وجود این، سنجش تاب آوری در محیط های شهری در برابر سیل به دلیل عدم شفافیت لازم در زمینه رویکردهای روش شناختی با چالش جدی مواجه است. بر این اساس در این مطالعه با مرور نظام مند و فراتحلیل مطالعات انجام شده در زمینه ارزیابی تابآوری محیطهای شهری در برابر سیل رویکردها و روش ها در این زمینه مورد واکاوی قرار گرفته است. مطابق یافته های تحقیق روش های ارزیابی تاب آوری محیط های شهری در برابر سیل، به سه دسته کمی، نیمه کمی و کیفی تقسیم میشوند. روش های کیفی از تنوع کمتری نسبت به روشهای کمی برخوردارند و غالبا شامل روش مصاحبه گیری و چارچوب های مفهومی نظری میشوند. غالب روش های ارزیابی در این زمینه روش های کمی و نیمه کمی هستند که می توان آن ها را در دو دسته پرکاربرد یعنی روش های مبتنی بر شبیه سازی و روش های مبتنی بر شاخص سازی جای داد. در رویکرد مبتنی بر شبیه سازی به طورکلی از مدلسازی هیدرولوژیکی و شبیه سازی سیلاب استفاده می شود. روش های مبتنی بر شاخصسازی در شکل های متفاوت توسعه یافته اند اما به طورکلی از اصول یکسانی پیروی میکنند و میتوان از آنها برای تحلیل تابآوری دیگر انواع مخاطرات در عرصه های جغرافیایی نیز استفاده کرد.
کلید واژگان: تاب آوری, سیل شهری, ارزیابیPopulation growth and urbanization are two primary factors in increasing the risk of flooding in urban areas. Along with the increasing urbanization in many cities, changes in land use have led to an increase in the volume of surface runoff and a change in the flood regimes of rivers. Therefore, urban flooding is one of the risks that directly and indirectly have harmful effects. It has entered various cities in Iran. Since resilience thought provides a comprehensive understanding of the conditions by combining different components, it can be fruitful in creating urban flood risk management tools. To be able to effectively use the concept of resilience in the process of decision-making and management of urban floods, it is necessary to measure and evaluate the city's resilience against flood risk. Despite this, the measurement of resilience in urban environments against floods faces a serious challenge due to the lack of transparency in the field of methodological approaches. Therefore, this study aims to clarify the approaches and methods with a systematic review and meta-analysis of the studies conducted in the field of assessing the resilience of urban environments against floods. According to the findings of the research, the methods of assessing the resilience of urban environments against floods are divided into three categories: quantitative, semi-quantitative, and qualitative. Qualitative methods have less diversity than quantitative methods and often include interviewing methods and theoretical conceptual frameworks. The majority of evaluation methods in this field are quantitative and semi-quantitative methods, which can be placed in two widely used categories, i.e. simulation-based methods and indexing-based methods. In the simulation-based approach, hydrological modeling and flood simulation are generally used. Methods based on indexing have been developed in different ways, but they generally follow the same principles and can be used to analyze the resilience of other types of risks in geographic areas.
Keywords: Resilience, Urban Flood, Assessment
- نتایج بر اساس تاریخ انتشار مرتب شدهاند.
- کلیدواژه مورد نظر شما تنها در فیلد کلیدواژگان مقالات جستجو شدهاست. به منظور حذف نتایج غیر مرتبط، جستجو تنها در مقالات مجلاتی انجام شده که با مجله ماخذ هم موضوع هستند.
- در صورتی که میخواهید جستجو را در همه موضوعات و با شرایط دیگر تکرار کنید به صفحه جستجوی پیشرفته مجلات مراجعه کنید.